Жүргіс Балтрушайтис: Ақын, дипломат және өнертанушының әкесі
Jurgis Baltrušaitis
Жургис Балтрушайтис (1873-1944) – литовтық ақын, аудармашы, дипломат және саяси белсенді. Әкесі – танымал өнер тарихшысы. Литов әдебиетіне үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литвалық ақын (1897–1944) оның ұлы
Lithuanian poet (1897–1944)
his son
Юргис Балтрушайтис (2 мамыр 1873 – 3 қаңтар 1944) – литвалық символист ақын және аудармашы, ол өзінің шығармаларын литва және орыс тілдерінде жазған. Литва әдебиетіне қосқан маңызды үлесінен басқа, ол саяси белсенді және дипломат ретінде де танымал болды. Өзі иконологияның көрнекті мамандарының бірі болған ол, өнер тарихшысы және сыншысы Юргис Балтрушайтис кішінің әкесі еді.
Jurgis Baltrušaitis (2 May 1873 – 3 January 1944) was a Lithuanian symbolist poet and translator, who wrote his works in Lithuanian and Russian. In addition to his important contributions to Lithuanian literature, he was noted as a political activist and diplomat. Himself one of the foremost exponents of iconology, he was the father of art historian and critic Jurgis Baltrušaitis Jr.
Жазушы
Балтрушайтис Ресей империясының билігінде болған Юрбаркас қаласының жанындағы Паантвардис ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1885 жылы ол Каунас гимназиясына түсіп, 1893 жылы бітірді. Содан кейін Мәскеу университетінің физика-математика факультетіне оқуға қабылданды. Осымен қатар, тарих және филология факультетінде лекциялар тыңдап, шетел тілдерін оқыды; Балтрушайтис өмірі бойы 15 шетел тілін меңгерді. 1895 жылдан бастап Балтрушайтис Мәскеудегі әдеби журналдарды редакциялауға қатысып, орыс тілінде өзінің шығармашылық жолын бастады. Ол Символизм қозғалысына қосылып, Сергей Поляковпен бірлесіп «Скорпион» баспасын құрды, ол «Весы» және «Северные Цветы» сияқты ірі орыс символистік журналдарды, сондай-ақ орыс символизмінің ең көрнекті ақындарының жинақтарын жариялады. Қаланың мәдени элитасының өкілі Балтрушайтис Антон Чехов, Константин Бальмонт, Валерий Брюсов, Вячеслав Иванов, Максим Горький, Константин Станиславский, Михаил Врубель және Александр Скрябин сияқты белгілі орыс жазушылары мен суретшілерінің жақын досы және әріптесі болды; Борис Пастернак Балтрушайтистің балаларына жеке сабақ берді. Балтрушайтис орыс тілінде үш, ал литва тілінде тағы үш өлең жинағын шығарды. Ол Генрих Ибсен, Оскар Уайльд, Август Стриндберг, Кнут Хамсун және Габриэль Д’Аннунцио сияқты авторлардың қазіргі заманғы әдебиетін орыс тіліне аударды. Оның Хамсунның «Аштық» романының аудармасы орыс тіліндегі классикалық туынды саналады және бүгінгі күнге дейін қайта-қайта басылып келеді.
Baltrušaitis was born to a family of farmers in Paantvardys village near Jurbarkas, which was then under Imperial Russian rule. In 1885, he entered Kaunas gymnasium, and graduated in 1893; he then entered the Faculty of Physical and Mathematical Sciences at Moscow University. At the same time, he attended lectures in the Faculty of History and Philology, and studied foreign languages; Baltrušaitis learned 15 foreign languages during his life. From 1895 onwards, Baltrušaitis began to take part in editing Moscow based literary magazines, and he began his own creative work in Russian. He joined the Symbolist movement, and, in association with Sergei Polyakov, set up the publishing house Scorpio, which published the chief Russian Symbolist magazines such as Vesy and Severnyie Tzvety as well as collections of the greatest Russian Symbolist poets. A member of the city's cultural elite, Baltrušaitis was a close friend and colleague of such famous Russian writers and artists as Anton Chekhov, Konstantin Bal'mont, Valery Bryusov, Vyacheslav Ivanov, Maksim Gorky, Konstantin Stanislavsky, Mikhail Vrubel and Aleksandr Scriabin; Boris Pasternak was the private home tutor of Baltrušaitis's children. Baltrušaitis published three collections of poetry in Russian, and another three in Lithuanian. He authored many Russian translations of modern literature, including ones from Henrik Ibsen, Oscar Wilde, August Strindberg, Knut Hamsun and Gabriele D'Annunzio. His translation of Hunger by Hamsun is considered a classical rendering of this work into Russian, and has been continuously republished right up to contemporary times.
Саясатшы
1900-1914 жылдар аралығында Балтрушайтис Италия мен Норвегияда өмір сүрді және Батыс Еуропаның басқа елдерінде көп уақыт өткізді. Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі Ресей революциясы кезінде ол Ресейде болды, онда Литваның тәуелсіздігі үшін саяси күреске белсенді қатысты. 1919 жылы ол Ресей жазушылар одағының президенті болып сайланды және большевиктер режимінің алғашқы жылдарында көптеген жазушылар мен зиялыларды құтқаруға және оларға көмек көрсетуге жасаған күш-жігерімен танылды. 1918 жылы Литва тәуелсіздік алғаннан кейін Балтрушайтис 1920 жылы Литваның Ресейдегі елшісі болып тағайындалды және 1939 жылға дейін осы лауазымды атқарды. 1932 жылы Каунастағы Витаутас Магнус университеті оған құрметті доктор ғылымының дәрежесін берді. 1939 жылы Балтрушайтис Литваның Париждегі елшілігінің кеңесшісі болып тағайындалды. Литваның Кеңес Одағына қосылуынан кейін оның ұлы, өнер тарихшысы және сыншысы Юргис Балтрушайтис кіші, кейбір Батыс елдерінде Литваның мүдделерін қорғайтын Литваның дипломатиялық қызметінде дипломат болып жұмыс істеді. Балтрушайтис аға 1944 жылдың қаңтарында Парижде қайтыс болды және Монруж зиратында жерленген.
Between 1900 and 1914, Baltrušaitis lived in Italy and Norway and spent much time traveling in other countries in Western Europe. During World War I and the subsequent Russian Revolution he was in Russia, where he actively participated in the Lithuanian political struggle for independence. In 1919 he was elected President of the Russian Union of Writers, and was known for his efforts to help and rescue many writers and intellectuals during the first years of the Bolshevik regime. After Lithuania regained independence in 1918, Baltrušaitis was appointed Lithuania's ambassador to Russia in 1920 and held this position until 1939. In 1932 he was honored with a doctorate by Vytautas Magnus University in Kaunas. In 1939, Baltrušaitis was appointed a counselor of the Lithuanian embassy in Paris. Following the annexation of Lithuania by the Soviet Union, his son, Jurgis Baltrušaitis Jr., an art historian and art critic, served as a diplomat for the Lithuanian diplomatic service which continued to represent Lithuanian interests in some Western countries. Baltrušaitis Sr. died in Paris in January 1944; he is buried at Montrouge Cemetery.