Кіріспе

Британдық композитор және өнер әндерінің авторы (1863-1937)

Сэр Артур Сомервелл (5 маусым 1863 – 2 мамыр 1937) – ағылшын композиторы және педагог. Хьюберт Пэрриден кейін, ол 1890-1900 жылдардағы ағылшын музыкасының қайта жандану кезеңіндегі өнер әнінің ең табысты және ықпалды авторларының бірі болды. Майкл Хёрдтың сөзіне сәйкес, оның ең маңызды туындылары бес ән циклында, әсіресе Теннисонның «Мод» (1898) және Хаусманның «Шропширлік бала» (1904) шығармаларына жасаған музыкалық қойылымдарында кездеседі.

Мансап

Ол Уэстморлендтің Виндермир қаласында Роберт Миллер Сомервелл мен оның әйелінің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Winderemere-дегі "Hazelthwaite" әділет төрешісі (1821-1899) қызметін атқарған аяқ киім өндіруші болды. Сомервелл (алғашқыда Сомервилл) отбасы Шотландиядан шыққан және 1700 жылдары Лондонда қоныстанды. Сомервеллдің ағасы Колин Сомервелл әкесі сияқты аяқ киім өндіруші болды, кейін 1916 жылы Вестморлендтің жоғары шерифі қызметін атқарды. Колиннің ұлы, майор Арнольд Колин Сомервелл, О. Б. Э., 1936 жылы осы лауазымда қызмет етті. Сомервелл бастапқыда Уппингэм мектебінде және Кембридж университетінің Кингс колледжінде білім алды, онда Сэр Чарльз Вильерс Стэнфордтан композицияны оқыды. 1883 жылдан 1885 жылға дейін ол Берлиндегі Жоғары музыка мектебінде, ал 1885 жылдан 1887 жылға дейін Лондондағы Корольдік музыка колледжінде оқыды. Композицияны Фридрих Кильден үйренді. 1894 жылы Корольдік музыка колледжінің профессоры болды және 1895-97 жылдары Лидс және Бирмингем фестивальдерінде өзінің шығармаларын дирижерлік етті. Сомервелл музыка білімі саласында да зор ықпалға ие болды. Ол жиырма сегіз жыл бойы Ұлыбританияның мектеп инспекторлары (HMI) қатарында музыка оқытуға жауапты болды. 1901 жылы Білім беру кеңесінде және Шотландия білім беру департаментінде музыка инспекторы болып тағайындалды (Джон Стайнерден кейін). Келесі жылдың маусым айында Кембридж университетінен музыка докторы дәрежесін алды. Сомервелл 1929 жылы рыцарь атағына ие болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін 1932 жылдан өмірінің соңына дейін Queen's Hall мектеп оркестр фестивальдерінің төрағасы болып қызмет етті. Ол 73 жасында өзінің үйінде, 105 Клифтон-Хилл, Сент-Джонс-Вудте қайтыс болды. Оның денесі кремацияланғаннан кейін туған жеріне, Көлдер аймағына, атап айтқанда Грасмир зиратына жерленді. Оның жалғыз симфониясы "Таласса" 1913 жылғы ақпанда алғаш рет орындалды және Брамстың үлгісін анық көрсетеді. Орталық, "Lost in Action" атты баяу бөлімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жеке туынды ретінде жиі орындалды. Кларнет квинтеті алғаш рет 1919 жылғы 19 мамырда Вигмор залында Хайдн Дрейпер орындауында таныстырылды, бірақ соңғы жылдары қызығушылықтың артуына дейін көп орындалмады. 1930 жылғы скрипкалық концерті скрипкашы Адила Фахириге арналған. Оның танымал Генделдің "Сымсыз құлшыныс" адаптациясы 1996 жылғы "Эмма" фильмінде пайда болды. Бүгінде ол негізінен "Мод" (Теннисоннан кейін, 1898) және А. Э. Хаусманның "Шропшир баласы" (1904) атты алғашқы музыкалық қойылымдары сияқты ән циклдерімен еске алынады. Тревор Холд Сомервеллдің "әдебиетке деген шынайы, терең сүйіспеншілігін" көрсететін мәтіндерді кең және әртүрлі таңдағанын атап өтеді. "Мод" – ағылшын әндерінің алғашқы табысты циклы және "ағылшын әндерінің шедеврлерінің бірі болып саналады". Стивен Банфилд Роберт Браунингтің "Сынған доға" (1923) циклын оның ең жақсы туындысы деп санайды, ал "Ең жаманы" әнін оның ең жақсы әні деп есептейді.

Жазбалар

G-минордағы скрипка концерті (1930) алғаш рет 2005 жылы Энтони Марвуд пен BBC Шотланд симфониялық оркестрінің орындауында жазылды, дирижерлік – Мартын Брэббинс. "Thalassa" D минор симфониясы ("Теңіз симфониясы") 2011 жылы Cameo Classics үшін жазылған әлемдегі тұңғыш жазба, оның жазылғаннан кейін шамамен 100 жыл өткен соң жарық көрді. 1912 жылы жазылған екінші бөлім, "Элегия", сол жылы Антарктидада Роберт Фалькон Скотттың қазасына арналған. Мальта филармониялық оркестрін Майкл Лаус дирижерлік етті. Пианино концерті (1921) және фортепиано мен оркестр үшін "Нормандия вариациялары" (1912) 2011 жылы Hyperion Records үшін Мартин Роско мен Мартин Йейтс басқарған BBC концерт оркестрімен жазылды. Екі скрипка мен фортепианоға арналған "Бах туралы екі әңгіме" (1915) 2015 жылы Руперт Маршалл Лак (екі скрипканы да орындады, қос трекпен) және Мэтью Рикард (фортепиано) жазды. G-дюжордағы кларнет квинтеті (1913) 2016 жылы Степан Зигенталер мен Лейпцигтің струнный квартеті CPO лейблында жазды. "Шропширдің жігіті" мен "Мод" атты шығармалардың көптеген жазбалары бар. Бірақ, 1923 жылы Браунингтің өлеңдеріне жазылған, аз танымал әндер циклі "A Broken Arc" де жазылған.