Кіріспе

Ағылшын заңында scire facias (лат. "білдір") дегеніміз – шерифке белгілі бір тарапқа сот шешімін жеткізуді тапсыратын және жауапкерден неге талап қоюшы тарап сол шешімді өзінің пайдасына пайдалана алмайды деген себебін көрсетуді талап ететін сот бұйрығы. Бұрын патенттер мен рұқсаттамалар жағдайында патент немесе рұқсаттама неге күшін жойтып, жойылмауы керек деген сұрақтар да қарастырылатын. 1947 жылы көбінесе қолданудан шығарылған, бірақ әкімшілік сотта патенттерді міндетті түрде жоюдың екі жолының бірі болып табылады, екіншісі – Парламенттегі негізгі заңнама. АҚШ-та бұл сот бұйрығы федералдық заңмен жойылған, бірақ кейбір штаттардың заң жүйелерінде әлі де қолданылуы мүмкін.

Тарих

Scire facias жарғысы 1285 жылы, Эдуард I патшаның билігінің 13-ші жылында, ағылшын Парламенті Вестминстердің екінші заңымен жасалған. Осы кезеңде quo warranto жарғысы да құрылды.

Процедура

"Scire facias" сот ісі іс-шараның бір түрі ретінде қарастырылды және сотталушы өзінің қорғанысын кез келген істегідей ұсына алатын. Олар "quo warranto" сот ісіне ұқсас болды. 1684 жылы Массачусетс шығанағы колониясының патшалық жарғысы Гарвард колледжін негіздеудегі патшалық құқықтарға және басқа да мәселелерге колонияның араласуына байланысты "scire facias" бұйрығы арқылы күшін жойды. 20 ғасырдың басына қарай бұл бұйрық іс жүзінде маңыздылығын жоғалтты. Оның негізгі қолданылуы кіріс дауларында корпорацияларды сотқа шақыру, сондай-ақ 1845 жылғы Компаниялар туралы ережелерге сәйкес реттелген компаниялардың акционерлеріне немесе осыған ұқсас жеке заңдарға қатысты сот шешімдерін орындау, және Лорд-мэр сотында шетелдік арест ісінде кепілге алынған тұлғаларға қарсы іс жүргізу болды. Шотландия құқығында қолданылмады.

АҚШ-тың маңыздылығы

Федералды округ соттарындағы "scire facias" ордері Федералды азаматтық іс жүргізу ережелерінің 81(b) тармағымен тоқтатылған, бірақ бұл ереже азаматтық іс қозғау арқылы "scire facias" арқылы бұрын қолжетімді көмек беруге мүмкіндік береді. Кейбір американдық құқық ғалымдары, оның ішінде Уильям Ренквист, Сайкришна Пракаш және Стивен Д. Смит, импичмент федералды судьяны қызметтен алудың жалғыз жолы болмауы мүмкін екенін айтты, және "scire facias" осыған балама ретінде қарастырылуы мүмкін. Көптеген штаттардың заңдарына сәйкес, мысалы, Арканзас, Джорджия, Нью-Гэмпшир, Теннесси және Техас штаттарында, мерзімінде берілген жағдайда, "scire facias" арқылы ұйықтап қалған сот шешімін қайта жандандыруға болады. Қарыз бойынша сотқа ұсынылған талап, сот шешімінің төленбегендігін көрсетеді және осы мақсатта қолданылуы мүмкін. "Scire facias" ордеріне қатысты жауапкер, сот ордерін жарамсыз деп тану үшін, борыштың төленгенін дәлелдеуі керек. О. К. А. § 9 12 61; Техас азаматтық іс жүргізу және заңдық шаралар кодексі § 31.006 қараңыз.