Кіріспе

Дороти Гилманның тыңшылық-детективтік романдары сериясындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Эмили Полифакс ханым – Дороти Гилманның тыңшылық-детективтік романдары сериясының басты қаһарманы.

Таңбаның жалпы көрінісі

Миссис Полифакс – жесір әйел және зейнеткер. Ол Нью-Джерси штатының Нью-Брансуик қаласындағы жайлы пәтерінен кетіп, ЦРУ-ға қосылуға шешім қабылдайды. Бастапқыдағы қате түсінік салдарынан, миссис Полифакс операциялар бастығы Карстерс мырзадан қарапайым курьерлік тапсырма алады, ал оның одан кейінгі шытырман оқиғалары оны тыңшылық әлеміне жетелейді. Эмили Полифакс романдары көбінесе комедиялық элементтер мен күдіспен толы болады. Серияның тұрақты тақырыбы – миссис Полифакстың өзінің миссиясымен тікелей байланысы жоқ сияқты көрінетін, бірақ кейін тергеуге қатысып немесе істі шешуде құнды көмек көрсететін адамдарға деген қызығушылығы. Қайта оралатын кейіпкерлердің ішінде Карстерстің көмекшісі Бишоп, агенттік қызметтен өнер сатушыға айналған Джон Себастьян Фаррелл және кейінгі кітаптарда миссис Полифакс романтика тапқан Сайрус Рид бар. Көптеген романдар нақты елдерде өтеді және шындыққа жақын мәліметтерді қамтиды; алайда, кейде оқиғаның кейіпкерлері нақты елдердің топтарына ұқсайтын ойдан шығарылған жерлерден шығады. Мұның мысалы "Миссис Полифакс үшін пальма" кітабындағы кейіпкердің Забиядан екендігінде көрінеді – ол "Араб елдерінің мұнай өндіруші елдерінің" бірі деп сипатталған, ойдан шығарылған Таяу Шығыс монархиясы. Сонымен қатар, шпиондық жанрда кең таралғандай, "суық соғыс" дәуіріндегі көптеген оқиғалар темір перде елдерінде немесе коммунистік елдердің қарсы шпиондарымен байланысты болады.

Күтпеген миссис Полифакс (1966)

Миссис Полифакс – өмірді көңілсіз деп тапқан және көңілсіздіктен бәрін аяқтауға дайын тұрған қарт жесір. Кейінгі өмірінде мансабын бастаған актрисаның газеттегі баянына шабыттанған ол, балалық арманына жетемін деп ЦРУ-ға тыңшы ретінде жұмыс істеуге бел буады. Ал ЦРУ-дағы Карстейр Мексикадан маңызды жұмсақты турист болып алып кететін агент іздеп жүрген болатын. Ұсақ шатасудың нәтижесінде ол миссис Полифаксты үміткерлердің бірі деп ойлайды және оны идеалды кандидат деп санайды; Карстейр бұл тапсырманың қаупі аз екенін, тіпті жақсы дайындықтан өтпеген адамды да жіберуге болатынын шешеді. Сондықтан, көп түсіндірмей, Полифаксты Мексика қаласына кітап дүкенінің иесімен / құпия агентпен кездесуге, кодты сөздер алмасуға және жұмсақпен қайтуға жібереді. Курьерлік тапсырма жоспарланғандай өтпейді, және миссис Полифакс Албания Социалистік Республикасында тұтқынға алынып, қатал сұраққа алу мен азаптау қаупіне тап болады. Бірақ ол өте тапқыр екенін көрсетеді, және серігінің көмегімен жауды жеңіп, жағдайды құтқарады.

"Қайратты миссис Полифакс" (1970)

Бұл роман үшін миссис Полифаксқа ЦРУ-дағы бастығы Карстейстер Түркияға барып, еркін әлемге қашып бара жатқан танымал орыс тыңшысы және құпия қос агент Магда Ференси Сабомен байланыс орнатуды тапсырады. Эмили Полифакс Магдаға ақша және паспорт беруі керек, бұл бұрынғы тыңшыға Түркиядан кетуге мүмкіндік береді. Карстейстер миссис Полифаксқа дайындалуға бар болғаны 30 минут берсе де, қайратты жесір тағы бір оқиғаға дайын. Ол Түркияға ұшып келіп, Магданы көреді, бірақ Магда қашып кеткенге дейін жеке байланыс орната алмайды. Өз міндетін орындау барысында миссис Полифакс қызықты саяхатқа шығады, зұлым қос агентпен күш сынасады, цығандармен бірге саяхаттайды және тағы да түрмеге түсуден құтылады. Дегенмен, әдеттегідей, ол жолында күтпеген одақтастар табады.

"Қоймалы миссис Полифакс" (1971)

Миссис Полифакс турист ретінде, қарапайым тапсырмамен, өзімен бірге алып жүрген сегіз жалған паспортты, шляпасында жасырып, Болгарияның астыртын ұйымына жеткізуге жіберіледі. Бірақ оның басшысы Карстерс, оны басқа да заттарды алып кетуге күштеп мәжбүр еткен, оларды пальтосына тігіп қойған. Жолда ол әуежайда студенттердің бір тобымен кездеседі және Софияға келгеннен кейін құпия полицияның біреуін қамағанын көргенде көмектесуді ұсынады. Содан кейін миссис Полифакс достары мен жауларын қызықты қууға жетелейді, Болгарияны аралап, бір-бірімен байланысты қызықты оқиғалар тізбегінде, оның ішінде студентті және бірнеше саяси тұтқындарды қауіпсіз Panchevsky институтынан құтқаруға көмектеседі. Миссис Полифакс емханадағы қонақтарды мұқият зерттеуді бастайды және жас британдық жігітпен, бельгиялық әйелмен, араб ұлтынан келген жас баламен және оның әжесімен тез дос болады. Көп ұзамай ол емханадағы пациенттердің көпшілігінің кім екенін айтқаннан өзгеше екенін біледі және кішкентай елдің үкіметін құлатуды жоспарлап отырған адамдардың арасындағы сырға тартылады. Әрине, ол мырза Карстерстің сеніп үйренген батылдығы мен ептілігін көрсетеді және өзінің азаматтарын өмірінің ең үлкен оқиғасына жетелейді.

Миссис Полифакс сафариде (1976)

Миссис Полифакс ЦРУ-дан тағы бір міндетті орындау үшін шақырылады, бұл жолы Замбияда сафариға қатысушыларды фотоға түсіру үшін, олардың бірі Аристотель есімді халықаралық қаскөй. Ол бейжай түрде жергілікті газетке хабарлама жариялап, алғашқы кітаптағы ескі досы Фаррелге хабарласуға тырысады. Бұл үлкен проблемаларға алып келеді, себебі Фаррел көрші елдегі бостандық үшін күресушілермен байланыста және өзіне жаулары бар. Тағы да көңілді оқиға, сонымен қатар бірге жолға шыққан адамның бірі Миссис Полифаксқа көңіл білдіреді.

Г-жа Поллифакс Қытай станциясында (1983)

Миссис Полифакс ЦРУ-дағы бастығы Карстерс мырзаның Қытайдағы еңбек лагерінен тұтқынды құтқаруға көмектесу үшін берген тапсырмасына өте қуанды. Кездейсоқ жағдайға орай, ол жақында Қытай тарихы курсын бітірген еді, сондықтан ол саяхатқа толықтай дайын болды. Ол туристік топқа қосылады, сонда оған топ мүшелерінің бірінің ішінде кейін серігі болатын ЦРУ агенті бар екені айтылады. Ол болашақ серігін анықтауға тырысады, бірақ агенттің кім екенін білгенде қатты таңғалады. Оқиға қарқыны артқанда ол еңбек лагерін табады, бақырылған жылқыға мініп, орыс тыңшысынан қиындықтарды басынан өткізеді.

Миссис Полифакс және Гонконг Буддасы (1985)

Миссис Полифакс бірден Гонконгқа ұшып, бұрынғы кітапта танысқан Шенг Тимен байланысып, Шенг Ти Детвилер деген агенттің жұмыс істейтін Фенг Импортта қандай оқиғалар болып жатқанын анықтауға тырысады. Детуайлердің ЦРУ-ға тапсырған хабарлары жалған екені белгілі болды, сондықтан ол қарсы шпиондық қызметпен айналысып, жауға мәлімет беруі мүмкін деген күдік туды. Фенг Импорттағы шындықты іздеу барысында Миссис Полифакс тағы бірнеше қызықты адамдармен кездеседі, олардың ішінде болжам жасаушы және бұрынғы қаскөй, енді түзелген мысық ұрысы бар. Ол тұтқындалып, қиын сәттерге тап болса да, әдеттегідей жеңіске жетеді.

Миссис Полифакс және Алтын Үшбұрыш (1988)

Бұл жолы миссис Полифакстың тапсырмасы қарапайымдай көрінеді: күйеуі Сайрус Ридпен Таиландта демалысқа кеткенде, ол Руамсак атты дереккөзден есірткі тасымалы туралы құнды ақпарат алуы тиіс. Бірақ бәрі бірден дұрыс болмайды: Руамсак өлтіріледі, Сайрус қашқындап кетеді, ал Эмили Сайрусты табуға мүдделі, өзіндік себептері бар, қызықты жат адам Бончоомен бірігеді. Олар джунглиде Аха тайпасымен кездеседі. Әдеттегідей, шатасқан, бірақ көмектесуге дайын ЦРУ агенттері Эмилидің Тайланд джунглілеріндегі ізінен жүруге тырысады және олардың бірі кенеттен жоғалып кеткенде үлкен қысымға ұшырайды, кейін Алтын Үшбұрышта барлық заңсыз есірткі саудасының басшысы болып қайта пайда болады. Полифакс күйеуін іздеу үшін ғана емес, сонымен қатар героин саудасына да соққы беру үшін барлық хитролығы мен жекпе-жек өнеріндегі шеберлігін қолдануға мәжбүр болады.

Миссис Полифакс және айналып жатқан дервиш (1990)

Миссис Полифакс Мароккоға олардың тағы бір агенті Макс Янконы жабу үшін жіберіледі. Ол Макстің тәтесі рөлін ойнап, екеуі турист секілді көрінуі керек, бірақ шындығында олар ЦРУ-дың құпия тармағы – Атлас желісіне жақында кірген тыңшыны анықтау үшін жеті марокколық ЦРУ қызметкерін анықтауға тырысады. Марокконың көркем ауылдарынан тыныш саяхатты күткен Поллифакс ханым, Жанконың шыдамсыздыққа шексіз екенін көріп, қатты алаңдайды. Жағдайды нашарлататыны, ол оны өлтіруді жоспарлап отыр. Нағыз Жанко пайда болған кезде, бір адам өлтіріледі, ал миссис Полифакс пен оның тәжірибесіз серігі хабаршыны табу және желідегі қалғандарды құтқару үшін бір шаңды елді мекеннен екіншісіне қашып, өмірлерін сақтап қалуға тырысады.

Миссис Полифакс және екінші ұры (1993)

Миссис Полифакс осы оқиғада Сицилияға саяхат жасайды. Бұрынғы әріптесі Джон Фаррелл, сейфті ашып, Юлий Цезарь қол қойған құжатты ұрлау үшін шақырылғанда, бірнеше жыл бұрын ол және миссис Полифакс түрмеге жапқан кәсіби кісі өлтірушіден қашып жүріп көмекке шақыру жібереді. Көп ұзамай ол да оқтан қырылып, ескі достары Вилла Франкаға – жартылай шаруашылық, жартылай ортағасырлық бекініс және CIA агенті Кейт Росситердің ерекше тәбілді әпкесі тұратын жерге – тығылуға мәжбүр болады. Көне артефакттар, қорқынышты қуғын-сүргін, өнердің жасалмалығы, қару-жарақ саудасы, виллаға түнгі шабуыл, құпия миллионерлер, тамаша көріністер және күтпеген махаббат – бұл сюжеттегі құрамдас бөліктерінің бір бөлігі.

Г-жа Поллифакс Ізге түсу (1995)

Миссис Полифакс Коннектикут штатындағы үйінің шкафында жасырынған жас әйелді табады, дәл сол күні ол ауданды аралап жүрген күдікті ақ фургонды көреді. Кади Хопкирк Сэммимен, Африканың Убангиба елінен балалық шағының досымен кездескеннен бері фургондағы адамдар оны қадағалап жүргенін айтады. Миссис Полифакс Кадиді көлікке жасырып, тас жолға шығады, бірақ ЦРУ-дағы әріптестеріне қоңырау шалғанға дейін фургоннан құтыла алмайды, олар оларды Мэн штатының ауылдық аймағындағы саяхаттайтын циркке тікұшақпен жеткізеді. Миссис Полифакс журналист рөлін ойнайды, ал Кади екіге тілінетін әйелдің төменгі жартысына айналады, ал ЦРУ-дағы достары Сэмминің кім екенін және неге оны соншалықты қорғап жүргенін анықтайды. Миссис Полифакс бірнеше құпияны ашады, оның ішінде цирк ішіндегі пышақпен жасалған шабуыл, Кади мен Сэммидің тарихы және бай атқарушы директордың қашқындалуы.

Миссис Полифакс және арыстан өлтіруші (1996)

"Мисс Полифакс қудаланды" романының жалғасы, онда біз Убангиба миссионерлерінің қызы Кади Хопкиркпен танысамыз. Кадидің колледждегі досы Сэмми көп жылдық диктатурадан кейін Убангибаны басқаруға тырысады. Сэмми Кадиден көмек сұрайды, ал миссис Полифакс онымен бірге Африкаға баруға шешім қабылдайды. "Арыстан аулаушы" деп аталатын адам бірнеше зорлықпен өлтірді, ол арыстан костюмі киіп, Сэммидің жаулары оны осы кісі өлтірулерге қатысқан деп айыптайды. Кади Убангибаға келгенде, ол бұрынғы жауының мақсатына айналады, ал миссис Полифакс жас қызды қорғауға бар күшін жұмсайды. Археологиялық қазба мүмкіндігі және Кади үшін туындаған романтикалық қарым-қатынас саяси интригалар мен кісі өлтірумен байланысады.

Миссис Полифакс, "Бескүнә турист" (1997)

Миссис Полифакс Иорданияға Компанияның бұрынғы агенты Джон Себастьян Фарреллмен бірге Ирактан жасыра әкелінген, атылуға ұшыраған ирактық жазушының қолжазбасын алу үшін барады. Фарреллдің жасырынған қалпы ретінде миссис Полифакс оның турист туысы болып көрінеді, бірақ бірден гүлді сабан шапанына дейін интриганың ішіне тартылады. Фарреллдің байланыс адамы олардың жоспарланған кездесуіне Карак крейсерлік қамалында келмейді, бірақ Эмили сол жерде бір өлікті табады. Олардың гиді, Юсеф және оның қарындасы Ханан оларды шөлдегі шейх атасының үйіне шақырғанда, оларды иордандық террористер, ирактық құпия полициясы және иордандық полициясы қуып жетеді. Оқиғаның шешімі ежелгі шөл бекінісінде орын алады.

"Мисс Полифакс" тұсауынан шығарылды (2000)

Миссис Полифакс Сирияда Аманда Пимнің жоғалуын тергеуде тәуелсіз CIA агенты Джон Фарреллмен бірігеді. Пим мырза ұшақ қақтырылысын болдырмағандығы туралы хабар тарағанда 15 минутқа ғана медиа жұлдызы болды. Куәгерлер Аманданы Дамаск әуежайында күтіп тұрған көлікке отырғанда көрген. Фаррелл мен Миссис Полифакс Сирияға қонады, онда үкімет олардың қадамдарына бақылау қояды. Бірақ олар іздестірудегі алғашқы нұсқау беретін ақпарат алу үшін олардан жылдам қашып құтылады. Олар көп ұзамай Сирия шөліне кіріп, американдық археолог Джо Флемингпен танысады. Джо екі агентке қосылып, әлемдік салдарға әкелетін миссияға қатаң дайындықтан өтіп жатқан іздестіріліп жатқан адамды табуға көмектеседі.

Фильмдегі миссис Полифакс

Миссис Полифакс – тышпын (1971) фильмі «Күтпеген миссис Полифакс» кітабы негізінде түсірілді. Розалинд Расселл басты рөлде, Даррен МакГэвин Джон Себастьян Фаррелл рөлінде, ал Дана Элкар Карстерс рөлінде ойнады. Расселл сонымен қатар псевдоним астында оқиға идеясын дамытуға үлес қосты. «Күтпеген миссис Полифакс» (1999) – сол аттас кітап бойынша CBS телеарнасының телефильмі, онда басты рөлде Анджела Лансбери, Фаррелл рөлінде Томас Ян Гриффит және Карстерс рөлінде Эд Бишоп ойнады.