Кіріспе

Неміс философы тарихшысы Иоганн Якоб Брюкер (; Jacobus Bruckerus; 22 қаңтар 1696 – 26 қараша 1770) – неміс философы тарихшысы.

Өмір

Ол Аугсбургте дүниеге келген. Ол лютерандық шіркеуде қызмет етуге арналған еді және 1718 жылы Йена университетін бітірді. 1720 жылы ол Аугсбургке оралды, бірақ 1723 жылы Кауфбюрен қаласының пасторы болды. 1731 жылы ол Берлиндегі Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды және Аугсбургке қайтадан Святой Ульрих шіркеуінің пасторы және аға діни қызметкері ретінде шақырылды. Ол Аугсбургте қайтыс болды.

Шығармалары

Оның басты еңбегі Historia Critica Philosophiae («Философияның сын тарихы») Лейпцигте жарық көрді (алғашқыда 5 том, 1742–1744). Оның сәттілігі соншалық болды, жаңа басылым алты томдық болып жарық көрді (1766–1767; Уильям Энфилдтің ағылшын тіліне аудармасы, 1791). Бруккер осы еңбегімен ғана танымал. Бұл – философиялық мектептердің қазіргі заманғы тұңғыш толық тарихы. Ол материалдардың мол жинағын қамтиды және құнды өмірбаяндық мәліметтерді ұсынады. Шопенгауэр философтардың түпнұсқа жазбаларын оқуға кеңес бергенде Бруккерді жоғары бағалады. Ол былай деп жазды: «Оларды шын мәнінде зерттеу үшін ұзақ және жақсы білімді өмір қажет, мысалы, ертедегі еңбекқор заманда оларға арнаған батыл жүректі Бруккер (Parerga and Paralipomena, 1-том, «Философия тарихына арналған фрагменттер», § 1)». Ол сонымен қатар Tentamen Introductionis in Historiam Doctrinae de Ideis («Идеялар тарихына кіріспе әрекеті») атты еңбекті жазды, кейіннен аяқталып, Historia Philosophicae Doctrinae de Ideis («Идеялар философиясының тарихы») деген атаумен қайта басылды (Аугсбург, 1723); Otium Vindelicum (1731); Kurze Fragen aus der philosophischen Historiae (7 том, Ульм, 1731–1736), сұрақ-жауап түрінде философия тарихы, көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерді қамтиды, әсіресе әдебиет тарихы саласында, ол өзінің басты еңбегінде қалдырған; Pinacotheca Scriptorum nostra aetate literis illustrium, және т.б. (Аугсбург, 1741–1755); Ehrentempel der deutschen Gelehrsamkeit (Аугсбург, 1747–1749); Institutiones Historiae Philosophicae (Лейпциг, 1747 және 1756; 3-ші басылымы Ф. Г. Б. Борнмен (1743–1807) жалғастырылды, 1790, Лейпциг); Miscellanea Historiae Philosophicae Literariae Criticae olim sparsim edita (Аугсбург, 1748); Erste Anfangsgründe der philosophischen Geschichte (Ульм, 1751). Ол Мартин Лютердің Ескі және Жаңа Ғимараттарға жасаған аудармасының басылымын дайындады, онда ағылшын теологтарының жазбаларынан алынған түсіндірмелер бар (Лейпциг, 1758–1770, В. А. Теллер аяқтады).