Кіріспе

Кейбір неміс тілдес мәдениеттердегі студенттік бірлестік

Burschenschaft (; кейде неміс тіліндегі Burschenschaft жаргонында B! деп қысқартылады; көпше түрі: B!B!) – Германия, Австрия және Чилиде (соңғысы неміс мәдени ықпалына байланысты) кездесетін дәстүрлі студенттік бірлестіктердің бірі. Burschenschaft ұйымдары 19 ғасырда либералдық және ұлтшылдық идеяларға ұшқын алған университет студенттерінің қауымдастығы ретінде құрылды. Олар наурыз революциясына және Германияның бірігуіне зор үлес қосты. 1871 жылы Германия империясы құрылғаннан кейін, олардың басты саяси мақсаты орындалғандықтан дағдарысқа ұшырады. Содан кейін Reformburschenschaften деп аталатын ұйымдар құрылды, бірақ олар 1935/36 жылдары нацистік режим таратып жіберді. Батыс Германияда Burschenschaft ұйымдары 1950 жылдары қайта құрылды, алайда 1960-шы және 1970-ші жылдардағы жаңа дағдарысқа тап болды, себебі сол кезеңдегі неміс студенттік қозғалысының бағыты көбінесе солшыл жаққа бұрыла бастады. Бүгінде Германия, Австрия және Чилиде шамамен 160 Burschenschaft ұйымы бар.

Шығу тегі

Біріншісі, Urburschenschaft ("түпнұсқа Burschenschaft") деп аталады, 1815 жылдың 12 маусымында Йена қаласында либералдық және патриоттық идеяларға ұшқын алған барлық неміс университеттерінің студенттерінен құрылған қауымдастық ретінде құрылды. Landsmannschaften немесе Corps сияқты, белгілі бір неміс аймағына негізделген студенттік бірлестіктердей, Burschenschaft мүшелері де дуэльге қатысты. Дегенмен, оның басты мақсаты – қоғамдық жіктерді жою, студенттер арасындағы бәсекелестікті басу, студенттік өмірді жақсарту және патриотизмді күшейту болды. Оның құрамына Corps-тан гөрі кең ауқымдағы адамдарды қабылдау жоспарланған. Шындығында, бұл топтың мүшелері көбінесе орта тапқа жатса, Corps мүшелері негізінен аристократиядан болды. Оның ұраны – "Құрмет, бостандық, отан" (Ehre, Freiheit, Vaterland). Эйзенахта өткен жиналыста қабылданған, Burschenschaft қатарында еврей мүшелері болмайтынын және болашақта да болмайтынын жариялаған резолюцияға қарсылық білдіріп, кейбір мүшелері қызметтен кетті.

Соғыстан кейінгі

Коммунистік Шығыс Германияда буржуазиялық көзқарастың өкілдері ретінде саналатын студенттік бірлестіктерге тыйым салынды және оларды жоюға тырысты, ал Батыс Германияда көптеген студенттік бірлестіктер 1950 жылдары қайта құрылды. Германия Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген территорияларын жоғалтқандықтан, кейбіреулерін басқа қалаларға көшіруге тура келді, сондай-ақ Шығыс Германиядан келген көптеген студенттік бірлестіктер де жаңа орын табуға тырысты. Одақтас жеңімпаздар бастапқыда студенттік бірлестіктерді қайта құруға тыйым салған, бірақ либералды жағдайда бұл тыйымды ұстап тұру мүмкін болмады. 1970 және 1980 жылдары студенттік бірлестіктер, көптеген басқа студенттік ұйымдар сияқты, дағдарысқа ұшырады: жаңа мүшелердің жетіспеушілігі және солшыл студенттік қауымдастықтардың күшті шабуылдары. 1990 жылдары 1940-1950 жылдары Шығыс Германиядан кеткен көптеген студенттік бірлестіктер өздерінің дәстүрлі Шығыс Германиядағы университеттеріне қайта оралды.

Бүгін

Қазіргі күні шамамен 160 Бюршеншафт бар, және олардың көптегені прогрессивтіден ұлтшылдыққа дейінгі әртүрлі ұйымдарда біріккен. Олардың арасында Deutsche Burschenschaft ұйымы (DB) бар, ол Бюршеншафттардың шамамен үштен бірін құрайды. Қалғандары Шварцбург Бундында, Neue Deutsche Burschenschaft (NeueDB) немесе Allgemeine Deutsche Burschenschaft ұйымдарында біріккен. DB әлі де Фихтенің тіл, ой-пікір және мәдениетке негізделген неміс ұлты туралы идеясын қолдайды, ал NeueDB Германияны 1949 жылғы неміс негізгі заңымен (конституция) құрылған және 1990 жылғы бірігу арқылы өзгертілген саяси Германия ретінде анықтауға басымдық береді. Көптеген Бюршеншафттар өз құндылықтарын жеткілікті деңгейде көрсететін ұйымды таба алмағандықтан, мүлдем ұйымдаспаған. 19 ғасырдың соңында Чилиге неміс эмигранттарының көшіп келгеніне байланысты, Чилиде де Бюршеншафттар бар, олар Bund Chilenischer Burschenschaften (BCB) құрамында неміс және австриялық ұйымдармен байланыста. Көптеген Бюршеншафттар міндетті түрде дуэльге қатысады, яғни олардың мүшелері бірнеше Mensur өткізуі керек. Академиялық дуэль әлі де олардың өзін-өзі түсінуінің және саяси білім алуының маңызды бөлігі болып табылады. Көптеген Бюршеншафттар, көбінесе белгілі бір "шатыр" ұйымдарында (мысалы, Burschenschaftliche Gemeinschaft) біріккен, оңшыл немесе өте оңшыл идеялармен байланысты, әсіресе Австрияны қамтитын неміс мемлекетін құру тілегімен. 2013 жылы Боннның бір студенттік қауымдастығы Бюршеншафтқа тек неміс тегінен шыққан студенттерді қабылдауды ұсынды. Содан кейін, ұйымдық төлқұжаттарды енгізу және Адольф Гитлердің қарсыласын "сатқын" деп атау туралы шешімге байланысты, мүше клубтардың жартысы ұйымнан шығу қаупі туды. Осыдан кейін Deutsche Burschenschaft ұйымынан шыққан көптеген Бюршеншафттар кейіннен Allgemeine Deutsche Burschenschaft жаңа ұйымын құруға қатысты.