Паэте, Филиппин – Лагуна провинциясының муниципалитеті. 2020 ж. халық саны 24,945. Маниладан қалай жетуге болады, Laguna de Bay жағалауы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лагуна провинциясының, Филиппин муниципалитеті
Municipality in Laguna, Philippines
Паэте, ресми түрде Паэте муниципалитеті, Филиппиннің Лагуна провинциясындағы 4-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 24 945 адамды құрайды. Қала Лагунаның солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Маниладан Паэтеге Ризал провинциясы арқылы Манила шығыс тас жолымен немесе Оңтүстік Лузон тас жолымен жетуге болады. Ол көркем Лагуна-де-Бэйдің жағасында орналасқан. 1580 жылы францискандықтар орденінің испандық монахтары Хуан де Пласенсия және Диего де Оропеса құрған. Алғашқы тұрғындар Малай тегінен шыққан, Борнеодан "Балангәй" деп аталатын жылдам және мықты қайықтармен келгендеріне сендіреді. Паэте Санта-Круздан және Маниладан жақын жерде орналасқан.
Paete, officially the Municipality of Paete , is a 4th class municipality in the province of Laguna, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 24,945 people. The town is located at the north eastern part of Laguna. From Manila, Paete can be reaches passing through Rizal Province via Manila East Road or Via South Luzon Expressway. Along the shores of picturesque Laguna de Bay. It was founded in 1580 by Spanish friars Juan de Plasencia and Diego de Oropesa of the Franciscan Order. It is believed that the earliest inhabitants were of Malay lineage, coming all the way from Borneo in their swift and sturdy boats called "Balangay". Paete is from Santa Cruz and from Manila.
Этимология
Паэте атауы тагалог тіліндегі "paet" сөзінен шыққан, ол "кескіш" немесе "соққы" дегенді білдіреді. Қала атауының дұрыс айтылуы – Pī té, ұзақ "i" дыбысы, қысқа, тамақтан шығатын "ê" дыбысы соңында естіледі. 1950-ші жылдардың соңында қалаға келген американдық Марикнолл миссионерлері бұл қаланы "Пиетти" деп атаған.
The name of Paete is derived from the Tagalog word paet, which means chisel. The proper pronunciation of the town's name is Pī té, long i, short guttural ê, sound at the end. The town was referred to as "Piety" by the American Maryknoll Missioners when they came to the town in the late 1950s.
Испандықтарға дейінгі кезең
Испандықтар келгенге дейін Паэте Гат Лакампавид билігіндегі ауыл болған, ол ежелгі Лихан ауылының тумасы, Гатмаитим, Гат Силаян, Гат Пакилдің туысы, Пакилдің ежелгі қаласының билеушілері. Бұл тумасы Лиханнан (қазіргі Малолос, Булакан) Тондо патшалығының оңтүстік маңындағы елді мекендерге таралып, сонда қоныстанды. Испан монахтары құрған қалаларды әдетте қасиеттілердің есімімен атаған. Паэте осыдан ерекшеленді. Аңыз бойынша, бір Францискан діни қызметкері Лагуна-де-Бей маңындағы жаңа құрылған елді мекендерді аралауға басшысынан тапсырма алған. Діни қызметкер бұл жерді білмегендіктен, жергілікті тұрғыннан осы жердің атын сұрады. Ол тұрғын жас монахты қате түсініп, ол қолданып жатқан құралдың атын білгісі келді деп ойлады. Ол «Паэт» (кескіш) деп жауап берді, осылай Паэте деген ат пайда болды. Сержант-майор Хуан де Сальседо Паэтеге аяқ басқан алғашқы испан болды. Ол Биколдың алтынға бай Паракале аймағын зерттеуге жол тартқан. Оның әскері алдымен Ризал провинциясындағы Каинтаның қазіргі тұрғындарынан қарсылыққа ұшырады, бірақ күткендей, жақсы қаруланбаған жергілікті тұрғындарды оңай жеңді. Содан кейін Биколға бара жатқанда Лагуна-де-Бей көлінің жағасындағы барангайларды аралады.
Before the Spaniards came, Paete was said to be a village under Gat Lakampawid, a native ruler from the ancient village of Lihan, a relative to Gatmaitim, Gat Silayan, Gat Pakil, the rulers of old town of Pakil. These native rulers from Old Lihan (now Malolos, Bulacan) was scattered along the suburbs of Kingdom of Tondo in the south and settled there. The Spanish friars had a tradition of naming towns they built in honor of saints. Paete was an exception. Legend has it that there was once a young Franciscan priest who was tasked by his superior to visit their newly founded settlements alongside Laguna de Bay. The priest knew little about the terrain so he asked a native the name of the place. The latter misinterpreted the young friar, thinking that the former wanted to know the name of the tool he was using. He answered, Paét (chisel), thus, the name Paete. Sargento Mayor Juan de Salcedo was the first Spaniard to set foot in Paete. He was on his way to explore the gold rich region of Paracale in Bicol. His men first encountered some resistance from the settlers of what is now Cainta in Rizal Province, but as expected, easily defeated the lightly armed natives. Then he ventured to the lakeside barangays of Laguna de Bay on his way to Bicol.
Испанияның отаршылдық дәуірі
1580 жылы Паэте Хуан де Пласенсия мен Диего Оропеса монахтарымен пуэбло ретінде құрылды. Сол кездегі Паэте преорының қазасына байланысты Паэте Лумбан монастырына қосылды. 1600 жылы Паэте Пангилдің бариосына айналды. 1602 жылы Паэте өз монастырына ие болған тәуелсіз қалаға айналды және қаланың алғашқы қасиетті покровительінің құрметіне Пуэбло де Сан-Лоренцо деп аталып, шақырылды. Пуэблоға тек Паэте ғана емес, сонымен қатар көршілес Пакил, Сан-Антонио, Лонгос және Калайян қалалары да кірді. 1671 жылы Франсиско Солер халықтың діни сенімін жандандыру үшін Крест жолын қайта орындады. Ол айқыш ағашты қаладан алып, Пинг тауына дейін көтеріп жүрді, бұл Пакилдегідей болды. 1676 жылы Пакил жеке пуэбло болғанда, Паэте тұрғындары өздеріне де айқыштар салғысы келді, сондықтан олар оларды Санта-Ана шағылысында салып, бұл жерді Үш Айқыш (Tatlong Krus) деп атады. Паэте толық қала мәртебесін 1850 жылы ғана қайта алды.
Around 1580, Paete was established as a pueblo by the Friars. Juan de Plasencia and Diego Oropesa. Due to a death of the prior of Paete at that time, Paete was annexed to the Convent of Lumban. Then in 1600, Paete became a barrio of Pangil. In 1602, Paete became independent town having its own convent and was christened Pueblo de San Lorenzo in honor of the town's first patron saint. The pueblo consisted not only of Paete, but included the neighboring towns of Pakil, San Antonio, Longos and Kalayaan. In 1671, Fray Francisco Soller reenacted the Via Crucis to resuscitate the people's waning faith. He carried a cross from the town proper up to Mt. Ping as in Pakil. In 1676, when Pakil became a separate pueblo, the townspeople of Paete wanted crosses of their own, so they built and located them in sitio Santa Ana, and named the site Tatlong Krus (Three Crosses). Paete regained its full township status only in 1850.
Американың отаршылдық дәуірі
1899 жылы американдық әскерлер Лагуна жорығын бастады, мақсаты – бүкіл провинцияны бағындырып, көтерілісті тоқтату болатын. 12 сәуірдегі жорықтың соңғы кезеңінде 200 сарбаздан тұратын американдық батальон Пэте қаласына шабуыл жасады, бірақ 50 адамнан аз, тәжірибесіз күштердің күшті қарсылығына ұшырады. Қала басып алынды, алайда бұл шайқас американдықтар үшін ауыр шығынға әкелді.
In 1899, American forces launched the Laguna campaign to subjugate the whole province and squelch insurrection. On the last leg of the campaign on April 12, an American battalion of 200 men invaded Paete but met strong resistance from an inexperienced force of less than 50 men. The town was subdued but it proved to be a costly battle for the Americans.
Екінші дүниежүзілік соғыс және жапондық оккупация
1942 жылы жапон әскерлері Пэте қаласын басып алды. Жергілікті партизандар мен Филиппин Республикалық армиясының бөлімшелері жапон әскерлерімен және олармен бірлескен жергіліктілермен 1942 жылдан 1944 жылға дейін Пэтеде шайқасты. Партизандар жапондықтардан шегінгенге дейін қамалдар мен қақтығыстар болды. 1945 жылы филиппин және американдық әскерлер, сондай-ақ ресми партизандар Пэтені жапондықтардан азат етті, осымен Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталды.
In 1942, Japanese troops occupied Paete, local recognized guerrillas and ongoing troops under the Philippine Commonwealth Army units were sieges and conflicts in Paete was fought against the Imperial Japanese military and local collaborators from 1942 to 1944 until retreat by local guerrillas from the Japanese hands. In 1945, combined Filipino and American soldiers, as well as recognized guerrillas liberated Paete and defeat by the Japanese and ended in World War II.
Демография
2020 жылғы санақта Паэте халқының саны 24,945 адамды құрады, халық тығыздығы болса .
In the 2020 census, the population of Paete was 24,945 people, with a density of .
Дін
Қаладағы жалғыз католик шіркеуі – 1646 жылы салынған Қасиетті Жақып елші шіркеуі. Паэте сонымен қатар қажырлы сапар орыны болып табылады. Қаланың ағаш өңдеу өнеркәсібінің негізгі өнімдерінің бірі – пуон оюы немесе әулиелердің бейнесі. Қаланың қамқоршысы – Ұлы Жақып деп те аталатын Жақып елші. Тұрғындар оның мерекесін жыл сайын 25 шілдеде тойлайды. Паэте қаласының алғашқы қамқоршысы – дьякон Сент-Лоуренс. Әулие Антоний қаланың екінші қамқоршысы және оның мерекесі қала тұрғындары 17 қаңтарда тойланады. Қамқоршыға арналған ғибадатхана ретінде жергілікті халық Ермита деп білетін тас шіркеу бар. Қасиеттіге байланысты қаладағы аңыз бойынша, қаланың бір тұрғыны өрт кезінде шіркеуге тығылып кіріп, Әулие Антонийдің мүсінін өзенге жуындыру үшін алып кеткен. Содан кейін жаңбыр жауып, өрт сөндірілді, бұл оқиға қала тұрғындары үшін ғажайып саналды.
The only Catholic Church in the town is the Saint James the Apostle Parish Church which was first built in 1646. Paete is also a pilgrimage site. One of the primary products of the town's woodcarving industry are carving of pu on or images of saints. The town's patron saint is St. James the Apostle, also known as St. James the Great. Residents celebrate his feastday every 25 July. The 1st Patron Saint of Paete is St. Lawrence, the deacon. St. Anthony the Abbot is a secondary patron of the town and his feast is celebrated by the townsfolk every January 17. The patron has a stone chapel locally known as Ermita as a shrine dedicated to him. There is a town legend related to the saint where a town native sneaked in the chapel during a conflagration and took a statue the St. Anthony to bathe it in the river. Following this, it began to rain and the fire was extinguished, an event considered as a miracle by the townsfolk.
Экономика
Бұл қала ағаш кесу және әшекейлеу шеберлерімен көптен бері танымал. 1887 жылы Хосе Ризал Паэте қаласын "шеберханалардың" бейнелер шығаратын қала деп сипаттады, тіпті "қарапайым кескіндемелерді" де (VI тарау, Noli Me Tangere). Бүгінгі күнге дейін оның тұрғындары (паэтеньостар немесе паэтеньяндар деп аталады) ғасырлар бойы қалыптасқан ою-өрнек және сурет салу дәстүрін жалғастыруда. Оның мүсіндері, мінберлері, суреттері және барельефтері бүкіл әлемдегі шіркеулерде, сарайларда және мұражайларда кездеседі, соның ішінде Римдегі Әулие Петр базиликасында, Нью-Йорктегі Әулие Патрик соборында, Сан-Францискодағы Долороса миссиясында, Мексикадағы Сан-Каетано шіркеуінде, Санта-Круздегі Әулие Жозеф ғибадатханасында (Калифорния), Филиппиндегі түрлі шіркеулерде және Макатидегі (Филиппин) Аяла мұражайында. Қаланың ресми батыры мемлекеттік қайраткер немесе әскер емес, ағаш кесуші, шебер Мариано Мадриньян. Оның шедевр туындысы – өмірге жақын Матер Долороса, 1882 жылы Испания королі Амстердамдағы беделді сыйлықпен марапаттады. 2005 жылдың 15 наурызында Филиппин президенті Арройо бұл қаланы "Филиппиннің ағаш кесу астанасы" деп жариялады. Сондай-ақ, Филиппинде пайда болған заманауи йо-йо Паэтеде ойлап табылған деп есептеледі. Осы шеберлердің көптеген ұрпақтары ас дайындау саласында табыс тапты. Паэтенос жасаған мұз мүсіндері, жеміс-жидектер мен көкөністерден жасалған өнер туындылары круиздік кемелердің, әлемдік деңгейдегі қонақүйлер мен мейрамханалардың дастарханында көптеп кездеседі. Бүгінде қала негізінен ағаштан жасалған бұйымдар мен така (қағаз-маше) сату және экспорттау, туризм, құс шаруашылығы, егіншілік және балық аулау есебінен гүлденуде.
The town has had a long reputation for its craftsmen highly skilled in wood carving and its embellishment. In 1887, José Rizal described Paete as a town where "carpenter shops" were issuing images "even those more rudely carved" (chapter VI, Noli Me Tangere). Even now, its inhabitants (called Paeteños or Paetenians) continue with their centuries old tradition in carving and painting. Its statues, pulpits, murals and bas relief are found in churches, palaces and museums all over the world, including the St. Peter's Basilica in Rome, St. Patrick's Cathedral, New York, the Mission Dolorosa in San Francisco, the San Cayetano Church in Mexico, the St. Joseph's shrine in Santa Cruz, California, various churches in the Philippines and the Ayala Museum in Makati, Philippines. The official town hero is not a statesman nor a soldier but a woodcarver, the master artisan Mariano Madriñan, whose obra maestra, the lifelike Mater Dolorosa, was honored by the King of Spain with a prestigious award in Amsterdam in 1882. The town was proclaimed "the Carving Capital of the Philippines" on March 15, 2005, by Philippine President Arroyo. It is also believed that the modern yo yo, which originated in the Philippines, was invented in Paete. Many descendants of these artisans have found a niche in the culinary world. Ice sculptures and fruit and vegetable carvings done by Paeteños abound on buffet tables of cruise ships and world class hotels and restaurants. Today the town thrives mainly on the sale and export of woodcarvings and taka (papier maché), tourism, poultry industry, farming and fishing.