Канаданың алғашқы банк жүйесінің тарихы

Кіріспе

Канаданың алғашқы банктік жүйесі (1763 жылға дейін Британдық Солтүстік Америка және Жаңа Франция; кейін Жоғарғы және Төменгі Канада деп аталды) толығымен отаршылдық үкімет тарапынан реттелді. Колониалды кезеңнің басындағы банктің алғашқы нысандары, меркантильдік теорияны қолдану салдарынан туындаған байлықтың ағылып кетуіне шешім табу мақсатымен пайда болды. Байлықтың ағылып кетуі колонияларда алтын мен күміс ақшаның толыққанды жетіспеушілігіне, демек экономикалық айырбас пен төлем құралдарының толыққанды жетіспеушілігіне әкеп соқты. ТОК

Тарих

Жаңа Францияда 1680 жылдары ойын карталары Жаңа Франция интендантының бұйрығымен төлем құралы ретінде қолданылды, бұған қоса 1660 жылдары монеталар да айналымға енгізілді. Алайда, меркантилистік сауда саясатының салдарынан Жаңа Франциядан Еуропаға байлықтың үлкен ағыны карта ақшасын алтынмен қамтамасыз етуді мүмкінсіз етті. Сондықтан карта ақшасының құны болмады. 1690 жылдары карта жүйесі құлап, француз қоныс аударушыларының қағаз ақшаға ұзақ уақыт бойы күмәнді қарауына себеп болды. 18 ғасырда карта ақшасы француз тілінен алынған «бон» деп аталатын вексельдермен алмастырылды, «bon pour» фразасы – «бұл сомаға жарамды» деген мағынаны білдіреді. Бұл вексельдерді француз саудагерлері шектеулі көлемде шығарды, олар басқа валюта түрін таба алмағандықтан өздерінің ақшасын жасауға мәжбүр болды, осылайша Канаданың алғашқы банкирлеріне айналды. 1763 жылы Жаңа Франция британдық иелікке өткеннен кейін «бон» қолдануы Британдық Солтүстік Америкаға жылдам тарады. 1812 жылға дейін «бон» ағылшын фунтымен, американдық және испандық монеталармен, сондай-ақ Галифакс стандартымен бірге ең көп қолданылатын валюта түрі болып қала берді. 1812 жылы 1812 жылғы соғысты қаржыландыру мақсатымен Исаак Брок басшылығымен британдық әкімшілік «әскери билеттерді» енгізді. Бұл билеттердің жалпы құны 250 000 фунтқа тең болды. Бұл үкіметтің тікелей шығарған вексельдері еді. Олар Жоғарғы және Төменгі Канадада алтынның жетіспеушілігін толықтыру үшін соғыс кезінде (1812–1815) кеңінен қолданылды. 17 ғасырдың соңында қолданылған карта ақшасынан айырмашылығы, әскери билеттер соғыс аяқталғаннан кейін алтын монетаға айырбасталуы мүмкін болды және олар шын мәнінде айырбасталды. Осылайша әскери билеттер өте сенімді екенін дәлелдеді және қағаз ақшаға деген кез келген күмәнді жойды. 1817 жылы Монреаль банкирлері Канададағы алғашқы ресми банкты ашуға британ үкіметінен жарғы алды. Бұл Монреаль банкі еді. Жарғысына сәйкес Монреаль банкіне әскери билеттер үлгісінде вексельдер шығаруға монополия берілді. Монополиялық құқықтарының арқасында Монреаль банкі Үстіңгі және Төменгі Канада үшін орталық банк ретінде әрекет етті. 1817 жылдан кейін Британия бірнеше жаңа банктерге жарғы берді, соның ішінде қазір жойылған Кингстон банкіне де жарғы берді, ол Жоғарғы Канадада Монреаль банкіне бәсекелес болуы керек еді. Жаңа жарғылық банктер өз жарғыларының шарттарына сәйкес бір-бірінің валютасын мойындауға міндетті болды, бұл практика Британдық Солтүстік Америкада алыс қашықтықтағы сауданың дамуына мүмкіндік берді. Алайда, банктік іс жеке қолында қалды, яғни валюта шығару жеке банкирлердің қалауына байланысты болды. Бұл жиі жағдайда Канада экономикасы төмендеген кезде жоғары инфляцияға әкелді. 1866 жылы провинциялық банкноталар туралы заң қабылданды, бұл британдық әкімшіліктің қажеттіліктеріне валюта шығаруды байланыстырды. Бұл Канада экономикасына мемлекеттік араласу саясатының басталғанын білдірді. 1867 жылғы Британдық Солтүстік Америка заңы бұл саясатты ресми түрде заңдастырды, бұл ақшаны, валютаны, вексельдерді, вексельдерді, банктік іс және банктерді тіркеуді мемлекеттік бақылауға мүмкіндік берді. Бұл өз кезегінде Канада бойынша бірыңғай валюта құруға мүмкіндік берді. Канаданың ресми валютасы 1871 жылы жеке банктердің валютасын алмастырып, Канада доллары түрін алды. Конфедерациядан кейін Канадада АҚШ-тан мүлдем өзгеше банктік жүйе қалыптасты. АҚШ-та тек бір қалаға немесе ең көп дегенде бір штатқа қызмет көрсететін көптеген шағын банктер болса, Канаданың банктік секторында трансконтиненталдық филиалдық желілері бар бірнеше банк басым болды. Канадалық жүйе тұрақтылықты арттырып, сол кездегі АҚШ және Австралия банк жүйелерінен гөрі банктік құлдырауларды азайтуға мүмкіндік берді. Канаданың банктік жүйесінің кемшілігі, ол АҚШ және Австралия жүйелеріне қарағанда бәсекеге қабілетсіз болды, бұл тұтынушылар банктік қызметтер үшін көп төлейтінін білдірді. Канадалық банктік жүйенің заңдық негізі 1870 және 1871 жылдары қабылданған бірқатар заңдардан тұрады. Банктік іс 1935 жылға дейін салыстырмалы түрде орталықтандырылмаған болып қалды, ол кезде Канада Банкі Канададағы Ұлы депрессия кезінде болған экономикалық тұрақсыздыққа жауап ретінде құрылды. Канаданың валюталық мұражайы алғаш рет 1980 жылдың 5 желтоқсанында ашылды және Онтарионың Оттава қаласындағы Канада Банкі ғимаратының бірінші қабатында орналасқан.

In New France, playing cards were issued as a method of payment in the 1680s by the Intendant of New France, in addition to the coins introduced in the 1660s. However, the massive drain of wealth from New France to Europe resulting from mercantilist trade policies made it impossible to back card money with gold bullion. Card money was thus essentially worthless. The card system collapsed in the 1690s, causing long term suspicion of paper money on the part of the French settlers. Card money was replaced in the 18th century by a type of promissory note called bons, derived from the French phrase, bon pour, meaning good for the indicated amount. These were issued to a limited extent by French merchants, who, lacking in any other form of currency, were forced to create their own, and who consequently became the first Canadian bankers. The issue of bons spread rapidly into British North America after 1763, when New France became a British possession. Bons persisted as the most common type of currency until 1812, along with the English pound, American and Spanish coinage, and the Halifax standard. The British administration under Isaac Brock introduced what became known as army bills in 1812, in order to finance the War of 1812. The total value of these bills was 250,000 pounds. These were promissory notes issued directly by the government. They came into wide usage during the war (1812–1815) to make up for the lack of bullion in Upper and Lower Canada. Unlike the card money used in the late 17th century, army bills could be and were in fact exchanged for gold coin once the war had ended. The army bills had thus proven themselves reliable, eradicating any real stigma against paper currency. In 1817, Montreal bankers were granted a charter by the British government to open the first formal bank in Canada. This was the Bank of Montreal. Under its charter, the Bank of Montreal was given a monopoly on the right to issue promissory notes on the model of the army bills. Because of its monopoly rights, the Bank of Montreal essentially acted as a central bank for both Upper and Lower Canada. In the years after 1817, Britain granted several new bank charters, including a charter to the now defunct Bank of Kingston, which was to act as a competitor to the Bank of Montreal in Upper Canada. The new chartered banks were required under the terms of their charters to recognise one another's currency, a practice that allowed for the development of long distance trade within British North America. However, banking remained in private hands, which meant that the issue of currency was at the discretion of private bankers. This frequently led to high inflation when the infant Canadian economy was in recession(source?). The Provincial Note Act was passed in 1866 to link note issue to the needs of the British administration. This marked the beginning of an enduring policy of government intervention in the Canadian economy. The British North America Act of 1867 formally codified this policy, allowing for government control over coinage, currency, bills of exchange, promissory notes, banking, and incorporation of banks. This in turn allowed for the creation of a uniform currency across Canada. Official Canadian currency took the form of the Canadian dollar in 1871, overriding the currency of individual banks. After Confederation, Canada developed a banking system very different from that of the United States. Whereas the United States was served a large number of small banks serving just one town or, at most state, Canada's banking sector came to be dominated by a few banks with transcontinental branch networks. The Canadian system promoted stability and produced far fewer bank failures than either the contemporary United States or Australian banking systems. The downside of the Canadian banking system was that it was much less competitive that the United States and Australian systems, which meant that consumers paid more for banking services. The legal foundation of the Canadian banking system consisted of a series of laws passed in 1870 and 1871. Banking remained relatively decentralized until 1935, when the Bank of Canada was founded in response to the economic instability experienced during the Great Depression in Canada. First opened on December 5, 1980, Canada's Currency Museum is located on the ground floor of the Bank of Canada in Ottawa, Ontario.