Кіріспе
Джон Гарднердің (британ жазушысы) 1989 жылы алғаш жарық көрген «Жеңіс, жеңіліс немесе өлім» романы – Иан Флемингтің құпия агенті Джеймс Бонд туралы Джон Гарднердің сегізінші романы. Glidrose Publications авторлық құқығымен шығарылған бұл кітап алғаш Ұлыбританияда Hodder and Stoughton, ал АҚШ-та Putnam баспаларында жарияланды. Осы романнан бастап, Джон Гарднер сериясының соңына дейін Бонд Корольдік теңіз күштерінде капитан шеніне көтеріледі.
Win, Lose or Die, first published in 1989, was the eighth novel by John Gardner featuring Ian Fleming's secret agent, James Bond. Carrying the Glidrose Publications copyright, it was first published in the United Kingdom by Hodder and Stoughton and in the United States by Putnam. Beginning with this novel, and continuing for the remainder of the John Gardner series, Bond is promoted to the Royal Navy rank of captain.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
М-ге BAST (Анархия және құпия терроризмнің бауырластығы) деп аталатын террористік ұйым, АҚШ президенті Джордж Буш, Ұлыбритания премьер-министрі Маргарет Тэтчер және Кеңес Одағының бас хатшысы Михаил Горбачев қатысатын, бір жылдан кейін жоспарланған "Стюардтардың кездесуі" атты, Корольдік теңіз-әскери флотының аса құпия әуе кемесі базасындағы саммитке кіріп, оны жоюды жоспарлап отырғаны туралы хабар келеді. Джеймс Бонд Корольдік теңіз-әскери флотындағы белсенді қызметке қайта оралады және HMS Invincible әуе кемесіне кіріп, әлеуетті ұйықтаған агенттерді анықтау үшін командирден капитанға дейін шенді көтеріледі. Құпия саммит алдындағы айларда Бонд Йевильтон қаласында теңіз әскери ұшағын ұшыруға оқып жаттығады. Бондтың миссиясын білген BAST, ол олардың жоспарларына кедергі келтіріп отыр деп шешіп, теңіздік жаттығу кезінде оны атып түсіруге тырысады. Кейін Бонд Италияға демалысқа кеткенде, оның өміріне тағы бір қастандық жасалады. Бонд қашып құтылады, бірақ сол кездегі сүйіктісі Беатрис Мария да Риччиді құтқара алмайды. Бонд демалыстан оралғаннан кейін HMS Invincible кемесіне мінеді және "Стюардтардың кездесуі" қауіпсіздігіне жауапкер болады, осы уақытта Америка, Ұлыбритания және Кеңес теңіз күштері арасында "Landsea '89" деп аталатын ірі әскери оқу өткізіледі. Ұзақ өтпей Бонд америкалық теңіз-әскери барлау офицерінің кісі өлтіруін тергеу ортасында қалады, ол оқиға туралы хабарлауға кетеді, сонда BAST кемені басып алып, әлемнің үш ең қуатты көшбасшысын 600 миллиард доллар көлеміндегі қарыз үшін ұстау жоспарын іске асырады.
Пікірлер
Private Eyes анонимді сыншы әр Гарднер кітабы "Бондты Casino Royale-де алғаш рет пайда болған, бойы биік, тапқыр, әйелдерге тойтарыс беретін кейіпкерден бір-екі қадам алшақтатады" және "нағыз Бонд атмосферасы 30 жылдан бері жоқ" деп шағымданады. Сыншы Бондты өз заманының өнімі деп санайды. "Гарднер [Бондты] қызықтыратын ерекшеліктерінің көп бөлігін жоюға тырысады" және кітаптағы жарылыстар, тамақтан тамыр кесу, мойын сындыру "ерекше емес, формалды сипатта алады". Роман "Флемингке тән шиеленісті жасай білу қабілетіне немесе егжей-тегжейлі мәліметтерді табиғи түрде енгізуге ие емес. Гарднер ұшақтардың техникалық сипаттамалары туралы білгіштігімен әңгімелегенде, ол тиісті нұсқаулықты оқығанын ғана білдіреді". Сыншы сондай-ақ Гарднердің "оны қабылдауға толыққанды батыл бола алмайтынын" айтады. Чарльз Шамплин Лос-Анджелес Таймс газетінде Флеминг пен Гарднердің қаншалықты ерекше екенін атап өтті. "Иан Флеминг өмір бойы армандаған нәрселерін – ләззатты, шексіз секс пен зорлық-зомбылықты, өкінішсіздікті бейнелей отырып, өркендеген гедонист ретінде жазды. Джон Гарднер "Жең, жоғал немесе өл" кітабында әскери тілші ретінде жазады, ол Флеминг "Пусси Галорды" сипаттағандай, "Харриер" ұшағының VTOL операцияларын сүйіспеншілікпен суреттейді. Гарднер фактілерді көп айтады, ал сезімдерді азырақ көрсетеді. Бұл Гарднердің жасаған тоғызыншы жалған Джеймс Бонды". Злодей туралы пікір білдіріп, Шамплин былай деп жазады: "Оның басшысы, баршасын жоюды ниеттенген адам, Бонд кездесетін ең ұтымсыз суперзлодей. Оны "Драбфингер" деп атаңыз". Кітап "көңілсіз және құрғақ, бағдарламалық сипатта. Осы көшірмелерге қарамастан, серияның жалғасуы Флемингтің түпнұсқалық өнертабысының байлығыне деген ең жоғары құрмет". Globe and Mail газетінің сыншысы Маргарет Кэннон: "Бұл Иэн Флемингтің Джеймс Бонды емес, Бонды қайта жаратқан Джон Гарднердің жазған тоғызыншы кітабы, және ол түпнұсқадан тым алыс. Бонд, оның либидосы мен гаджеттерімен, елуінші жылдардың өнімі, секс құпия болған, ал гаджеттер көңілді болған кезде. Бүгінде Том Клэнси сияқты авторлар Бондтың барлық сюжеттерін олар сияқты жазықсыз той-думанға айналдыратын нағыз технологиялық қорқыныштарды ұсынады. Сонымен қатар, Гарднердің Бонды тым американдық – тым еркін және мықты қылып бейнелеген, ол нағыз 007 емес. Бұл адам демалуы керек". Kirkus Reviews басылымы былай деп жазды: "Көптеген аббревиатураларға, көптеген артиллерияға және көптеген алдамшы жекеліктерге қарамастан, бұл Гарднердің ең жақсы Бондтарының бірі, сізді қуантуға және ақымақ сезінуге кепілдік береді".