Жан II ле Мэнгр: Францияның маршалы және крестонос жорықтарының батыры

Кіріспе

Француз рыцары, маршал және крестші (1366–1421)

Жан II Ле Мэнгре (Ескі француз тілінде: Jehan le Meingre), сондай-ақ Бусико (28 тамыз 1366 – 21 маусым 1421) деп те белгілі, француз рыцары және әскери қолбасшы болды. Ол әскери шеберлігімен және рыцарлықтың символы болғанымен танымал, Франция маршалы атанды.

Өмірбаян

Ол Жан I Ле Мэнгренің ұлы, сондай-ақ Бусико деп те аталатын және Франция маршалы болған. Ол Франция королі Карл V-нің сарайында қызмет етті, ал 12 жасында Бурбон герцогы Людовик II-ге Нормандияға қарсы жорыққа қатысты. 16 жасында ол Роозбеке шайқасының қарсаңында (1382 жылдың 27 қарашасы) Луидің қолынан рыцарь дәрежесін алды. 1383 жылы ол өмірінің жиырма жылдан астам уақытын алатын алғашқы саяхаттарын бастады. 1384 жылы ол Пруссияға алғаш рет сапар шекті, Тевтон орденіне 1386 жылы Рим католицизміне көшкен пұтқа табынушы литвалықтарға қарсы соғыста көмектесу үшін. Испаниядағы маврларға және Францияның Тулуза қаласына қарсы науқандардан кейін ол Бурбон герцогымен бірге тағы да Испанияға аттанды, ол Жүз жылдық соғыстың маңызды майданына айналған еді. Сол жерден ол екі жыл бойы Балқан, Таяу Шығыс және Киелі жерлерді досы Рено Рой және кейіннен Эу графы Филипп Артуаның серігінде аралап саяхаттады. Ол жерде ол және оның серіктері «Жүз баллада кітабын» жазды, оны Йохан Хуизинг өзінің әскери мансабының фактілерімен керемет контрастқа түсетін, рыцарлықтың орталық тұлғасы – адал рыцарьдың поэтикалық қорғанысы деп бағалады. 1390 жылы Лейлингхем келісімі Англиямен соғысты уақытша тоқтатқанда, Бусико және тағы екі француз рыцарі Сент-Инглеверт турнирін ұйымдастырды, онда ол екі серігімен бірге ағылшын рыцарьларына қарсы жекпе-жекке түсті, қарсыластарының 18-інен үшеуін аттан түсірді. Келесі жылы ол үшінші рет Пруссияға сапар шекті. Ливония мен Пруссиядағы бейкүнәлерге қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін, ол 1391 жылдың 25 желтоқсанында Карл VI-ның бұйрығымен Турдағы Сент-Мартин соборында Франция маршалы болып тағайындалды. 1396 жылы ол Осман империясына қарсы француз-венгр крест жорығына қатысты, бірақ 28 қыркүйекте Никополис шайқасында ауыр жеңіліске ұшырады. Ол Осман сұлтаны Баязид I-нің тұтқынына айналды, бірақ көптеген серіктерінен айырмашылығы, өлім жазасынан құтылып, ақырында құтылу үшін төлем төленді. 1399 жылы ол «Ақ дамына арналған жасыл эскю эмблемасы» атты рыцарлық орденін құрды, ол әдемі махаббат идеалымен шабыттандырылған: «Никополистің апатынан кейін оның барлық рыцарлық иллюзияларынан айыққандай болған», - деп Хуизинг атап өтті. Сол жылы ол 1200 сарбазы бар алты кемемен Константинопольді қоршап алған Османдықтарға қарсы Византия императоры Мануил II Палеологқа көмекке жіберілді. 1401 жылы ол әскери жетістіктері мен Шығыс туралы біліміне байланысты 1396 жылы Карл VI-ға қарасты Генуяның француз губернаторы болып тағайындалды. Ол Генуяның басып алған Кипрдегі Фамагуста қаласын қайтаруға тырысқан Кипр королі Янустың шабуылын сәтті тойтарды. Кейін Бусико Александрияға шабуыл жасауды жоспарлады, бірақ қолайсыз желдер оған мұны істеуге кедергі келтірді. Ол Триполиге барды, содан кейін оны басып алуға тырысқаннан кейін оңтүстікке қарай Ботронға аттанды, ол өртеліп, тоналды. Содан кейін 1403 жылдың 10 тамызында Бейрутке барды, ол да тоналды және оннан 30 000 дукатқа бағаланған 500 шоғыр дәмдеуіштер венециялық қоймалардан ұрланды. Ол Сидонға, содан кейін Латакияға шабуыл жасады, екеуі де күшті гарнизонға байланысты қарсылық көрсетті. Тамыз айының соңында ол Фамагустаға оралды, содан кейін қыркүйек айында Родосқа қоныстанды, онда ол екі үлкен кемемен 500 сарбазды Александрияны басып алуға жіберді, бірақ олар сәтсіздікке ұшырады. Оралғаннан кейін ол 1403 жылдың 7 қазанында Модон шайқасында венециялықтардан жеңілді. Жерорта теңізіндегі бірнеше күрестен кейін генуэздіктер 1409 жылы француз билігінен босады. Бусико Францияға оралып, Бургундия мен Орлеан арасындағы бәсекелестікке қатысты. 1415 жылы Ажинкур шайқасында француз авангардына басшылық етті, бірақ ағылшындықтар оны тұтқынға алды және алты жылдан кейін Йоркширде қайтыс болды. Ол қазіргі Санкт-Мартин базиликасы орналасқан жердегі Коллегиаль Сент-Мартинде, Турда, отбасылық шіркеуінде, «Императордың және Константинополь империясының ұлы констеблі» деген эпитафиймен жерленді.

He was the son of Jean I Le Maingre, also called Boucicaut and likewise a marshal of France. He became a page at the court of Charles V of France, and at the age of 12 he accompanied Louis II, Duke of Bourbon, in a campaign against Normandy. At age 16 he was knighted by Louis on the eve of the Battle of Roosebeke (27 November 1382). In 1383, he began the first of his journeys that would take up more than twenty years of his life. In 1384, he undertook his first journey to Prussia, in order to assist the Teutonic Order in their war against the pagan Lithuanians, who would convert to Roman Catholicism in 1386. After some campaigns against the Moors in Spain, and against Toulouse in France he again accompanied the duke of Bourbon, this time to Spain, which had become a secondary battlefield of the Hundred Years' War. From there he travelled for two years through the Balkans, the Near East, and the Holy Land, in the company of his friend Renaud of Roye and later with Philip of Artois, Count of Eu. There, he and his companions composed the Livre des Cent Ballades, a poetical defense of the chaste knight the central figure of chivalry, which Johan Huizinga found a startling contrast with the facts of his military career. In 1390, while the Truce of Leulinghem had temporarily interrupted the war with England, Boucicaut and two other French knights set up the tournament of Saint Inglevert, where he jousted, along with his two comrades, against redoubtable English knights, unhorsing three of his 18 opponents. The next year he travelled to Prussia for a third time. Because of his great service in the war against the heathens in Livonia and Prussia, he was named Marshal of France on 25 December 1391 by Charles VI at the cathedral of St. Martin in Tours. In 1396, he took part in the joint French Hungarian crusade against the Ottoman Empire, which suffered a heavy defeat on September 28 at the Battle of Nicopolis. He was taken hostage by the Ottoman sultan Bayezid I, but, unlike many of his companions, escaped execution and was eventually ransomed. In 1399, he founded the Emprise de l'Escu vert à la Dame Blanche, a chivalric order inspired by the ideal of courtly love: "one might have supposed him cured of all chivalrous delusions after the catastrophe of Nicopolis", remarked Huizinga. In the same year, he was sent with six ships carrying 1,200 men to assist Byzantine emperor Manuel II Palaeologus against the Ottomans, who were besieging Constantinople. In 1401, because of his military accomplishments and his knowledge of the east, he was appointed French governor of Genoa, which had fallen to Charles VI in 1396. He successfully repelled an attack from King Janus of Cyprus, who tried to take back the city of Famagusta on Cyprus, which had been captured by Genoa. Later on, Boucicaut wanted to attack Alexandria but he was prevented by adverse winds to land there, he later went to Tripoli, then after a costly attempt to capture it, he went south to Botron which was burned and pillaged, then to Beirut on 10 August 1403, which was also sacked and 500 bundles of spices worth 30,000 ducats were taken from the Venetian warehouses there, he later went to attack Sidon then Latakia, which both showed resistance due to strong garrison, he returned to Famagusta in late August, to eventually settle in Rhodes in September, where he dispatched 500 men with two large ships who tried in vain to take Alexandria. On his return, he was defeated by the Venetians at the Battle of Modon on 7 October 1403. After some struggles in the Mediterranean the Genoese freed themselves from French rule by 1409. Boucicaut returned to France and became involved in the rivalry between Burgundy and Orléans. In the Battle of Agincourt in 1415 he commanded the French vanguard, but was captured by the English and died six years later in Yorkshire. He was buried in the Collégiale Saint Martin, at the location of what is now the Basilica of St. Martin, Tours, in his family's chapel, with the epitaph "Grand Constable of the Emperor and of the Empire of Constantinople."