Кіріспе

Белгілі бір жоқтауы жоқ етістік
Тіл білімінде, жеке емес етістік – белгілі бір жоқтауы жоқ етістік. Мысалы, "It rains" деген сөйлемде жаңбыр жеке емес етістік болып табылады, ал "it" деген сөз экзофоралық сілтемеге сәйкес келеді. Көптеген тілдерде етістік үшінші жақ жеке түрінде келеді және көбінесе формалды жоқтаушымен бірге қолданылады. Белсенді райда жеке емес етістіктер табиғат құбылыстарын, психикалық күйзелісті және іс-әрекеттің орындаушысы белгісіз жағдайларын білдіру үшін пайдаланылады. Жеке емес етістіктер көбінесе ауа райын сипаттау контекстінде қолданылатындықтан, "ауа райы етістіктері" деп те аталады. Сонымен қатар, белгісіз есімдіктер де "жеке емес" деп аталуы мүмкін, себебі олар белгісіз адамға, мысалы, "біреуге" немесе "кімге" сілтеме жасайды, және екеуінің қолданылуында да ортақ белгілер бар.

Батырлық

Жеке емес етістіктер тек шексіз формаларда немесе үшінші тұлғада қолданылады. Үшінші тұлғада жолдаушы немесе жасырын түрде беріледі, не жалпы адамдарды білдіретін формативтік сөз қолданылады. "Жеке емес" термині етістіктің грамматикалық тұлғаға қарай өзгермейтінін көрсетеді. Валенттілік тұрғысынан қарағанда, жеке емес етістіктер көбінесе валентті емес болады, себебі олардың көпшілігінде семантикалық аргументтер жоқ. "It rains" деген сөйлемде "it" сөзі – формативтік жолдаушы; ол тек синтаксистік орынды ұстап тұрады, нақты мағынасы жоқ. Көптеген басқа тілдерде жолдаушы мүлдем болмайды. Мысалы, испан тілінде "It is raining" дегенді жай ғана "llueve" деп айтуға болады.

Жақсы сөз тіркесі

Кейбір тілдерде ағылшын тіліндегі "by" сөз тіркесіне баламасы болуы керек (палау және индонезия тілдері сияқты, австронезия тілдері). Басқа тілдерде "by" сөз тіркесін қолдануға рұқсат етілмейді. Мысалы, поляк тілінде пассив конструкциясында "by" сөз тіркесін пайдалануға болмайды. Қашандағы мазмұн поляк тіліндегі сөйлемді грамматикалық жағынан дұрыс емес етеді, себебі кімнің қағып жатқанын нақты айтуға болмайды. Сондықтан, мұндай жағдайларда тұлғасыз етістіктерді қолдану грамматикалық тұрғыдан тиімдірек болып көрінеді.

Ақаулы етістік

Жеке емес етістік, кемшік етістіктен айырмашылығы бар, себебі жеке емес етістікте тек бір ғана мағыналы синтаксистік тәуелді сөз болуы мүмкін (айтылған немесе айтылмаған), ал кемшік етістікте тәуелді сөздің кейбір нұсқалары грамматикалық тұрғыдан мүмкін болмайды, өйткені етістіктің толық түрленуі жоқ.

Жалпыға ортақ грамматика теориясында

Жеке емес етістіктер нөлдік субъект деректері деп қарастырылады. Олар генеративтік грамматикадағы маңызды мәселені қамтиды: фонетикалық жағынан жоқ, бірақ синтаксистік тұрғыдан бар ұғымдардың (бос категориялар) табиғаты мен таралуын анықтау. Осы ұғымдар сөйлеу сигналында болмағандықтан, тіл үйренушілердің олар туралы ақпарат алуы қызығушылық тудырады. Бұл құбылыс жеткілікті бұрынғы тәжірибе нәтижесінде пайда болмағандықтан, ол жалпыға ортақ грамматиканың ролін көрсетеді.