Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон философы және педагог Иноуэ Энрио (井上 円了) – жапон философы, Шин буддизм діни қызметкері және реформатор, педагог және монархист. Батыс философиясының қабылдануында, қазіргі буддизмнің пайда болуында және Мейдзи дәуірінің екінші жартысында императорлық идеологияның кең тарауындағы маңызды тұлға. Ол Тойо университетінің негізін қалаушы және Токиодағы Тетсугаку-до паркі 哲学堂公園 (Философия бағы) құрушысы. Ол түрлі мистикалық құбылыстарды және Йокай (көріністер) зерттеу арқылы сенімсіздіктерді жоққа шығаруға тырысқандықтан, оны кейде "Спектр профессоры" (妖怪博士) және "Аруақ докторы" (お化け博士) деп атайды.
Japanese philosopher and educator
Inoue Enryō (井上 円了) was a Japanese philosopher, Shin Buddhist priest and reformer, educator, and royalist. A key figure in the reception of Western philosophy, the emergence of modern Buddhism, and the permeation of the imperial ideology during the second half of the Meiji Era. He is the founder of Toyo University and the creator of Tetsugaku dō Park 哲学堂公園 (Temple Garden of Philosophy) in Tokyo. Because he studied all kinds of mysterious phenomena and Yōkai (apparitions ) in order to debunk superstitions, he is sometimes called "Professor Specter" (妖怪博士) and the "Spook Doctor" (お化け博士).
Алғашқы жылдары 1858-1881
Қазіргі Ниигата префектурасындағы Нагаокаға жақын ауылда туған ол 13 жасында Шин буддизмінің (真宗) Ōtani тармағында (大谷派) дін қызметкері болып бекітілді. Ұлы ретінде, ол әкесінің храм қызметін мұраға алу үшін тәрбиеленді. Оның алғашқы біліміне қытай классикасы және география, ағылшын тілі сияқты батыс пәндері кірді. 1878 жылы буддалық орден оны Жапонияның алғашқы заманауи университетінде оқу үшін Токиоға жіберді. 1881 жылы Токио университетіне түсуге дейін Иноуэ университеттің дайындық мектебінде ағылшын тілі, тарих және математикадан қосымша орта білім алды.
Born in a village close to Nagaoka in today's Niigata Prefecture, he was ordained as a priest in the Ōtani Branch (大谷派) of Shin Buddhism (真宗) at the age of 13. As the oldest son, he was brought up to inherit the ministry of his father's parish temple. His early education included the Chinese classics and Western subjects like geography and English. In 1878, his Buddhist order sent him to Tokyo in order to study at Japan's first modern university. Before entering Tokyo University in 1881 Inoue received additional secondary education in English, history, and mathematics in the university's Preparatory School.
Құрылғы 1881-1888 жылдар
Токио университетінде философияны жеке мамандық ретінде оқуға қабылдау 1881 жылы алғаш рет мүмкін болды. Иноуэ 1881 жылы осылай істеген алғашқы және жалғыз студент болды. Оқу кезінде Иноуэ Жапонияның алғашқы философиялық қоғамын құрды (1884). 1885 жылы бітіру салтанатында ол Будда, Конфуций, Сократ және Кантты әлемдік философияның төрт данасы ретінде еске алатын философиялық мереке – 哲学祭 (тецугакусай) ұйымдастырды. 1887 жылы ол философиялық баспахана – 哲学書院 (тецугаку шоин) құрып, «Философиялық қоғам журналы» – 『哲学会雑誌』 (тецугакукай дзасси) журналының бірінші санын шығарды және бүгінгі Тоё университетінің (東洋大学) алдағысы – философия академиясын 哲学館 (тецугакукан) құрды. Оның алғашқы еңбектері «Философияның қысқаша мазмұны» – 『哲学要領』 (тецугаку ёрин) (1886/86) және «Этиканың негіздері» – 『倫理通論』 (ринри цурон) (1887) – Шығыс және Батыс философиясына алғашқы жапондық кіріспелер болып табылады. Иноуэ философияны құрумен және таратумен қатар, христиан дінін сынауға және буддизмді реформалауға өзін арнады. Соңғы жобасын ол «Буддизм туралы ашық пікірталасқа кіріспе» – 『仏教活論序論』 (буккё какрон джорон) (1887) еңбегінде жариялады, ол буддизмге қазіргі әлемге жаңа доктриналық негіз беруді мақсат еткен үш бөлімді жұмыстың кіріспесі болды. Осы кіріспеде Иноуэ өмірлік ұранын – «Отанды қорғау және шындықты сүю» – 護国愛理 (гококу айри) деп жариялады. Иноуэ буддизмнің философиялық және ғылыми шындыққа сәйкестігін және оның қазіргі жапон ұлттық мемлекетіне тигізер пайдасын көрсетуге тырысты. 1886 жылы Иноуэ Йошида Кей 吉田敬 (1862-1951) -ке үйленді, олардан бір ұлы – Генъити 玄一 (1887-1972) және екі қызы – Сигэно 滋野 (1890-1954) және Сумиэ 澄江 (1899-1979) дүниеге келді.
Registering for philosophy as single major at Tokyo University first became possible in 1881. Inoue was the first and only student in 1881 to do so. As a student, Inoue initiated Japan's first Society of Philosophy (1884). On the occasion of his graduation in 1885, he created a Philosophy Ceremony 哲学祭 that commemorated Buddha, Confucius, Socrates and Kant as the Four Sages of world philosophy. In 1887, he set up a Philosophy Publishing House 哲学書院, edited the first issue of the Journal of the Philosophy Society『哲学会雑誌』and founded the Philosophy Academy 哲学館, the predecessor of today's Toyo University (東洋大学). His early works Epitome of Philosophy『哲学要領』(1886/86) and Outline of Ethics『倫理通論』(1887) are the first Japanese introductions to philosophy in East and West. Besides establishing and popularizing philosophy, Inoue dedicated himself as a lay scholar to the critique of Christianity and the reform of Buddhism. The latter project he announced in the Prolegomena to a Living Discourse on Buddhism『仏教活論序論』(1887), which is the introduction to a tripartite work that aimed to give Buddhism a new doctrinal foundation for the modern world. In the Prolegomena Inoue first proclaimed his lifelong slogan "Protection of Country and Love of Truth" 護国愛理. Inoue attempted to demonstrate Buddhism's consistency with philosophical and scientific truth and its benefit to the modern Japanese nation state. In 1886, Inoue married Yoshida Kei 吉田敬 (1862 1951) with whom he had one son, Gen'ichi 玄一 (1887 1972), and two daughters, Shigeno 滋野 (1890 1954) and Sumie 澄江 (1899 1979).
Басшылық 1889-1902 жылдар
1888 жылы Иноуэ өзінің үш дүниежүзілік сапарының біріншісіне аттанды. Батыс империялық елдерде ол байқаған ұлтшылдық рух және қайтып келгеннен кейін білім беру туралы императорлық жарлықтың (1890) жариялануы, Иноуэдің «Елді қорғау» максиміне нақты мағына берді. Жапон империясының өсіп келе жатқан моральдық негізі ретінде білім беру жарлығын тарату – оның өмірінің қалған бөлігіндегі басты мақсаттарының бірі болды. Философия академиясындағы лекцияларында Иноуэ бірнеше академиялық саланың негізін қалады. Иноуэдің академияның қашықтықтан оқыту бағдарламасы үшін оқулық ретінде жарияланған лекция жазбалары психология, педагогика, дінтану, буддалық философия және Иноуэ «Мистикалық зерттеулер» деп атаған жаңа ғылым сияқты пәндерді қамтиды. Үлкен жоба аясында ол Жапонияда естіген халық сенімдері мен бомыстардың барлығын жазды, жіктеді және рационалды түрде түсіндірді. Бұл амбициялық бағдарлама оны замандастары арасында «Көкпар доктор» お化け博士 немесе 妖怪博士 деп танымал етті. Иноуэ философия академиясын Шығыс ғылымын жаңғыртуды қолдайтын мекеме ретінде басқарды. Қазіргі заманғы буддалық зерттеулердің көптеген негізін қалаушылары академияда лекция оқыды. Иноуэ өзінің Буддизмді қолдаушы рөлін астанада түсіндіріп, жеке білім берудің Білім министрлігімен байланысын нығайту үшін жұмыс істеді. 1896 жылы Иноуэ Токио императорлық университетінің әдебиет факультетіне диссертация ұсынып, алғашқы болып әдебиет докторлық дәрежесін алды.
In 1888, Inoue departed on his first of three world tours. The nationalist spirit he observed in the Western imperial countries and the promulgation of the Imperial Rescript on Education (1890) after his return, gave Inoue's maxim of the Protection of Country concrete meaning. The spread of the Education Rescript as the moral foundation of the rising Japanese Empire became one of his main objectives for the rest of his life. In his lectures at the Philosophy Academy, Inoue pioneered several academic fields. Inoue's lecture records which were published as textbooks for the Academy's distance learning program cover subjects like Psychology, Pedagogy, Religious Studies, Buddhist Philosophy and the original science Inoue called Mystery Studies 妖怪学. In a large scale project, he recorded, categorized and rationally explained every kind of folk belief and superstition he heard about in Japan. This ambitious program made him famous among his contemporaries as Doctor Specter お化け博士 or 妖怪博士. Inoue managed the Philosophy Academy as an institution that promoted the revival of Eastern scholarship. Most pioneers of modern Buddhist studies were lecturing in the Academy. Inoue interpreted his role as a lobbyist for Buddhism in the capital and worked to consolidate the position of private education with the Ministry of Education. In 1896, Inoue was the first to be awarded a Doctor of Letters by submitting a thesis to the Faculty of Literature of Tokyo Imperial University.
1903-1906 жылдардағы дағдарыс
Иноуэ екінші әлемдік турнесінде жүрген кезде философия академиясының оқиғасы 哲学館事件 (1903/04) өршиді. Білім министрлігінің инспекторлары бір студенттің этика емтиханында «белгілі бір жағдайларда патша өлтіру заңды болуы мүмкін» деген жауап үшін толық балл алғанын білді. Министрлік академияны жабумен қорқытып, жауапты оқытушының отставкаға кетуін талап етті және академияның мемлекеттік мектептерде оқытуға сертификаттар беру құқығын жойды. Философия академиясының оқиғасынан кейін бірнеше фактор Иноуэдің 1905/06 жылдары академиядан кетуіне әкелді: (1) академия басқару мәселелері бойынша ішкі даулар, (2) басқа буддалық басшылардан суыну, (3) денсаулық проблемалары. Осы кезеңде Иноуэ өзінің кейінгі қызметі үшін маңызды болатын екі жаңа жобаны бастады: Мораль шіркеуінің (1903) құрылуы және Философия ғибадатханасының (1904) салынысы.
While Inoue was on his second world tour, the so called Philosophy Academy Incident 哲学館事件 (1903/04) took its course. Inspectors from the Education Ministry became aware that one student received a full score in the ethics examination for answering that regicide under certain circumstances could be legitimate. The ministry threatened to close down the Academy, demanded that the responsible teacher resign and withdrew the Academy's right to grant certificates for teaching in public schools. In the years after the Philosophy Academy Incident several factors played together which eventually led to Inoue's resignation from the Academy in 1905/06: (1) internal differences about the Academy's management, (2) estrangement from other Buddhist leaders, (3) health problems. During the same period, Inoue started two new projects that became seminal for his late activities: the foundation of the Morality Church 修身教会 (1903) and the building of the Philosophy Shrine 哲学堂 (1904).
Тәуелсіздік 1906-1919 жылдар
1890 жылдан бастап, Иноуэ үшін философия академиясына қаржы жинау үшін лекциялық сапарлар маңызды болды. 1906 жылдан кейін жиналған қаржы бүгінгі Токио қаласының Накано ауданындағы Философия қасиетханасының маңында Философия бағын құруға жұмсалды. Иноуэ өзінің өмірінің соңғы кезеңінде елдегі қасиетханалар мен храмдарда сенбілік мектептер ашуды мақсат еткен Мораль шіркеуінің бастамасы атынан лекциялық сапарларын бастады. 1912 жылы ол ұйымды «Халықтық моральды тарату қоғамы» (Құдайлық моральды тарату қоғамы) деп атады. Оның лекцияларын оқитын орын храмдардан бастауыш мектептерге көшті. Бірақ, басты мақсаты сол күйінде қалды – ұлттық моральды оқыту және Білім беру жөніндегі императорлық жарлықты тарату. Иноуэ Жапонияның түкпір-түкпірінде лекция оқуды армандады. Өмірінің соңғы жылдарында ол Корея, Манжурия, Хоккайдо, Сахалин, Окинава, Тайвань және Қытайдағы жаңа жапон отарларына дейін өзінің қызмет аймағын кеңейтті. Иноуэ 1919 жылдың 6 маусымында Қытайдың Далянь қаласында лекция оқып жатқанда қайтыс болды.
Starting in 1890, lecture tours were important for Inoue to raise funds for the Philosophy Academy. After 1906, the fund raising served to create the Temple Garden of Philosophy around the Philosophy Shrine in today's Nakano District in Tokyo. Inoue started his lecture tours during his late period in the name of the Morality Church initiative, which aimed at establishing Sunday schools in shrines and temples all over the country. In 1912, he renamed the organization into the Society for the Spread of Civic Morality 国民道徳普及会. The venue of his lectures moved away from temples into primary schools. The main objective however stayed the same, namely teaching national morals and spreading the Imperial Rescript on Education. It was Inoue's ambition to lecture literally everywhere in Japan. During his late life, he extended his radius to the new Japanese colonies in Korea, Manchuria, Hokkaidō, Sakhalin, Okinawa, Taiwan, and China. Inoue died on June 6 1919 after giving a lecture in Dalian, China.
Тәуекел және бағалау
Иноуэ өмірінде оннан астам кітабы қытай тіліне аударылған, кеңінен оқылатын автор болды. Оның еңбектері қазіргі Шығыс Азия гуманитарлық ғылымдарының терминологиясын таратуға зор ықпал етті. Философия академиясының қашықтықтан оқыту бағдарламасы және лекциялық сапарларының арқасында Иноуэ Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін кез келген басқа зиялыдан гөрі үлкен аудиторияға ие болды. Ол Мейдзи дәуірінің соңында сенімсіздіктің төмендеуіне және императорлық идеологияның таралуына елеулі үлес қосып, әрине, оның үлкен шығармашылық еңбегіне байланысты. Өмір бойындағы танымалдылығы мен өлімінен кейін оның еңбектеріне көрсетілген минималды назардың арасындағы қарама-қайшылық айқын. Оның сынсыз, болжамдық метафизикасы және этикасының императорлық жарлықтармен бекітілген ізгіліктерге ғана негізделгендігі болашақта оның философиялық тұрғыдан қабылдануын қиын етеді. Жапон буддистік зерттеулері Иноуэге тоқталмады, себебі оның буддизмді зерттеуі санскрит филологиясына негізделмеген еді. Дегенмен, буддизмнің ілімдік негіздері туралы кез келген философиялық талқылау Иноуэдің пионерлік еңбегін ескеруге тиіс. Қазіргі заманғы ғылымда оның Мистериялар туралы ауқымды еңбектеріне қызығушылықтың артуы мүмкін. Тойо университеті, Токио университетінің Философия қоғамы және Философия бағы Иноуэдің мәңгілік институционалдық мұрасы болып табылады.
During his lifetime, Inoue was a widely read author, of whom more than ten books were translated into Chinese. His works were influential in spreading the terminology of modern East Asian humanities. Due to his prolific writing, the distance learning program of the Philosophy Academy and his lectures tours, Inoue probably had a larger audience than any other public intellectual before the First World War. He must have contributed considerably to the decline of superstition and the spread of the imperial ideology during the late Meiji period. His prominence during his lifetime stands in stark contrast to the minimal attention paid to his work after his death. His uncritical speculative metaphysics and his ethics being based solely on imperially decreed virtues, make any future affirmative philosophical reception unlikely. Japanese Buddhist studies have passed over Inoue, because his Buddhist scholarship was not yet based on Sanskrit philology. Any philosophical discussion about the doctrinal foundations of Buddhism will nonetheless have to acknowledge Inoue's pioneering work. In contemporary scholarship, a growing interest in his voluminous works on Mystery Studies is conceivable. Toyo University, Tokyo University's Society of Philosophy, and the Temple Garden of Philosophy are Inoue's lasting institutional heritage.