Америкалық автожарыс және көпір спорты

Кіріспе

Америкалық автожарыс, контрактті көпір жарысы.

Вандербильт кубогы – американдық автожарыстар тарихындағы алғашқы маңызды жүлде.

Тарих

Халықаралық шара 1904 жылы Уильям Киссам Вандербильт II құрған және алғаш рет 8 қазанда Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағындағы Нассау округінде өткізілді. Жарыс өткізілетіні туралы жарияланым Нью-Йоркте үлкен дау-жанжал тудырып, жарысты тоқтатуға бағытталған сот процестерінің көбеюіне әкелді. Саясаткерлер де ұзақ күтпестен мәселе бойынша қоғамдық тыңдаулар өткізді. Вандербильт жеңіске жетті және алғашқы жарыс Нассау округінің аймағындағы бұрылысты жолдармен салынған 49 шақырымдық (30.24 миль) трассада өтті. Вандербильт американдық өндірушілерді жарысқа қатысуға ынталандыру үшін ірі ақшалай сыйлық ұсынды, өйткені бұл спорт Еуропада жақсы ұйымдастырылған және автокөлік технологиясын жақсартуға ықпал етіп жатқан болатын. Жарысқа Атлант мұхитының арғы жағынан келген ең үздік жүргізушілер мен көліктері қатысты, олардың кейбіреулері Еуропаның Гордон Беннет кубогында бәсекелескен. Бірінші Лонг-Айленд жарысында он жеті көлік қатысты, ал газеттер мен плакаттар арқылы жарнамалау нәтижесінде көптеген адамдар американдық машинаның еуропалық көліктерді жеңіп шығуын көруге үміттенеді. Алайда, Джордж Хит Panhard көлігімен жарысты жеңіп алды, ал тағы бір француз көлігі, Darracq, келесі екі жыл қатарынан Кубокты жеңіп алды. Көпшілік тәртібін сақтау мәселесі бастапқыда туындады және 1906 жылы көрермен Курт Грунер қаза тапқаннан кейін жарыс тоқтатылды. Осы уақытта Францияда 26 маусымда Ле-Ман қаласында Automobile Club de France ұйымының қолдауымен тұңғыш Гран-при жарысы өтті. Жарысқа қатысушылардың бірі – американдық Эллиот Шепард, Маргарет Вандербильт Шепардтың ұлы және Уильям Киссам Вандербильттың туысы болды. Ағасынан француз Гран-присінің сәттілігі және Гран-при жарыстарының Еуропаның басқа елдерінде тез дамуы туралы білген Уильям Вандербильт қауіпсіздік мәселесін шешудің және жарысқа қатысуды арттырудың жолын ойлап тапты. Вандербильт Лонг-Айленд моторлық автожолын салу үшін компания құрды, бұл елдегі алғашқы заманауи асфальтталған автожолдардың бірі, оны жарыс үшін ғана емес, сонымен қатар Лонг-Айлендке оңай қол жеткізуді және экономикалық дамуды қамтамасыз ету үшін пайдалануға болады. Көп миллиондық долларлық автожолдың құрылысы 1907 жылы басталды, ол Куинс округінің Киссена дәлізінен басталып, көптеген көпірлер мен эстакадалар арқылы Ронконкома көліне дейін 77 шақырым (48 миль) қашықтықта созылатын болды. 1908 жылғы жарыс жаңа автожолдың бір бөлігінде өтті және үлкен көпшіліктің қуанышына орай, 23 жастағы жергілікті батыр Джордж Робертсон Гарден-Ситиден (Нью-Йорк) американдық Locomobile көлігімен жеңіске жетті, бұл компанияның алғашқы газбен жұмыс істейтін машинасы және әйгілі инженер Эндрю Л. Райкер (Бриджпорт, Коннектикут) жасаған. (1908 жылы Джордж Робертсон (No16) осы машинада жеңіске жетіп, Locomobile ұшқышы Джо Флоридадан оқпан орынды иеленді, осылайша халықаралық жарыста жеңіске жеткен АҚШ-та жасалған алғашқы автомобиль болды). Вандербильт кубогы 1911 жылға дейін Лонг-Айлендте сәтті өткізілді, содан кейін ол Саваннада (Джорджия) Американың Үлкен жүлдесімен бірге көрсетілді. Келесі жылы ол Висконсин штатының Милуоки қаласындағы жарыс алаңына көшірілді, содан кейін үш жыл Калифорнияда: 1914 және 1916 жылдары Санта-Моникада, 1915 жылы Сан-Францискода. 1917 жылы АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа одақтастарға қосылғаннан кейін жарыс тоқтатылды. Вандербильт кубогына қатысқан кейбір жүргізушілер, мысалы Луи Шевроле, Винченцо Лансия және Ральф Де Пальма сияқты, автомобильдер мен жарыстармен байланысты атақты есімдерге айналды. Вандербильт кубогы 1936 жылға дейін қайтадан өткізілмеді, ол кезде Уильям Киссам Вандербильт II-нің шөбересі Джордж Вашингтон Вандербильт III бұл іске қайта оралып, Рузвельт Raceway жаңа нысандарында 483 шақырымдық (300 миль) жарысты демеушілік етті. Еуропалықтарды үлкен ақшалай сыйлықтар қызықтырды және Scuderia Ferrari үш Alfa Romeo жарыс машинасымен қатысты. Американдық бәсекелестердің жетіспеуі және жарыс трассасының аса қызықты болмауы нәтижесінде жарыс екі жыл ғана өткізілді, екеуін де еуропалықтар жеңіп алды.

An international event, it was founded by William Kissam Vanderbilt II in 1904 and first held on October 8 on a course set out in Nassau County on Long Island, New York. The announcement that the race was to be held caused considerable controversy in New York, bringing a flood of legal actions in an attempt to stop the race. The politicians soon jumped in, holding public hearings on the issue. Vanderbilt prevailed and the inaugural race was run over a 30.24 mile (49 km) course of winding dirt roads through the Nassau County area. Vanderbilt put up a large cash prize hoping to encourage American manufacturers to get into racing, a sport already well organized in Europe that was yielding many factory improvements to motor vehicle technology. The race drew the top drivers and their vehicles from across the Atlantic Ocean, some of whom had competed in Europe's Gordon Bennett Cup. The first Long Island race featured seventeen vehicles and the newspaper and poster art promotion drew large crowds hoping to see an American car defeat the mighty European vehicles. However, George Heath won the race in a Panhard and another French vehicle, a Darracq, took the Cup the next two years straight. Crowd control was a problem from the start and after a spectator, Curt Gruner, was killed in 1906, the race was cancelled. Meanwhile, in France, the first Grand Prix motor racing event had been run on June 26, 1906, under the auspices of the Automobile Club de France in Le Mans. One of the competitors was American Elliot Shepard, the son of Margaret Vanderbilt Shepard and a cousin of William Kissam Vanderbilt. Learning from his cousin about the success of the French Grand Prix and the rapid expansion of Grand Prix racing in other European countries, William Vanderbilt conceived a way to solve the safety issue as well as improve attendance to his race. Vanderbilt formed a company to build the Long Island Motor Parkway, one of the country's first modern paved parkways that could not only be used for the race but would open up Long Island for easy access and economic development. Construction began in 1907 of the multimillion dollar toll highway, to run from the Kissena Corridor in Queens County over numerous bridges and overpasses to Lake Ronkonkoma, a distance of 48 mile (77 km). The 1908 race was held over parts of the new highway and much to the delight of the large crowd on hand, 23 year old local hero George Robertson from Garden City, New York became the first American to win the event driving the American Locomobile, which was the company's first gas powered car and designed by famed engineer Andrew L. Riker (built in Bridgeport, Connecticut) (in 1908, George Robertson (wearing #16) took the win in this car, ahead of fellow Locomobile pilot Joe Florida in third, becoming the first United States built car to win in international competition). The Vanderbilt Cup was held successfully on Long Island until 1911 when it was showcased at Savannah, Georgia in combination with the American Grand Prize. The next year it moved to a racecourse in Milwaukee, Wisconsin, then for three years in California: Santa Monica in 1914 and 1916, San Francisco in 1915. The race was canceled after the United States joined the Allies in World War I in 1917. Some of the drivers who participated in the Vanderbilt Cup became famous names, synonymous with automobiles and racing such as Louis Chevrolet, Vincenzo Lancia and Ralph DePalma. The Vanderbilt Cup was not held again until 1936 when William Kissam Vanderbilt II's nephew, George Washington Vanderbilt III picked up the cause and sponsored a 300 mile (483 km) race at the new facilities at Roosevelt Raceway. Once again, the Europeans were enticed by the substantial prize money and Scuderia Ferrari entered three Alfa Romeo racers. A lack of American competition and a less than exciting course layout saw the race run for only two years, both won by Europeans.

Жеңімпаздар

Тұңғыш тостаған күмістен соғылған және биіктігі 0,76 метрді құрайды. Онда 1904 жылы Дейтона-Бич тас жолында рекордтық жылдамдықпен жүрген Уильям К. Вандербильт II-нің Мерседесінің суреті бейнеленген. Бүгінде бұл трофей Смитсонов институтының қоймасында сақталады және оны жұрт көре алмайды. Джордж Вандербильт кубогы Верона қаласындағы Николис мұражайында қойылған.

Қайта өрлеу кубогы

1996 жылы Indy car жарыстары чемпионаты Championship Auto Racing Teams (CART) және Indy Racing League (IRL) арасындағы “Бөлініс” тудырды. Индианаполис моторды жүгіру трассасының және IRL-дің иесі Тони Джордж IRL жүйесіндегі ең жақсы 25 жүргізушіге 1996 жылғы Индианаполис 500 жарысына қатысуға кепілдік берілгенін мәлімдеді. Бұл CART командаларына бар болғаны 8 “бос” орын қалдырды. 1995 жылдың 18 желтоқсанында CART командалары, олардың 1996 жылғы Indy 500 жарысынан әдейі шеттетілгенін және Тони Джорджтың “билікке ұмтылуының” құрбаны болғанын сенді, осы жарысты бойкоттау ниеттерін жариялады. Иелері, CART президенті және бас директоры Эндрю Крейгпен бірлесіп, сол күні Мичиган халықаралық жылдамдық трассасында өтетін жаңа жарыс – тұңғыш U.S. 500 жарысын өткізу жоспарларын жариялады. Жаңа жарыстың мәртебесін арттыру және Уильям Киссам Вандербильттің автожарыс тарихындағы орнын құрметтеу мақсатында CART 1996 жылғы U.S. 500 жарысының жеңімпазына табыс етілетін кубок ретінде түпнұсқа Вандербильт кубогының көшірмесін жасады. Бір рет өткізілгеннен кейін, Мемориал күніне арналған U.S. 500 жарысы тоқтатылды. Оның орнына шілде айындағы жарысқа (бұрын Мичиган 500 деп аталған) U.S. 500 атауы берілді. 1999 жылға дейін U.S. 500 жеңімпазының кубогы ретінде тағайындалғаннан кейін, CART 2000 жылы Вандербильт кубогын өз сериясының чемпионатының кубогы ретінде белгіледі. 1996 жылдан 1999 жылға дейінгі U.S. 500 жеңімпаздарының есімдері және 2000 жылдан бастап CART сериясының чемпиондары жаңа кубокқа жазылуы тиіс болды. CART 2003 жылы таратылғаннан кейін, оның ізбасары Champ Car World Series (CCWS) Vanderbilt Cup көшірмесін пайдалануды жалғастырды. 2008 жылы CCWS банкротқа ұшырағаннан кейін, оның активтерін IRL сатып алды, бұл американдық ашық дөңгелекті жарыстардың ең беделді деңгейін біртұтас басқару органының билігінде біріктірді. Тони Джордж Вандербильт кубогының көшірмесін IRL-дің сол кездегі Indy car ұлттық чемпионының кубогы – Silver Cup-ты алмастыруға қызығушылық танытты. Алайда, ешқандай өзгеріс жасалмады. 2011 жылғы маусымнан бастап IRL, 2012 жылдан бастап IndyCar Series болып қайта аталды және ұлттық чемпиондарға Astor Challenge Cup сыйлықтарын табыс етті.

In 1996, the sport of Indy car racing had become embroiled in a "Split" between Championship Auto Racing Teams (CART) and the Indy Racing League (IRL). Tony George, the owner of the Indianapolis Motor Speedway and the IRL, announced that the top 25 entries in IRL points standings would be guaranteed starting positions in the 1996 Indianapolis 500. That would leave only 8 "at large" spots for the CART based teams. On December 18, 1995 CART teams, convinced they were being deliberately locked out from the 1996 Indy 500, and the victims of a "power grab" by Tony George, announced their intentions to boycott that event. The owners, along with CART president and CEO Andrew Craig, jointly announced plans for a new race, the Inaugural U. S. 500, to be held at Michigan International Speedway the same day. In an attempt to enhance the prestige of their new event and in recognition of William Kissam Vanderbilt's place in automotive racing history, CART had a facsimile of the original Vanderbilt Cup created as the winner's trophy for the 1996 U. S. 500. After only one running, the U. S. 500 on Memorial Day weekend was discontinued. The U. S. 500 name was instead used for the July race (formerly known as the Michigan 500). After serving as the U. S. 500 winner's trophy through 1999, CART designated the Vanderbilt Cup as its series championship trophy in 2000. Names of U. S. 500 winners from 1996 to 1999, and the CART series champions from 2000 on wards, were to be etched into the new Cup. Upon CART's demise in 2003 its successor, the Champ Car World Series (CCWS), continued using the Vanderbilt Cup copy. After the bankruptcy of the CCWS in 2008 its assets were purchased by the IRL, unifying the most prestigious level of American open wheel racing under a single sanctioning body. Tony George expressed an interest in having the Vanderbilt Cup copy replace the IRL's then current Indy car National Champion's trophy, known as the Silver Cup. However, no change was made. Since the 2011 season the IRL rebranded as the IndyCar Series since 2012 has awarded National Champions the Astor Challenge Cup. Year Winning Driver Car Report U. S. 500 1996 Jimmy Vasser Reynard Honda report 1997 Alex Zanardi Reynard Honda report 1998 Greg Moore Reynard Mercedes report 1999 Tony Kanaan Reynard Honda report CART/CCWS Season Championship 2000 Gil de Ferran Reynard Honda report 2001 Gil de Ferran Reynard Honda report 2002 Cristiano da Matta Lola Toyota report 2003 Paul Tracy Lola Ford report 2004 Sébastien Bourdais Lola Ford report 2005 Sébastien Bourdais Lola Ford report 2006 Sébastien Bourdais Lola Ford report 2007 Sébastien Bourdais Panoz Cosworth report

Жыл Жеңімпаз жүргізуші Автомобиль Есеп U. S. 500 1996 Джимми Вассер Reynard Honda Есеп 1997 Алекс Занарди Reynard Honda Есеп 1998 Грег Мур Reynard Mercedes Есеп 1999 Тони Канаан Reynard Honda Есеп CART/CCWS маусымдық чемпионаты 2000 Гил де Ферран Reynard Honda Есеп 2001 Гил де Ферран Reynard Honda Есеп 2002 Кристиано да Матта Lola Toyota Есеп 2003 Пол Трейси Lola Ford Есеп 2004 Себастьен Бурдес Lola Ford Есеп 2005 Себастьен Бурдес Lola Ford Есеп 2006 Себастьен Бурдес Lola Ford Есеп 2007 Себастьен Бурдес Panoz Cosworth Есеп