Кіріспе

Жижков теледидар мұнарасы – 1985-1992 жылдар аралығында Прагада салынған хабар тарату мұнарасы. Архитектор Вацлав Аулицкий және инженер-құрылысшы Жири Козак жобалаған бұл мұнара, өзінің атын алған Жижков ауданындағы төбеде орналасқандықтан қаланың дәстүрлі көкжиегінен биік көрінеді. Мұнара – жоғары технологиялық архитектураның бір үлгісі.

Сипаттамалары

Мұнараның құрылымы дәстүрлі емес, үшбұрышқа негіделген, оның бұрыштары болат бағаналармен жоғары көтеріледі, олар екі қабырғалы болаттан жасалған үш құбырдан тұрады және бетонмен толтырылған. Олар тоғыз «капсуланы» және үш жабдық орнату палубасын ұстап тұрады. Үш тіректің бірі қалғандарынан әлдеқайда биік, радиоантенналар үшін қажетті биіктікті қамтамасыз етеді және мұнараға зымыран мен портал сияқты көрініс береді. Бұл технология өз уақытында бірегей болды және авторлары оны патенттеді. Мұнараның биіктігі 216 метр (709 фут), обсерватория 93 метрде, қонақүй бөлмесі 70 метрде, ал 180 адамдық мейрамханалар 66 метрде орналасқан. Үш лифт жолаушыларды 4 м/с жылдамдықпен тасымалдайды. Жоғарғы палубалардың тікелей астында орналасқан үш капсула жабдықтар үшін пайдаланылады және жұртшылыққа жабық. Қалған алты капсула келушілерге Прага мен айналасының панорамалық көрінісін ұсынады. Төменгі үш капсула, тіректердің ұзындығының шамамен жартысында, 63 метр (207 фут) биіктікте, мейрамхана мен кафе-барды қамтиды. Мұнараның құрылысына 19 миллион доллар жұмсалды. Оның салмағы 11 800 тонна, сонымен қатар метеорологиялық обсерватория ретінде де пайдаланылады. Ол Ұлы мұнаралар әлемдік федерациясының мүшесі. 2006 жылдан бастап Жижковтың қала мәртебесіне ие болуының 125 жылдығы мен хабар тарату станциясының іске қосылғанына 15 жыл толуына орай, хабар тарату станциясы әр кеш сайын әртүрлі түстермен, әдетте мемлекеттік триколордың түстерімен жарықтандырылады. 2012 жылы цифрлық теледидар хабар таратуға көшуге және ескі аналогты жабдықты алып тастауға байланысты, иесі бос орынды жаңа колокациялық деректер орталығы үшін пайдалану туралы шешім қабылдады. 2013 жылдың 13 ақпанында мұнараға сәнді бір бөлмелі қонақ үй қосылды. Бөлме қайта ашылған мейрамханадан жоғары орналасқан, ал спиральді баспалдақ жеке кіруге мүмкіндік береді. Бөлмеде үлкен төсек және қала көрінісін тамашалауға болатын жеке ванна орналасқан.

Давид Черныйның мүсіндері

2000 жылы чех суретшісі Давид Черныйдың "Миминка" (балалар) деп аталатын, жоғары-төмен иеленіп жүрген он шыны талшықтан жасалған мүсіндері мұнараның тіректеріне уақытша орнатылды. Көптеген адамдар бұл мүсіндерге риза болды және 2001 жылы олар тұрақты инсталляция ретінде қайта орнатылды. Праганың Кампа саябағында қоладан жасалған тағы үш бала мүсінін табуға болады. 2017 жылы тазалау және құрылымдық тексерулер мақсатында бұл мүсіндер мұнарадан алынып тасталды. Мүсіндердің жағдайы тексерілгеннен кейін, оларды бірдей көшірмелерімен ауыстыру туралы шешім қабылданды, және олар 2019 жылы бастапқы орналасқан жерлеріне орнатылды. Алғашқы мүсіндер Давид Черныйға қайтарылды.

Қабылдау

Салынған кезде ресми сын айту мүмкін болмаса да, мұнара «мегаломаниясы», Прага аспан сызығына «ұқсамайтын» әсері және мұнараның негізінде орналасқан ғасырлар бойғы еврей зиратының бір бөлігін қиратқаны үшін бейресми түрде қатты сынға ұшырады. Мұнараның негізі зираттың қабаттары арқылы қазылып, қабір тастары ауыр техникамен қиратылып, сүйектер қоқысқа тасылды. Мұнараға көптеген лақап аттар берілді, олардың көпшілігі оның ракета тәрізді пішініне сілтеме жасады, мысалы, советтік ғарыш айлағы «Байқоңыр» немесе сол кездегі Чехословакия Коммунистік партиясының Бас хатшысы атынан «Якеш саусағы» («Jakešův prst»). Соңғы жылдары мұнараның чехтар арасындағы беделі жақсарды және серуендейтін нәрестелер (сол автордың «Зәр» мүсінімен бірге) 2007 жылы The Guardian газетінде Праганың ең танымал көрікті жері деп жарияланды.