Дүниежүзілік кедендік ұйымның тауарларды кодтау жүйесі

Кіріспе

Дүниежүзілік кеден ұйымымен саудаланып алынатын тауарларды кодтау

Үйлесімді тауарлар сипаттамасы және кодтау жүйесі, сондай-ақ «Үйлесімді жүйе» (HS) тарифтік номенклатурасы деп белгілі, саудаланып алынатын тауарларды жіктеуге арналған халықаралық стандартталған атаулар мен нөмірлер жүйесі болып табылады. Ол 1988 жылы қолданысқа енгізілді және содан бері Бельгияның Брюссель қаласында орналасқан тәуелсіз үкіметаралық ұйым – Дүниежүзілік кеден ұйымы (ДКО) (бұрынғы Кедендік ынтымақтастық кеңесі) тарапынан дамытылып, күтіліп келеді. Оны 200-ден астам ДКО мүше елдері мен экономикалары кедендік тарифтерді құру және халықаралық сауда статистикасын жинау үшін, сондай-ақ көптеген басқа мақсаттарда пайдаланады.

Құрылымы

ШС экономикалық қызмет немесе құрамдас материал бойынша логикалық түрде ұйымдастырылған. Мысалы, жануарлар мен жануар өнімдері ШС-тің бір бөлімінде, ал машиналар мен механикалық құралдар басқа бөлімінде табылады. ШС 21 бөлімге бөлінген, олар 96 тарауға жіктеледі (1-ден 97-ға дейінгі тараулар, 77-тарау болашақта ШС-де пайдалану үшін резервте сақталған). 96 ШС тарауы 1 228 топқа және ағымдағы 2022 жылғы ШС басылымында 5 612 тармақшаға бөлінген. Бөлімдер мен тараулардың атаулары тауарлардың жалпы категорияларын сипаттайды, ал топтар мен тармақшалар өнімдерді егжей-тегжейлі сипаттайды. Әдетте, ШС бөлімдері мен тараулары өнімнің өндіріс деңгейіне немесе оның технологиялық күрделілігіне қарай реттеледі. Мысалы, тірі жануарлар мен көкөністер сияқты табиғи тауарлар ШС-тің бастапқы бөлімдерінде сипатталса, машиналар мен дәлдік құралдары сияқты дамыған өнімдер кейінгі бөлімдерде сипатталады. Жеке бөлімдердегі тараулар да көбінесе күрделілігі немесе өндіріс деңгейі бойынша ұйымдастырылған. Мысалы, X бөлімінде (Ағаштан немесе басқа талшықты целлюлозалық материалдан жасалған целлюлоза; қайта өңделген (қалдықтар мен қиындықтар) қағаз немесе картон; қағаз және картон және олардан жасалған бұйымдар) 47-тарау ағаштан немесе басқа талшықты целлюлозалық материалдан жасалған целлюлозаны қарастырса, 49-тарау баспа кітаптарын, газеттерді және басқа баспа материалдарын қамтиды. Сондай-ақ, әр тараудың топтары да ұқсас ретпен берілген. Мысалы, 50-тараудың бірінші тобында (Жібек) жібек құрттарының кокондары қарастырылса, жібек бұйымдары тараудың кейінгі топтарында қарастырылады. ШС коды 6 таңбадан тұрады. Алғашқы екі таңба тарауды, онда топтар мен тармақшалар орналасқанды көрсетеді. Екінші екі таңба тараудағы топтың орнын көрсетеді. Соңғы екі таңба топтағы тармақшаның орнын көрсетеді. Мысалы, 1006.30 ШС коды 10-тарауды (Астық), 10.06 топты (Күріш) және 1006.30 тармақшаны (Жартылай немесе толығымен өңделген күріш, жылтыратылған немесе глазурланған болуы мүмкін) білдіреді. ШС кодтары мен тауар сипаттамаларынан басқа, ШС-тің әр бөлімі мен тарауының алдында тауарларды дұрыс жіктеуді нақтылауға арналған құқықтық ескертулер келтірілген. Ұйымдастырылуды қамтамасыз ету үшін Тауарларды сипаттаудың үйлесімді жүйесі туралы конвенцияға қатысушы тараптар ұлттық тарифтік кестелерін ШС номенклатурасы мен құқықтық ескертулерге негіздеуге келісті. Тараптарға ШС номенклатурасын 6 таңбадан артық жіктеуге және өздерінің тарифтік және статистикалық талаптарына сәйкес өздерінің құқықтық ескертулерін қосуға рұқсат етіледі. Тараптар көбінесе кедендік баж салығын 8 таңбалы "тарифтік код" деңгейінде белгілейді. 8 таңбалы тарифтік кодқа статистикалық қосымшалар қосылып, барлығы 10 таңбаға жетеді. Егер таңбалар саны 6-дан көп болса, қосымша таңбалар ұлттық жіктеме деп аталады. 77-тарау ШС-де болашақта пайдалану үшін резервте сақталған. 98 және 99 тараулары ШС конвенциясына қатысушы тараптар үшін ішкі пайдалануға арналған. ШС құрылғаннан бері саудадағы өзгерістерді ескере отырып, бірнеше рет қайта қаралып келді. Бұл қайта қараулар сауда көлемі аз тауарларды сипаттайтын кейбір топтар мен тармақшаларды алып тастайды және жаңа қажеттіліктерді қамтитын жаңа топтар мен тармақшаларды құрады, мысалы, технологиялық жетістіктерді көрсету немесе қоршаған ортаға зиян келтіретін тауарларды бақылау үшін. ШС-тің қазіргі басылымы 2022 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді.

The HS is organized logically by economic activity or component material. For example, animals and animal products are found in one section of the HS, while machinery and mechanical appliances are found in another. The HS is organized into 21 Sections, which are subdivided into 96 Chapters (Chapters 1 to 97 with Chapter 77 reserved for potential future use by the HS). The 96 HS Chapters are further subdivided into 1,228 headings and 5,612 subheadings in the current 2022 edition of the HS. Section and Chapter titles describe broad categories of goods, while headings and subheadings describe products in more detail. Generally, HS Sections and Chapters are arranged in order of a product's degree of manufacture or in terms of its technological complexity. Natural commodities, such as live animals and vegetables, for example, are described in the early Sections of the HS, whereas more evolved goods such as machinery and precision instruments are described in later Sections. Chapters within the individual Sections are also usually organized in order of complexity or degree of manufacture. For example, within Section X (Pulp of wood or of other fibrous cellulosic material; Recovered (waste and scrap) paper or paperboard; Paper and paperboard and articles thereof), Chapter 47 provides for pulp of wood or of other fibrous cellulosic materials, whereas Chapter 49 covers printed books, newspapers, and other printed matter. Finally, the headings within individual Chapters follow a similar order. For example, the first heading in Chapter 50 (Silk) provides for silk worm cocoons while articles made of silk are covered by the Chapter's later headings. The HS code consists of 6 digits. The first two digits designate the Chapter wherein headings and subheadings appear. The second two digits designate the position of the heading in the Chapter. The last two digits designate the position of the subheading in the heading. HS code 1006.30, for example, indicates Chapter 10 (Cereals), heading 10.06 (Rice), and subheading 1006.30 (Semi milled or wholly milled rice, whether or not polished or glazed). In addition to the HS codes and commodity descriptions, each Section and Chapter of the HS is prefaced by Legal Notes, which are designed to clarify the proper classification of goods. To ensure harmonization, the Contracting Parties to the Convention on the Harmonized Commodity Description and Coding System, have agreed to base their national tariff schedules on the HS Nomenclature and Legal Notes. Parties are permitted to subdivide the HS Nomenclature beyond 6 digits and add their own Legal Notes according to their own tariff and statistical requirements. Parties often set their customs duties at the 8 digit "tariff code" level. Statistical suffixes are often added to the 8 digit tariff code for a total of 10 digits. If the number of digits are more than 6, additional digits are called as the national subdivision. Chapter 77 is reserved for future use by the HS. Chapters 98 and 99 are reserved for domestic use for the Contracting Parties to the HS Convention. Since its creation, the HS has undergone several revisions to reflect changes in trade. These revisions eliminate some headings and subheadings describing commodities with low volume of trade and create new headings and subheadings that address new needs, for example, to reflect technological advancements or monitor goods posing an environmental concerns. The current edition of the HS became effective on 1 January 2022.

Жіктеу

HS кодтарын тағайындау процесі "HS жіктелуі" деп аталады. Барлық өнімдерді Гармониялық жүйеде жіктеу үшін "Гармониялық жүйені түсіндірудің жалпы ережелерін" (ГЖТ) қолдану қажет, оларды қатаң ретпен қолдану керек. HS кодтары өнімнің құрамын, түрін және атқаратын қызметін қоса алғанда, әртүрлі факторларға байланысты анықталады. Түрі бойынша жіктелетін өнімнің мысалы – бүтін картоп. Картоптың жаңа немесе мұздатылған болуына қарай жіктелуі де өзгереді. Жаңа картоп 07.01 (Жаңа немесе салқындатылған картоп) тауарлық позициясына, дәлірек айтқанда 0701.90 (Басқа) тармақшасына, ал мұздатылған картоп 07.10 (Будақтандырылмаған немесе су буымен немесе суда қайнатылған көкөністер, мұздатылған) тауарлық позициясына, дәлірек айтқанда 0710.10 (Картоп) тармақшасына жатады. Материалдық құрамы бойынша жіктелетін өнімнің мысалы – суреттерге арналған жақтау. Тропикалық ағаштан жасалған суреттерге арналған жақтаулар 44.14 (Суреттерге, фотосуреттерге, айналарға немесе осыған ұқсас заттарға арналған ағаш жақтаулар) тауарлық позициясына, дәлірек айтқанда 4414.10 (Тропикалық ағаштан жасалған) тармақшасына жатады. Пластмассадан жасалған суреттерге арналған жақтаулар 39.24 (Пластмассадан жасалған үстелге қоятын ыдыстар, ас үйге қоятын ыдыстар, басқа да шаруашылық заттары және гигиеналық немесе дәретханалық заттар) тауарлық позициясына, дәлірек айтқанда 3924.90 (Басқа) тармақшасына жатады. Шыныдан жасалған суреттерге арналған жақтаулар 7020.00 (Басқа шыныдан жасалған заттар) тауарлық позициясына жатады, соңындағы ".00" белгісі осы тауарлық позицияның тармақшаларға бөлінбейтінін көрсетеді. Жеке гигиена сабыны – формасы бойынша жіктелетін өнімнің мысалы. Сабын таяқша, торт немесе қалыпталған пішінде болса, ол 34.01 (Сабын, басқалары) тауарлық позициясына, содан кейін 3401.1 (Сабын және органикалық беттік белсенді заттар мен дайындамалар, таяқша, торт, қалыпталған пішінде немесе осыған ұқсас түрде, сондай-ақ сабын немесе жуғыш заттармен сіңдірілген, жабынған немесе қапталған қағаз, мата, вата және тоқыма емес материалдар) және 3401.11 (Дәрілік өнімдерді қоса алғанда, дәретханаға арналған) тармақшаларына жатады. Керісінше, сұйық жеке гигиена сабыны, сұйықтықтағы құрамына байланысты 3401.20 (Сабынның басқа түрлері) немесе 3401.30 (Тілді жуу үшін сұйық немесе крем түріндегі органикалық беттік белсенді заттар мен дайындамалар, сабын қамтылған немесе қамтылмаған бөлшек саудаға арналған) тармақшаларына жатады. Функциясы бойынша жіктелетін өнімнің мысалы – көміртек оксиді (CO) детекторы. Егер CO детекторы газ өлшемдерін тіркеп, көрсетсе, ол 9027.10 (Газ немесе түтін талдау аппаратурасы) тармақшасына, 90.27 (Физикалық немесе химиялық талдауға арналған құралдар мен аппаратура (мысалы, поляриметрлер, рефрактометрлер, спектрометрлер, газ немесе түтін талдау аппаратурасы; тұтқырлықты, кеуектілікті, кеңеюді, беттік кернеуді немесе осыған ұқсас көрсеткіштерді өлшейтін немесе тексеріп отыратын құралдар мен аппаратура; жылу, дыбыс немесе жарық мөлшерін өлшейтін немесе тексеріп отыратын құралдар мен аппаратура (экспозиция өлшегіштерін қоса алғанда); микротомдар) тауарлық позициясына сәйкес келеді. Егер CO детекторы газ өлшемдерін тіркеп, көрсетпесе, ол 8531.10 (Ұрылыққа немесе өртке қарсы сигнализация және осыған ұқсас аппаратура) тармақшасына, 85.31 (Электрлік дыбыстық немесе визуалды сигнализация құралдары (мысалы, қоңыраулар, сиреналар, индикаторлық панельдер, ұрылыққа немесе өртке қарсы сигнализация), 85.12 немесе 85.30 тауарлық позицияларындағылардан басқа) тауарлық позициясына жатады. Кез келген өнімнің және кез келген өнімнің әрбір бөлігін HS жүйесінде жіктеуге болады, бірақ олардың өте аз бөлігі ғана HS номенклатурасында нақты сипатталған. Нақты сипаттамасы жоқ кез келген өнім "қалдық" немесе "жинамалы" тауарлық позициясына немесе "басқа тауарлар" бөлімінде қарастырылған тауарларға жатады. Қалдық кодтар әдетте, олардың тиісті тауарлық позициялары мен тармақшаларында сандық ретімен соңғы болып келеді. Қалдық тауарлық позициясына жататын өнімнің мысалы – тірі ит, ол 01.06 тауарлық позициясына жатады, онда "Басқа тірі жануарлар" ережесі бар, өйткені иттер 01.01–01.05 тауарлық позицияларына жатпайды, олар тірі жылқы, тірі ірі қара, тірі шошқа, тірі қой және ешкі, сондай-ақ тірі құс түрлерін нақты көрсетеді.

The process of assigning HS codes is known as "HS Classification". All products can be classified in the HS by using the General Rules for the Interpretation of the Harmonized System ("GRI") that must be applied in strict order. HS codes can be determined by a variety of factors including a product's composition, its form and its function. An example of a product classified according to its form would be whole potatoes. The classification will also change depending on whether the potatoes are fresh or frozen. Fresh potatoes are classified, under heading 07.01 (Potatoes, fresh or chilled), more specifically under subheading 0701.90 (Other), while frozen potatoes are classified, under heading 07.10 (Vegetables (uncooked or cooked by steaming or boiling in water), frozen), more specifically under subheading 0710.10 (Potatoes). An example of a product classified according its material composition is a picture frame. Picture frames made of tropical wood are classified under heading 44.14 (Wooden frames for paintings, photographs, mirrors or similar objects), more specifically under subheading 4414.10 (Of tropical wood). Picture frames made of plastic are classified under heading 39.24 (Tableware, kitchenware, other household articles and hygienic or toilet articles, of plastics), more specifically under subheading 3924.90 (Other). Picture frames made of glass are classified under heading 7020.00 (Other articles of glass), the '.00’ at the end indicates the heading is not further subdivided. An example of a product classified according to its form is personal hygiene soap. When in the form of a bar, cake or moulded shape, such soap is classified under heading 34.01 (Soap, among others), then under 1 dash subheading 3401.1 (Soap and organic surface active products and preparations, in the form of bars, cakes, moulded pieces or shapes, and paper, wadding, felt and nonwovens, impregnated, coated or covered with soap or detergent), and under 2 dash subheading 3401.11 (For toilet use (including medicated products)). Conversely, liquid personal hygiene soap, depending on what is in the liquid, is classified under either subheading 3401.20 (Soap in other forms), or subheading 3401.30 (Organic surface active products and preparations for washing the skin, in the form of liquid or cream and put up for retail sale, whether or not containing soap). An example of a product classified according to its function is a carbon monoxide (CO) detector. If the CO detector captures and displays gas measurements, then it is properly classified under subheading 9027.10 (Gas or smoke analysis apparatus), under heading 90.27 (Instruments and apparatus for physical or chemical analysis (for example, polarimeters, refractometers, spectrometers, gas or smoke analysis apparatus; instruments and apparatus for measuring or checking viscosity, porosity, expansion, surface tension or the like; instruments and apparatus for measuring or checking quantities of heat, sound or light (including exposure meters); microtomes. If the CO detector does not capture and display gas measurements, then it is properly classified under subheading 8531.10 (Burglar or fire alarms and similar apparatus), under heading 85.31 (Electric sound or visual signaling apparatus (for example, bells, sirens, indicator panels, burglar or fire alarms), other than those of heading 85.12 or 85.30). Although every product and every part of every product is classifiable in the HS, very few are explicitly described in the HS Nomenclature. Any product for which there is no explicit description can be classified under a "residual" or "basket" heading or subheading, which provide for Other goods. Residual codes normally occur last in numerical order under their related headings and subheadings. An example of a product classified under a residual heading is a live dog, which must be classified under heading 01.06, which provides for Other live animals because dogs are not covered by headings 01.01 through 01.05, which explicitly provide for live equine, live bovine, live swine, live sheep and goats, and live poultry, respectively.