Кішкентай Мюнстерланд тұқымының сипаттамасы

Кіріспе

Кіші Мюнстерланд (сонымен қатар SM немесе Kleiner Münsterländer) – Германияның Мюнстер аймағында қазіргі түріне жеткен, жан-жақты аң аулауға қолданылатын, бағыт-бағдарлайтын және әкеліп беретін иттер тұқымы. Үлкен Мюнстерланд та сол аймақтан шыққан, бірақ басқа асыл тұқымдардан дамыған және атауларынан көрініп тұрғандай, туыс емес. Кіші Мюнстерландтар сыртқы түрімен спаниельдер мен сеттерге ұқсас, бірақ құрлықта да, суда да аң ауғанда көбірек мүмкіндіктерге ие. Кіші Мюнстерланд Халықаралық кинологиялық федерациясының 7-тобы, 1.2-бөлімі – спаниель типіндегі континенттік бағыт-бағдарлайтын иттер, Америка Кеннел клубының негізгі тұқымдық қызметі, сондай-ақ Кеннел клубы мен Біріккен Кеннел клубының аң аулау иттері ретінде танылған. Ол Epagneul Français және Drentsche Patrijshond тұқымдарымен туыс.

Сыртқы келбеті

Еркектердің құрсау биіктігі – аралығында, ал мешіктердің құрсау биіктігі – аралығында болуы керек. Салмағы – аралығында, еркектер мешіктерден ірілеу. Орташа дене бітімі, күшті және үйлесімді, сапасы мен әсемдігі жоғары, теңдестірілген пропорциялары бар. Тік тұрғанда денесі ақырсыз сызықтарды көрсетіп, құйрығы көлденең, жақсы түйінделген болуы керек. Иттің артқы жағы мықты, алға қарағанда тепе-теңдік сақталған, басы ерекше, бірақ тым ауыр емес. Алдыңғы аяқтары жақсы қауырсынды, артқы аяқтары – шымшықты. Жүні орташа ұзындықты, жылтыр, тығыз, түзу немесе сәл толқынды болуы керек. Иттің қозғалысы белсенді, әдемі және ұзаққа созылуы керек. Түсі – қалың немесе біртекті ақ түстің үстінде ірі қоңыр дақтар.

Тендерлік

Кішкентай мюнстерландтер өте ақылды, оқытылуға жақын және назарлы, бірақ оларды меңзеп, шыдамдылықпен оқыту қажет. Егер олар иесінің дәйімі шешім қабылдамайтынын немесе қарама-қайшылықта екенін анықтаса, иесі олардың қарсылығына тап болуы мүмкін. Оқыту үшін дауыс және қол сигналдары қолданылады, ал Кішкентай мюнстерландтер тұру кезінде немесе нысананы көрсету кезінде аулаушыдан үнсіз сигналдарды тексеру үшін үнемі артқа қарап отырады. Олардың аңға деген құштарлығы өте күшті, және олар иесіне табысты аң аулау арқылы қуаныш сыйлауды жақсы көреді. Олар күн сайын бір сағат немесе одан да көп уақыт бойы аң аулау немесе осыған ұқсас қиын жаттығулармен өмір сүреді. Олар, әсіресе басқа қысқа түкті аңшы тұқымдарымен салыстырғанда, өте жақсы жүзеді. Жеткілікті және тұрақты жаттығулар мен ақыл-ой жұмысының жетіспеуі, өте ақылды және белсенді тұқымдарда жиі кездесетін, жағымсыз мінез-құлыққа әкелуі мүмкін. Кішкентай мюнстерландтер үйде бақытты, мейірімді отбасылық жануарлар, ал далада өте назарлы, тіпті құштар, аңшы-пойнтер ретривер болып қалады. Олардың әлеуметтік табиғаты және адамдармен қарым-қатынас жасау қажеттілігіне байланысты, оларды күймеде ұстауға болмайды – олар отбасымен бірге өмір сүруі керек. Кішкентай мюнстерландтер әдетте итпен аң аулайтын адаммен ең жақын байланыс орнатады, бірақ отбасының қалған мүшелерімен де бірге болуды ұнатады. Егер олар басқа үй жануарларымен, мысалы, мысықтармен бірге өссе, олар олармен жақсы араласа алады, бірақ олар қуалау және нысананы көрсету ойындарын ұнатады. Сырттағы бейтаныс кішкентай жануарларға олар осылай қатыстырмайды.

Денсаулық

Тұқымдық ұйымдардың, жауапты ит шаруашылықтарының және иелерінің тұқымның денсаулығына деген ұлы қамқорлығының арқасында, тұқымдық бағдарламалар OFA/Penn Hip, CERF тексерулерінен өткен және мінез-құлқы жақсы иттерді таңдауда өте қатаң. Осының нәтижесінде, туа біткен аурулар мен жағдайлардың саны ең төмен деңгейде, ал физикалық немесе мінез-құлқында кемшіліктері бар иттер асылдандыру бағдарламасынан толығымен шеттетіледі. Тұқымның денсаулығы мықты, тек суық климатта терісі құрғап, ал жүзуден кейін құлақтарына су жиналады.

Тарих

Бастапқыда тек асыл отбасылар үшін және олардың отбасыларының соколовшылармен жұмыс істеуі үшін өсірілген, қарулар құс пен кіші аң аулауда қолданылғанға дейін Кіші Мюнстерлендтердің (бұрын Kleiner Münsterländer Vorstehhund) ата-бабалары соколь үшін олжаны құрғату үшін таулы жерлерде жұмыс істеуге міндетті болды, содан кейін соколь олжаны алып қалғанша, сокольщик оны қайтарып ала алмайынша, ит олжаны көрсетуге бағытталды. Бүгінде Кіші Мюнстерлендте жақын іздеу және көрсетуге тамаша құштарлық сақталған. Германияның заң жүзінде анықталған құқықтық класс ретінде барлық артықшылықтары мен иммунитеттері 1919 жылдың 11 тамызында Веймар конституциясы қабылдануымен жойылды, барлық немістер өз елінің заңдары алдында тең деп танылды. Қару-жарақ пен жерді пайдалану кеңінен қолжетімді болғандықтан, аң аулау кеңінен танымал болды және тұқым дала мен суда бірдей жақсы жұмыс істейтін ретривер ретінде дамыды. Бұл тұқым аңшылықтың барлық кезеңдерінде аңшымен команда ретінде жұмыс істеуде ерекше тиімді деп есептеледі, бұл қой бағушы мен бордер-колли арасындағы тығыз ынтымақтастыққа ұқсас. Кіші Мюнстерленд – алысқа қарай жүрмейтін ит, әдетте ауыр жамылғылы жерлерде жақын аулайды және жеңіл жамылғылы жерлерде 100-150 метрге дейін аумақты шарлайды, бәрі де иесімен аңшылық серіктестігін сақтау үшін жасалады. Кіші Мюнстерленд – төрт ең көне жан-жақты тұқымның бірі және ұзын түкті жан-жақты аңшы иттер Кіші Мюнстерленд пен Флэт-Коут ретриверден пайда болды. Кіші Мюнстерленд 500 жылдан астам уақыт бұрын пайда болған деп саналады, ол Германияның Мюнстер аймағынан шыққан, бірақ Үлкен Мюнстерлендпен байланысы жоқ, ал 13 және 14 ғасырлардағы ата-бабалары туралы құжаттар сақталған. 1800 жылдары бұл тұқым ұмытылып кетті. Кішкентай Мюнстерлендтер аз танымал болды, оларды Мюнстер маңындағы шаруа қожалықтарында бірнеше отбасы ұстады. Жарты ғасыр бойы асылданған иттер негізінен серіктер болды және олар спорт үшін емес, отбасыларын асыру үшін аң аулау кезінде пайдаланылды. Бұл ит аңшының табысы немесе сәтсіздігі оның отбасының тамаққа ие болатынын анықтайтын болғандықтан, жергілікті тұрғындар арасында белгілі болды. 19 ғасырдың соңында бұл тұқымды Мюнстер аймағындағы қалған желілерден қайта жаңғыртуға күш-жігер жұмсалды. Кіші Мюнстерленд тарихындағы серіктік кезеңнің сәтті нәтижесі – оның үйде керемет мінез-құлқы. Мәдениет пен жануарлар дүниесін пайдаланудағы өзгерістер «нан табуға» біртіндеп тоқтатты және оның орнына демалыс үшін аң аулау пайда болды. Қару-жарақтардың жетілуімен соколовшылық та ескірді. 20 ғасырдың басында танымал аңшылық және табиғат ақыны Герман Лонстың інісі Эдмунд Лонс Төменгі Саксонияның екі қаласында Кіші Мюнстерлендтерді тапты. Лонс екі желіден шыққан иттерді алды. Бір желіге жақсы сүйекті, епті, белсенді және ақылды иттер кірді, олар іздеу кезіндегі «жол дыбысымен» белгілі болды. Басқа желінің иттері іздеуде баяу, денелі және мұрынды жақсы пайдаланды. Бұл иттердің шығу тегі мен өсіруі бірнеше буынға дейін іздеуге болады.

Originally a dog bred exclusively for noble families and to work with their families' falconers before guns were used in bird and small game hunting, ancestors of the Small Münsterländer (formerly the Kleiner Münsterländer Vorstehhund) had to work in upland areas to flush prey for the falcon, then allow the falcon to keep the prey until the falconer could retrieve it while the dog pointed at the catch. To this day the Small Münsterländer has excellent close searching and pointing drive. All privileges and immunities of the German nobility as a legally defined class were abolished on August 11, 1919, with the promulgation of the Weimar Constitution, recognising all Germans as equal before the laws of their country. With wider availability of guns and land use for commoners, hunting became more popular, and the breed was further developed as a retriever that worked equally well in the field and water. The breed is considered to be uniquely effective in working as a team with the huntsman in all phases of the hunt, akin to the close cooperation between a sheep herder and Border Collie. It is an elite hunter within the versatile hunting dog arena and is trained to retrieve, hunt, and track the following: woodcock, rail, grouse, dove, partridge, chukar, quail, pheasant, duck, goose, rabbit, deer and fox. The Small Münsterländer is not a far ranging dog, usually hunting close in heavier cover and ranging 100 150 yards in light cover, all in an effort to maintain the hunting partnership with its owner. The Small Münsterländer is one of the four oldest versatile breeds and the longhaired versatile hunting dogs evolved from the Small Münsterländer and Flat Coated Retriever. The Small Münsterländer is thought to be well over 500 years old, originating from the Munster region of Germany but not related to the Large Münsterländer, and documentation of ancestors around the 13th and 14th centuries. By the 1800s the breed had fallen into obscurity. Small Munsterlanders were little known, kept by a few families on farms around Munster. For a half century the few dogs that were bred were primarily companions, and used when hunting to feed the family rather than for sport. It developed a local reputation as the dog to have when a hunter's success or failure determined whether his family would have enough to eat. At the end of the 19th century, a concerted effort was made to re establish the breed from the remaining lines in the Munster region. The fortunate outcome of the companion phase in the Small Münsterländer history was its excellent in home personality. Cultural and wildlife use changes slowly put an end to the "bread hunting" and was replaced by recreational hunting. With the advance in firearms, falconry too became outmoded. At the turn of the century, Edmund Lons, brother of the famous hunting and nature poet Hermann Lons, discovered Small Münsterländers in two towns in Lower Saxony. Lons obtained dogs from two lines. One line consisted of fine boned, agile, lively and intelligent dogs, well known for their "track sound" on the trail. Dogs of the other line were slow in search, of strong build, and excellent in their use of nose. The background and breeding of these dogs could be traced for several generations.

Халықаралық танымалдылығы

Кіші Мюнстерландтер АҚШ-та сирек кездесетін тұқым, олардың саны шамамен 2000-ға жуық. Аңшылардың сұранысы қолжетімді иттер санынан басымдық танытады, сондықтан селекционерлер көбінесе аңшыларға басымдық береді. Аңшы емес адамдар үшін оларды табу одан да қиын, және олардың иті міндетті түрде далада тексеріліп, денсаулық туралы жаңарып тұратын мәліметтер ұсынуы керек. Германияда, Бельгияда, Нидерландыда, Данияда және Чехияда олардың саны көп, және олар жоғары стандарттарға сәйкес өсіріледі, жаттықтырылады және тексеріледі, бұл олардың жоғары әмбебаптығын сақтауға мүмкіндік береді. Тұқымдық ұйымдардың, kennel-дердің және иелерінің тұқымның денсаулығына деген жоғары жауапкершілігіне және тұқымның өте сирек кездесуіне байланысты, тұқымдық бағдарламалар өте мұқият таңдау жасап, OFA/Penn Hip, CERF және мінез-құлқының жақсы болуын қамтамасыз етуді талап етеді. Осының нәтижесінде, туа біткен аурулар мен жағдайлардың саны өте төмен. Ұлыбританияда бұл тұқым одан да сирек. 2006 жылы Кеннел клубы тарапынан импорттық тұқым ретінде танылған, олар әлі де аңшылық қауымдастығында толыққанды орныққан жоқ.