Кіріспе

Қаржы саласындағы заңды тұлғаның түрі

Арнайы мақсаттағы ұйым (SPE; немесе Еуропа мен Үндістанда арнайы мақсаттағы құрал / SPV; немесе кейбір жағдайларда әрбір ЕО юрисдикциясында FVC, қаржылық құрал корпорациясы) – нақты, арнайы немесе уақытша мақсаттарды орындау үшін құрылған заңды тұлға (әдетте, қандай да бір типтегі жауапкершілігі шектеулі серіктестік немесе кейде, шектеулі серіктестік). Компаниялар әдетте, қаржылық тәуекелден оқшаулау үшін SPE-лерді пайдаланады. Ресми анықтамасы: «Арнайы мақсаттағы ұйым – шектеулі алдын ала белгіленген мақсаттары бар және заңды тұлғасы бар, шектеулі ұйым». Әдетте, компания активтерді SPE-ге басқару үшін беруі мүмкін немесе үлкен жобаны қаржыландыру үшін SPE-ді пайдаланады, осылайша, бүкіл компанияны тәуекелге ұшыратпай, нақты мақсаттарға жетеді. SPE-лер күрделі қаржыландыруларда капиталтың әртүрлі деңгейлерін бөлу үшін де жиі қолданылады. Көбінесе салықтық бейкенттерде құрылып тіркелетін SPE-лер, аналық елде қол жетімсіз салықтан қашу стратегияларын мүмкін етеді. Дөңгелек айналым – осы стратегиялардың бірі. Сонымен қатар, олар бір активті және оған байланысты рұқсаттар мен шарттық құқықтарды (мысалы, тұрғын үйлер немесе электр станциясы) иелену үшін қолданылады, бұл активті оңай беруге мүмкіндік береді. Олар Еуропа бойынша кең таралған мемлекеттік-жеке серіктестіктердің маңызды бөлігі болып табылады, олар жобалық қаржыландыру түріндегі құрылымға сүйенеді. Арнайы мақсаттағы ұйымға бір немесе бірнеше басқа ұйымдар иелік етуі мүмкін, ал кейбір юрисдикциялар белгілі тараптардың меншігін нақты пайыздық үлесте талап етуі мүмкін. Көбінесе, SPE-нің иесі, SPE-ні кімнің атынан құрылғанына (спонсорға) қатысты ұйымға тиесілі болмауы маңызды. Мысалы, несиелерді секьюритизациялау контекстінде, егер секьюритизациялық SPE несиелері қамтамасыз етілетін банкке тиесілі болса немесе оның бақылауында болса, SPE реттеушілік, есеп беру және банкроттық мақсаттары үшін банк тобымен біріктірілетін болады, бұл секьюритизацияның мағынасын жояды. Сондықтан көптеген SPE-лер «жетім» компаниялар ретінде құрылады, олардың акциялары қайырымдылық қорларына беріледі және спонсормен байланыс жоқ екенін қамтамасыз ету үшін басқару компаниясымен ұсынылған кәсіби директорлар тағайындалады. Ирландия борыштық бағалы қағаздарды шығару мақсатында арнайы мақсаттағы құралдарды (SPV) тіркеу үшін танымал юрисдикция болып қала береді.

Бағалы қағаздар

Жылжымайтын мүлік ипотекалық инвестициялық арнасы (REMIC), ипотекалық кредиттерді біріктіру және ипотекалық қағаздар үшін секьюритилендіруге пайдаланылады. Қаржы активтерін секьюритилендіру инвестициялық трасты (FASIT), активтермен қамтамасыз етілген қағаздар үшін кез келген қарызды секьюритилендіруге пайдаланылған, құрамынан шығарылған ұйым. Ирландияның 110-тарауындағы арнайы мақсаттағы құрал (SPV) (S110 SPV), секьюритизациялау бойынша ЕО-дағы ең ірі SPV.

Инвестициялар

Жылжымайтын мүлік инвестициялық қоры (REIT) – корпоративтік салықты азайту немесе толығымен жою мақсатында жылжымайтын мүлікке инвестиция жасайтын заңды тұлғаға берілетін салық статусы.

Құру

Компания сияқты, арнайы мақсаттағы кәсіпорынның (SPE) да ұйымдастырушысы (лар) немесе демеушісі (лер) болуы керек. Әдетте, демеуші корпорация компанияның қалған бөлігінен активтерді немесе қызметті арнайы мақсаттағы кәсіпорынға (SPE) бөліп береді. Активтерді оқшаулау инвесторларға сенімділік беру үшін маңызды. Активтер немесе қызметтер аналық компаниядан бөлектетіледі, сондықтан жаңа кәсіпорынның көрсеткіштері бастапқы компанияның жағдайына байланысты болмайды. Арнайы мақсаттағы кәсіпорын (SPE) азырақ тәуекелге ұшырайды, демек, қарыз берушілерге үлкен сенімділік береді. Мұндағы маңызды нәрсе – демеуші компания мен арнайы мақсаттағы кәсіпорын (SPE) арасындағы қашықтық. Егер демеуші мен жаңа ұйым арасында жеткілікті қашықтық болмаса, соңғысы арнайы мақсаттағы кәсіпорын емес, еншілес компания ғана болады. Жақсы арнайы мақсаттағы кәсіпорын (SPE) демеуші компанияға тәуелсіз, өз күшімен тұра алуы керек. Бірақ бұл әрқашан іс жүзінде орындалмайды. Enron арнайы мақсаттағы кәсіпорынының (SPE) құлдырауының бір себебі, ол корпоративтік қаржыландыру және есептің қағидаларын бұза отырып, бас компанияның мүдделерін ілгерілету құралына айналғандығы болды.

Зорлық-зомбылық

Арнайы мақсаттағы ұйымдар Enron компаниясы басшыларының шығындарды жасыру және кірісті жасау үшін қолданған басты құралдарының бірі болды, нәтижесінде 2001 жылғы Enron дауы болды. Олар 1994 жылы банкротқа ұшыраған Towers Financial Corporation компаниясы басшыларының да шығындарын жасыру және кірісті көбейту үшін пайдаланылды. Компанияның бірнеше басшысы бағалы қағаздармен алаяқтық жасады деп танылды, түрмеге жазаланды және айыппұл төледі. Evergrande компаниясы да қарызын жасыру үшін баланстан тыс арнайы мақсаттағы ұйымдарды пайдаланғаны айыпталды.

Есепке алу нұсқаулығы

АҚШ GAAP бойынша, арнайы мақсаттағы кәсіпорындарға бірнеше есеп стандарттары қолданылады, ең маңыздысы FIN 46R, ол осы кәсіпорындардың консолидациялану тәртібін белгілейді. Арнайы мақсаттағы кәсіпорындармен жасалатын түрлі мәмілелерге қатысты тағы да бірнеше стандарттар бар. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары (ХҚС) бойынша, тиісті стандарт – 27-ші МСЕ, 12-ші МСК (Арнайы мақсаттағы кәсіпорындарды консолидациялау) түсіндірмесімен байланысты. 2013 жылғы 1 қаңтарда немесе одан кейін басталатын кезеңдер үшін 10-шы ХҚС «Консолидацияланған қаржылық есептілік» стандарты 27-ші МСЕ және 12-ші МСК-ны алмастырады.