Кіріспе

Американдық мұрагер және жарыс жүргізуші (1878–1944)

Уильям Киссам Вандербильт II (26 қазан 1878 – 8 қаңтар 1944) – американдық автоспорт әуесқой және яхтшы, әйгілі Вандербильт отбасының мүшесі.

Ерте өмір

Ол 1878 жылы 26 қазанда Нью-Йорк қаласында Уильям Киссам Вандербильт пен Альва Эрскин Смиттың екінші баласы және тұңғыш ұлы болып дүниеге келді. Оның шешесінің әкесі Мюррей Форбс Смит еді. Вилли К. деп танылатын ол Гарольд Стерлинг Вандербильт пен Консуэло Вандербильттің бауыры болды. Зәулім өмірге қадам басқан Вилли Вандербильдтердің сарайларында өсті, Еуропаға жиі саяхаттап, әкесіне тиесілі яхталарда әлемді шарлады. Оның біліміне жеке ұстаздар мен Сент-Марк мектебі қатысты. Вилли Гарвард университетіне қабылданды, бірақ екі жылдан кейін оқуын доғарды.

Мансап

Өмірінің көп бөлігі саяхаттар мен ойын-сауықтармен өткенімен, Виллидің әкесі оны Манхэттендегі Гранд-Сентрал терминалындағы New York Central Railroad кеңсесінде жұмысқа қойды. Осылайша, 1905 жылы ол Бесінші авенюдегі басқа Вандербильттермен бірге Уильям К. Вандербильт үйін, 660 Бесінші авеню мекенжайында салды. Бұрыннан-ақ сенім қорынан және New York Central Railroad Company президенті ретіндегі табысынан өте бай болған Вилли, 1920 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін көп миллион долларлық мүлік мұраға алды.

Әскери қызмет

1917 жылы 9 мамырда Вандербильт Бруклин теңіз жағалауында "USS Tarantula" (SP 124) кемесіне кіші лейтенант (junior grade) болып әскери қызметке кірісті. "Тарентула" Вандербильтке тиесілі яхта еді, ол оны соғыс мерзіміне Әскери-теңіз күштеріне жалға берді. Ол 3-ші Әскери-теңіз округінің суларында патрульдеу міндетін орындады және Нью-Йорк пен Нью-Джерси жағалауларында конвойлерді сүйемелдеді. 1917 жылы 1 қазанда ол әскери қызметтен босатылып, Нью-Йорк орталық темір жолының вице-президенті қызметін қайта бастау үшін уақытша демалысқа жіберілді. Бірнеше айдан кейін ол Нью-Йорк орталық темір жолының президенті болып сайланды және соғыс аяқталғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Соғыстан кейін Вандербильт 1921 жылы 17 мамырда Әскери-теңіз резервінде лейтенант-командир шеніне көтерілді. Ол 1941 жылдың 1 қаңтарында денсаулығына байланысты зейнетке шыққанға дейін Әскери-теңіз резервінде қызмет етті.

Мұрагер ретінде өмір

Ол ат жарысы мен яхтаға қызығушылық танытса да, ең бастысы автомобильдерді ұнатты. 10 жасында Францияның оңтүстігінде болғанда, ол Булье-сюр-Мерден Монте-Карлоға дейін 7 шақырымдық қашықтықты бумен жүретін үш дөңгелекті велосипедпен басып өтті. 20 жасында, 1898 жылы ол француздық De Dion Bouton моторлы үш дөңгелекті велосипедін тапсырыс етіп, Нью-Йоркке жеткізді. Көп ұзамай ол басқа да моторлы көліктерге ие болды, ал көп кешікпей Лонг-Айленд, Нью-Йорк қалалары мен ауылдарынан өте, Оукдейлдегі ата-анасының жазғы сарайына бара жатқанда азаматтар мен шенеуніктерді ашуландыра бастады. Ол шебер теңізші болғандықтан яхта жарыстарына қатысып, 1900 жылы өзінің жаңа қалыңдығының құрметіне Вирджиния деп атаған 21 метрлік (70 фут) яхтасымен Сэр Томас Липтон кубогын жеңіп алды. 1902 жылы Вандербильт Лонг-Айлендтегі Успейк көлінде "Дипдейл" деп атаған жеке үйін салуға кірісті. Алайда, теңізде жүзу оның жылдам көлікке деген құштарлығына қарағанда екінші орында қалды. 1904 жылы Уилли Флорида штатының Ормонд-Бич қаласындағы Дейтона-Бич трассасында Мерседес көлігімен жаңа жер үсті жылдамдық рекордын орнатты. Сол жылы ол американдық автожарыстардағы алғашқы маңызды жүлде – Вандербильт кубогын іске қосты. Американдық өндірушілерді жарысқа ынталандыру мақсатындағы халықаралық жарысқа үлкен ақшалай сыйлық тартылып, Еуропаның Гордон Беннет кубогында бәсекелескен үздік жүргізушілер мен олардың көліктері Атлант мұхитынан келді. Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағындағы Нассау округінде өткен жарысқа американдық машиналар еуропалық машиналарды жеңеді деген үмітпен көп көрермен жиналды. Алайда, француздық Panhard көлігі жарысты жеңіп алды, ал жанкүйерлер 1908 жылға дейін күтуге мәжбүр болды, ол кезде Гарден-Ситиден (Нью-Йорк) шыққан 23 жастағы Джордж Робертсон Вандербильт кубогын жеңген алғашқы америкалық атанды. Вандербильт кубогы автожарыстары көрермендерді бақылауда үнемі қиындықтарға тап болды, ал 1906 жылғы жарыста бір көрермен қаза тапты. Жарысқа қатысуды жақсартумен қатар қауіпсіздік мәселесін шешу мүмкіндігін көріп, AAA шенеунігі А. Р. Пардингтонның ықпалымен Вандербильт Лонг-Айленд моторлық тас жолын салу үшін корпорация құрды – елдегі алғашқы заманауи асфальтталған тас жолдардың бірі. Бұл жол жарыс үшін ғана емес, сонымен қатар Лонг-Айлендке оңай қол жеткізуді қамтамасыз етуге және экономикалық дамуға мүмкіндік беруге арналған. 1907 жылы Куинс округінің Киссена дәлізінен Ронконкома көліне дейін, көптеген көпірлер мен эстакадалар арқылы өтетін, миллиондаған долларлық жол құрылысы басталды, оның ұзындығы 77 шақырымды (48 миль) құрады. Алайда, ақылы жол тұрақты табыс әкеле алмады және 1938 жылы ол ресми түрде округтік үкіметтерге берілді, өтеу ретінде 80 000 долларлық артта қалған салық төленді. Вандербильттың Галапагос аралдарына жасаған сапасына қатысқан Уильям Беланске осы мұражайдың толық уақытты кураторы болып тағайындалды.

Тұрғын үйлер

1925 жылы ол "Игл" сәнді яхтасын Флоридадағы Фишер аралына иелік етуге саудалады, оны қысқы тұрақты мекені ретінде пайдаланды. Ол яхтасы үшін тұрақ, су ұшағы ангары, теннис корты, бассейн және он бір лункалы гольф алаңы бар сарай салды. Бұл үй Альва База деп аталды, ал архитекторы Морис Фатио болды. Осы мүліктен және Лонг-Айлендтегі Уоррен мен Уетмор жобалаған "Иглз Нест" иелігінен басқа, Вандербильтке Теннессидегі ферма және Канаданың Нью-Брансуик провинциясындағы Рестигуш өзеніндегі, архитекторы Стэнфорд Уайт оның әкесі үшін жобалаған Kedgwick Lodge аң аулау үйі де тиесілі болды.

Мұра

1931 жылы Вандербильт Германияның Киль қаласындағы Крупп Германияверфтің тапсырысымен өзіне 264 футты дизельдік яхта, "Альва" жасатты. Вандербильт 1941 жылдың 4 қарашасында "Альва" кемесін АҚШ Әскери-теңіз күштеріне сыйға берді. "Альва" канонерлік қайыққа айналдырылып, 1941 жылдың 29 желтоқсанында "Плимут" (PG 57) деп қабылданып, құрамына енгізілді. "Плимут" көбінесе Шығыс жағалауында және Кариб теңізінде конвойлерді сүйемелдеуге қолданылды және 1943 жылдың 5 тамызында сағат 21:39-да неміс U-кемесінен атылған торпедадан батып, 95 адам қаза тапты. 1940 жылдары Вандербильт өсиетнамасын осылай ресімдеді: ол қайтыс болғаннан кейін "Eagle's Nest" мүлігі және 2 миллион долларлық күтім қоры Нью-Йорк штатының Саффолк округіне халыққа ашық мұражай ретінде қызмет ету үшін беріледі. 1950 жылдан бері бұл орын Саффолк округінің Вандербильт мұражайы ретінде жұмыс істеп келеді.