Кіріспе

Медициналық процедура

Индукцияланған кома, сондай-ақ медициналық индукцияланған кома (МИК), барбитураттармен индукцияланған кома немесе дәрі-дәрмекпен индукцияланған кома – анестезиялық препараттың, көбінесе барбитураттар, мысалы пентобарбитал немесе тиопентал сияқты бақыланатын дозасы арқылы келтірілген уақытша кома (сезімсіз терең күй). Мидазолам немесе пропофол сияқты басқа да ішек тамырға енгізілетін анестезиялық препараттар қолданылуы мүмкін. Дәрілік комалар миды қорғау үшін ірі нейрохирургия кезінде, сондай-ақ басқа емдеуге жауап бермеген эпилептикалық статустың кейбір жағдайларында емдеудің соңғы шарасы ретінде қолданылады. Седация салдарынан мидың жұмысы бұзылуы ЖЖБ-да (жоғары деңгейдегі күтім бөлімшесінде) делирийдің даму қаупін сегіз есе арттырады. Бұл ауруханаға жатқызу кезінде өлім қаупін екі есеге көбейтеді. Делирийдің әрбір күні өлім қаупін 10%-ға арттырады. РАСС деңгейі -4 немесе -5 көрсеткен медициналық индукцияланған комалар өлімнің тәуелсіз болжауы болып табылады. Пациенттер седацияланған кезде ұйықтамаса да, олар графикалық және ауыр психикалық жарақаттарға ұшырататын галлюцинациялар мен қате көрістерді бастан өткеруі мүмкін. Бұл ауруханадан шыққаннан кейін ЖЖБ-дан кейінгі ПТСР-ға (посттравматикалық стресс синдромына) әкелуі мүмкін. ЖЖБ-да делирий дамыған пациенттерде ұзақ мерзімді танымдық бұзылулар 120 есе көп кездеседі. Медициналық индукцияланған команың жоғары тәуекелдерін ескере отырып, ABCDEF Bundle және PADIS нұсқаулары сияқты протоколдар әзірленді, олар ЖҚБ командаларын қажетсіз седация мен комадан аулақ болуға бағыттайды. Пациенттерді мүмкіндігінше сергек және қозғалмалы ұстау үшін осы протоколдарды меңгерген ЖҚБ командалары "Сергек және жүретін ЖҚБ" деп аталады. Бұл командалар медициналық индукцияланған команы тек белгілі бір жағдайларда седацияның ықтимал пайдасы жоғары тәуекелдерден басым түскен кезде ғана қолданады. Ұзақ медициналық индукцияланған комадан аман қалғандар ЖЖБ-дан кейінгі синдромға ұшырау қаупі жоғары және ұзақ физикалық, танымдық және психологиялық оңалтуды қажет етуі мүмкін.

Теория

Барбитураттар ми тіндерінің метаболизмін, сондай-ақ ми қан ағынын төмендетеді. Бұл қан тамырларының тарылуына алып келеді, нәтижесінде ми кішірейеді және бас сүйегі ішіндегі қысым төмендейді. Осылайша, ісіну басылып, мидың зақымдануының алдын алуға мүмкіндік туады. Бірнеше зерттеу, барбитуратты кома арқылы емдеудің рефрактерлі интракраниалды гипертензия кезінде өлім-жітімді азайтатынын көрсету арқылы осы теорияны қолдады. Ми қолданатын глюкоза мен оттегінің шамамен 60% электрлік белсенділігіне, ал қалғаны метаболизм сияқты басқа да қызметтерге жұмсалады. Ми жарақаты бар пациенттерге команы тудыру үшін барбитураттар берілген кезде, олар мидың электрлік белсенділігін төмендетеді, бұл метаболизм мен оттегіге деген қажеттілікті азайтады. Олардың әсері липид мембраналарына окистендіруші зақымды шектейді және бос радикалдарды залалсыздандыруы мүмкін. Сонымен қатар, олар вазогенді ісінуді, май қышқылдарының және жасуша ішіндегі кальцийдің босатылуын азайтады. Пациенттің жағдайы жақсарғаннан кейін барбитураттар біртіндеп тоқтатылады және пациент есін жинайды. Барбитураттарды интракраниалды гипертензияны бақылау үшін қолданудың тиімділігі туралы пікір қарама-қайшы. Кейбір зерттеулер барбитуратты кома интракраниалды гипертензияны төмендетуі мүмкін екенін, бірақ мидың зақымдануын толығымен алдын ала алмайтынын көрсетті. Бұл жағдайлар интракраниалды аневризманың жарылуы, интракраниалды қан кету, ишемиялық инсульт және статус эпилептикас сияқты жағдайларда кездеседі. Пациент аман қалған жағдайда, комадан кейін когнитивтік бұзылулар дамуы мүмкін. Осы тәуекелдерге байланысты, барбитуратты кома тек интракраниалды қысымның жоғарылауына төзімді жағдайларда ғана қолданылуы керек.