Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилия аймағы
Region of Brazil
Испандықтар, олардың ішінде Франсиско де Орельяна да бар, Амазонка өзені арқылы аймақты тану мақсатында зерттеу экспедицияларын ұйымдастырды. Франсиско де Орельянамен бірге ұзақ сапарлардан кейін Гонсало Фернандес де Овьедо и Вальдес Венециядағы кардинал Педро Бембоға хат жазып, экспедиция кезінде аймақтағы флора мен фаунаны мақтады. Резеңке өндіру үшін басқа штаттардан, негізінен Солтүстік-Шығыс аймағынан бразилиялықтар осы аймаққа қоныс аударды. Сонымен қатар, көптеген жапон отбасылары ауыл шаруашылығы колонияларында жұмыс істеу үшін келді. 1960, 1970 және 1980 жылдары әскери үкіметтер аймақты Бразилияның басқа аймақтарымен интеграциялаудың ірі жоспарын іске асырды, оған бірнеше тас жолдардың (мысалы, BR 010) салынуы, өнеркәсіп орындарының құрылуы және Манаустың еркін экономикалық аймағының ашылуы кірді.
The Spaniards, among them Francisco de Orellana, organized exploratory expeditions by the Amazon River to know the region. After long journeys alongside Francisco de Orellana, Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés wrote a letter addressed to Cardinal Pedro Bembo in Venice, extolling the fauna and flora existing in the region at the time of the expedition. In order to work on rubber extraction, Brazilians from other states, mainly from the Northeast Region, moved to the region. Also many Japanese families came to work in the agricultural colonies. During the 1960s, 1970s and 1980s, military governments implemented a major plan to integrate the region with other regions of Brazil, including the construction of several highways (such as the BR 010), the installation of industries and the creation of the Free Economic Zone of Manaus.
Елді мекен
Аумақтық бөліну елдерге географиялық кеңістіктің түпкі тұрғындармен қоныстануымен әрқашан сәйкес келе бермейді; көп жағдайда халықаралық шекаралардың екі жағында да адамдар өмір сүреді, ал бұл шекаралар олар бұл аймақта болғаннан кейін көп уақыттан соң құрылды. 17 ғасырдан бастап бүгінгі күнге дейін колонизация басталғаннан бері Амазония тұрғындары өндірістік және саудалық қызметпен айналысып, 1840-1910 жылдар аралығында, негізінен Амазонас және Акреде резеңке монополиясын орнатуға атсалысты. Осы колонизация процесінің нәтижесінде жергілікті халықтың санының азаюы, кабоклолардың көбеюі, ақ, қара және жергілікті халықтың араласуы, өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің азаюы және басқа да салдарлар туды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бразилиялық Амазония ұлттық даму процесінің бір бөлігіне айналды. 1952 жылы Амазонияны зерттеу ұлттық институтының (INPA) құрылуы, 1966 жылы Амазонияны дамыту жөніндегі бас басқарманың (SUDAM) және 1967 жылы Манаустың еркін экономикалық аймағының құрылуы аймақты қоныстандыруға және аймаққа бағытталған жобаларды іске асыруға үлес қоса бастады.
The territorial division into countries does not necessarily coincide with the indigenous occupation of the geographical space; in many cases, there are people living on both sides of international borders, which were created long after they were already in the region. From the beginning of the colonization from the 17th century to the present day, the inhabitants of Amazônia dedicated themselves to extractive and mercantilist activities, inserting between 1840 and 1910 the monopoly of rubber, mainly in Amazonas and Acre. All this process of colonization has brought about changes such as the reduction of the indigenous population, the increase of the Caboclo identity, the mixing of whites, blacks and indigenous people, the reduction of species of plants and animals and other consequences. After World War II, the Brazilian Amazon became part of the national development process. The creation of the National Institute of Amazonian Research (INPA) in 1952, the establishment of regional development agencies such as the Superintendency of Development for the Amazon (SUDAM) in 1966 and the Free Economic Zone of Manaus in 1967 began to contribute to the settlement of region and in the execution of projects focused on the region.
География
Амазонка планетадағы қалған жаңбырлы ормандардың жартысынан астамын құрайды және әлемдегі ең ірі және түрлерге бай тропикалық жаңбырлы ормандарды қамтиды. Ылғалды тропикалық ормандар – биомалардың ең түрліге байсыны, ал Америкадағы тропикалық ормандар Африка мен Азиядағы ылғалды ормандарға қарағанда тұрақты түрде түрлерге бай. Америкадағы тропикалық жаңбырлы ормандардың ең үлкен бөлігі ретінде Амазонка жаңбырлы ормандары беспрецеденттік биологиялық әртүрлілікке ие. Әлемдегі барлық түрлердің 1/3-і Амазонка тропикалық ормандарында өмір сүреді. Аймақта шамамен 2,5 миллион жәндік, ондаған мың өсімдік, 2000 құс және сүтқоректі түрлері мекендейді. Бүгінгі күнге дейін аймақта кемінде 40 000 өсімдік, 3 000 балық, 1294 құс, 427 сүтқоректі, 428 қосмекенді және 378 бауырымен жорғалаушы түрлері ғылыми тұрғыдан сипатталған. Ғалымдар Бразилияда ғана 96 660-тан 128 843-қа дейін омыртқасыз жануарлар түрлерін сипаттаған. Өсімдік түрлерінің әртүрлілігі Жерде ең жоғары деңгейде, кейбір сарапшылардың пікірінше, бір шаршы километрде 75 000-нан астам ағаш түрі және 150 000 жоғары сапалы өсімдік түрі болуы мүмкін. Амазонка жаңбырлы ормандарының бір шаршы километрінде шамамен 90 790 тонна тірі өсімдіктер бар. Бұл әлемдегі ең ірі өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің жиынтығын құрайды. Әлемдегі құстардың бестен бірі Амазонка тропикалық ормандарында өмір сүреді. Бүгінгі күні аймақта экономикалық және әлеуметтік маңызы бар шамамен 438 000 өсімдік түрі тіркелген, ал одан да көп түрлерді анықтау және каталогтау қажет.
The Amazon represents over half of the planet's remaining rainforests and comprises the largest and most species rich tract of tropical rainforest in the world. Wet tropical forests are the most species rich biome, and tropical forests in the Americas are consistently more species rich than the wet forests in Africa and Asia. As the largest tract of tropical rainforest in the Americas, the Amazonian rainforests have unparalleled biodiversity. More than 1/3 of all species in the world live in the Amazon Rainforest. The region is home to about 2.5 million insect species, tens of thousands of plants, and some 2000 birds and mammals species. To date, at least 40,000 plant species, 3,000 fish, 1,294 birds, 427 mammals, 428 amphibians, and 378 reptiles have been scientifically classified in the region. Scientists have described between 96,660 and 128,843 invertebrate species in Brazil alone. The diversity of plant species is the highest on earth with some experts estimating that one square kilometre may contain over 75,000 types of trees and 150,000 species of higher plants. One square kilometre of Amazon rainforest can contain about 90,790 tonnes of living plants. This constitutes the largest collection of living plants and animal species in the world. One in five of all the birds in the world live in the rainforests of the Amazon. To date, an estimated 438,000 species of plants of economic and social interest have been registered in the region with many more remaining to be discovered or catalogue
Кейбір ендіктер ыстық және ылғалды климат аймағын қалыптастыра алады. Жылудың болуы және үлкен сұйық масса булануға жағдай жасайды және аймақты өте ылғалды етеді. Экваторлық климаттың басымдығымен аймақта жыл бойы жоғары температура (орташа 24 °C-тан 26 °C-қа дейін), төмен жылу амплитудасы байқалады, тек Амазонас, Рондония және Акре штаттарының кейбір аудандарында Ла-Нинья белсенділігінің салдарынан «фриажем» құбылысы орын алады. Бұл Оңтүстік Атлант мұхитынан келетін суық ауа массаларының елдің Оңтүстік аймағындағы штаттарға енуіне, Орталық Батыс аймағынан өтуіне және Амазонка штаттарына жетуіне мүмкіндік береді, нәтижесінде температура тез төмендейді. Амазонканың ыстығы полярлық ауа массаларын тартатын төмен ендік аймақты қамтамасыз етеді. «Фриажем» әсері қыста шамамен бір аптаға созылады.
Some latitudes can create a region with hot and humid climates. The existence of heat and the enormous liquid mass favor evaporation and make the region a very humid area. Dominated by an equatorial climate, the region presents high temperatures throughout the year (averages from 24 °C to 26 °C), a low thermal amplitude, with the exception of some areas of the states of Amazonas, Rondônia and Acre, where the phenomenon of "friagem" occurs, due to La Niña's activity, allowing cold air masses coming from the South Atlantic Ocean to penetrate the states of the South Region of the country, pass through the Central West region and reach the Amazonian states, causing rapidly falling temperature. The Amazonian heat provides an area of low latitude that attracts masses of polar air. Occurring in winter, the effect of "friagem" lasts a week or so.
Мәдениет
Өзінің фольклорымен, басты көрікті орындары – Паринтинс фольклор фестивалі, Белемдегі, Рио-Бранкодағы және Макападағы Сирио де Назаре мерекесі; Сантаремдегі Саире фестивалі, Солтүстік аймақтағы ең ірісі – ExpoAcre, сондай-ақ Маруджада, Каримбо, Бразилиялық калипсо, Текно брега және Самба леле сияқты цирандалар мен басқа да ұлттық билер. Аймақта Бразилияның ең әдемі театрлары мен сарайлары орналасқан: Манаустағы Амазонка театры, Рио-Бранкодағы Рио-Бранко сарайы, Боа-Вистадағы Сенатор Хелио Кампос сарайы, Макападағы Бакабейрас театры және Белемдегі Бейбітшілік театры. Бразилияның солтүстік аймағының гастрономиялық мәдениеті өте бай, оның тамырлары – үндістер, африкалықтар және португалдықтар, сонымен қатар Бразилияның ішіндегі және басқа елдердің мәдениеттерінен алынған әсерлер де бар. Басты тағамдарында Амазонканың үнді халқының күшті ықпалы байқалады, ерекше аталып өтетін тағамдардың қатарында тукупи соусындағы қаз, маничоба, такака және пираруку, тамбаки, жау, пирамутаба сияқты Амазонка балықтарының алуан түрлері бар; аçaи, пупунха, тукуман, купуачу, бурити, абиу, уруку, малай ябкосы, кумару, гуарана және инга сияқты жемістердің мол ассортименті ұсынылады. Бүкіл аймақта ингредиенттердің көптеген түрлері кездеседі, сонымен қатар кассава негізінде жасалған тағамдар да көп, мысалы, су ұны, уарини ұны, тапиока ұны, тапиока желімі, тукупи және тағы да басқалар.
With its own folklore, the main attractions are the Parintins Folklore Festival, Círio de Nazaré in Belém, Rio Branco and Macapá; Sairé Festival, in Santarém, ExpoAcre (the largest in the North region) and typical dances, Marujada, Carimbó, Brazilian Calypso, Tecno brega and Cirandas such as Samba lelê and others. In the region, there are some of the most beautiful theaters and palaces in Brazil: The Amazon Theatre, located in Manaus, Palácio Rio Branco, in Rio Branco, Palácio Senador Hélio Campos, in Boa Vista, Teatro das Bacabeiras, in Macapá and the Peace Theatre, located in Belém. The gastronomic culture of the northern region of Brazil is quite rich, has Indigenous, African and Portuguese roots, in addition to other influences from both within Brazil and other cultures outside the country, the strong Amazonian indigenous influence in its main dishes is remarkable, among the main highlights are delicacies such as duck in tucupi sauce, maniçoba, tacacá and a menu of a wide variety of species of Amazonian fish, such as pirarucu, tambaqui, jaú, piramutaba, among other species; a huge menu of fruits, such as the local açaí, pupunha, tucumã, cupuaçu, buriti, abiu, urucu, Malay apple, cumaru, guaraná, and ingá, among other fruits. The whole region has a rich variety of ingredients, but also foods based on cassava such as water flour, uarini flour, tapioca flour, tapioca gum, tucupi, among others.
Этностық топтар
Солтүстік Бразилия халқы негізінен кабоклолардан тұрады, олар Бразилияның жергілікті тұрғындары мен еуропалықтардың, көбінесе португалдықтардың, француздықтардың және испандықтардың ұрпақтары. Бразилияның солтүстігі елдің оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарынан үлкен көші-қонды қабылдады және қабылдауды жалғастыруда. 20-шы ғасырда солтүстік-шығыстан да үлкен көші-қон болды, олар Амазонас және Акре каучук плантацияларында жұмыс істеді. Тері түсі/Жасы (2022) Көп ұлтты67.2% Ақ20.7% Қара8.8% Үндістер3.1% Азиялықтар0.2%
The population of northern Brazil is largely made up of Caboclos, descendants of Native Brazilians and Europeans mostly Portuguese, French and Spanish. North of Brazil has received and continues to receive large migration of people from South and Southeast regions of the country. In the 20th century, also received great migration from the Northeast, who were working in the rubber plantations of Amazonas and Acre. Skin color/Race (2022)Multiracial67.2%White20.7%Black8.8%Amerindian3.1%Asian0.2%
Экономика
Солтүстік аймақтың экономикасы негізінен өсімдік шаруашылығы мен латекс, асаи, ағаш және бразилия жаңғағы сияқты өнімдерді өндіруге, сондай-ақ алтын, құнды тастар, касситерит және қалайы (металл) минералдарын кендеуге негізделген. Бұған қоса, негізінен темірді Каражас тау жотасында (Пара штатында) және марганецті Навио тау жотасында (Амапа штатында) кен орындарынан өндіру де маңызды. Шағын мал шаруашылығында буйвол өсіру және Манаус еркін экономикалық аймағы да жергілікті экономика үшін елеулі рөл атқарады.
The economy of the North Region is essentially based on the vegetal plantation and extraction, such as latex, açaí, woods and Brazil nuts; and mineral extraction of gold, precious stones, cassiterite and tin (metal); as well as mining exploitation, mainly iron, at Carajás Mountain Range (in the State of Pará) and manganese, at Navio Mountain Range (in the State of Amapá). Small scale Buffalo creation and the Free Economic Zone of Manaus are also important to the local economy.
Көлік
Солтүстік аймақта небары бірнеше тас жол бар. Ең маңыздылары – BR 364, Акре арқылы Перуға дейін созылатын Интерокеандық тас жолы, Белемді Оңтүстік Бразилиямен байланыстыратын BR 010 және Манаусты Венесуэламен байланыстыратын BR 174. Аймақтағы көліктердің басым бөлігі кемемен немесе ұшақпен тасымалданады. Аймақта екі ірі әуежай орналасқан: Белемге қызмет ететін Белем халықаралық әуежайы және Манаусқа қызмет ететін Эдуардо Гомес халықаралық әуежайы. Рио-Бранко халықаралық автобус станциясы Перу және Боливияға, ал Боа-Виста халықаралық автобус станциясы Венесуэла және Гайанаға бағыттар ұсынады.
There are only a few highways in the North region. The most important ones are the BR 364, the Interoceanic Highway, running through Acre into Peru, the BR 010 connecting Belém to Southern Brazil, and BR 174 connecting Manaus to Venezuela. Most of the transportation in the region is done by boat or airplane. There are two major airports in the region: Belém International Airport, serving Belém, and Eduardo Gomes International Airport, serving Manaus. The Rio Branco International Bus Station offers services to destinations in Peru and Bolivia, the Boa Vista International Bus Station to Venezuela and Guyana.