Кіріспе

Оңтүстік-Шығыс Азиядағы этникалық топ, Мьянмадан шыққан этникалық топ.

Борнео аралының жергілікті тайпасы болғандықтан, каян халқы көршілес кения тайпасына ұқсас, және олар бахау халқымен бірге апо каян халқы тобына біріктірілген. Каян халқы даяк халқының бір бөлігі саналады. Олар Мьянмадағы каян халқынан ерекшеленеді және олармен шатастырылмауы керек. Каян этникалық тобының саны шамамен 200 мыңға жетеді. Олар Orang Ulu, яғни өзеннің жоғарғы ағысында тұратын халықтар деп аталатын үлкен топтың құрамына кіреді. Басқа даяк тайпалары сияқты, олар қатал жауынгерлер, бұрын бас аулаушылар, таулы жерлерде күріш өсіруде шебер және екі жыныстың да денесінде кең татуировкалар мен созылған құлақтары бар.

Тарих

Олар Борнеоның Солтүстік Калимантан провинциясындағы Каян өзені бойында пайда болған болуы мүмкін. Олар жоғарғы Каян және ортаңғы Капуас, Махакам өзендерінің бойында тұрады. Тарихи тұста олар Саравақта оңтүстікке қарай кеңейген сияқты, бұл сол кезде солтүстікке қарай кеңейген Ибан тайпасымен қақтығыстарға әкелді. Тарихи кезеңде Шығыс Борнеоға да елеулі кеңею болды, Каян халқының ислам дініне кіруі Булуган халқының этногенезінің қалыптасуына себеп болды.

Тіл

Каян тілі австронезиялық тілдер отбасының малайя-полинезиялық тармағына жатады. Сондай-ақ саго, жүгері, ямс, қымызбақ, темекі сияқты басқа да егінділер өсіріледі. Аштық жылдары саго өндіріледі. Балық аулау (у қолданып балықтарды ұстау) маңызды рөл атқарады, ал сумпитанмен аң аулау аз маңыздырақ. Қаян халқы шошқа мен тауық шаруашылығымен айналысады, ал иттілер діни қажеттер үшін өсіріледі. Қаян халқы шебер теміршілер (каян мандау қылыштары – басты айырбас құралы), қайық жасаушылар және ағаш өңдеушілер ретінде танымал. Тоқымашылық, өрім, сурет салу, ағаш қашау, маска жасау және керамика дамыған. Әулет аңтарында некелер көбінесе туыс қоғамның шегінен тыс, жиі басқа тайпалармен жасалады; ал қарапайым халық пен құлдар көбінесе өз қоғамдары ішінде үйленеді. Басшы әдетте әулеттен сайланады (19 ғасырда ол әскери жетекші де болған). Елді мекендер екі жақты, тектік байланыс екі жақты, ал туыстық қатынастар жүйесі ағылшын үлгісіне жатады.

Дін

Каян халқы дін және күрделі культ (20-ғасырдың басында жойылған бас аңдау мен адамдық құрбандықтар, сондай-ақ шаманизм) дамытты. Басты мәдени шара – жиналған бас тойы (мамат) болды, онда жауынгерлердің қабылдануы мен қоштасу рәсімдері өткізілді. 20-ғасырда кейбір каян халқы христиан дініне көшті.