Кіріспе

Ньюбург – Шотландиядағы Фиф округіндегі корольдік қала және приход, Тай шығанағының оңтүстік жағасында орналасқан. 2011 жылғы мәлімет бойынша қаланың халқы 2 171 адамды құрайды, бұл 1901 жылы санақ бойынша 1 904 адамға қарағанда 10%-ға артқан. Қаланың балық аулау және өнеркәсіптік тарихы бай. Линдорес аббаттығы қаланың шығыс жиегінде жатыр.

Тарих

1266 жылы Ньюбургке Александр III патша Линдорс аббаттығының қалашық статусын берді. 1600 жылы Ньюбург Ротес графының ұлы Патрик Леслиге берілді. 1631 жылы Ньюбургті король Карл I патшалық қалашыққа айналдырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Ньюбургда көптеген жаңа үйлер салынды, бірақ халық саны шамамен 10% ғана өсті, бұл ішінара орташа тұрғын үйлердің азайған санына байланысты. Біраз уақыт бойы Ньюбургтің өнеркәсіптері негізінен зығыр, линолеум еден жамылғысы, майлы мата және тас карьерлерінен тұрды. Көптеген жылдар бойы Тей фьордында, негізінен лосось және теңіз алабұғасы үшін тор және кобл балық аулау кәсібі дамыды. Порт аймағы бастапқыда кеме жасау және 200 тоннадан асатын кемелерге жүк тиеу үшін Пертке тасымалдау үшін пайдаланылды. "Фабрикалық пирс" деп аталатын жерде линолеум жасауға қажетті шикізат, мысалы, пробка және зығыр майы импортталды. Whin Stone карьерінен алынған құрылыс материалдары Bell's Pier арқылы тасымалданды. 1920 жылдардың басындағы негізгі жұмыс беруші – жергілікті жерде "Тейсайд" деп аталған линолеум фабрикасы, оны "Tayside Floorcloth Company" компаниясы басқарды. Келесі онжылдықтарда Ньюбург гүлденген өнеркәсіптік қала болды, ол айналасындағы қалалар мен ауылдардан зауыттарға жұмысшыларды тартты. 1960-1970 жылдары линолеум сәннен шыққаннан кейін винил еден және плитка жасауға тырысты, бірақ фабрика енді пайдалы болмады. Меншік иелерінің бірнеше рет ауысқаннан кейін, 1980 жылы ғимараттың көп бөлігін қиратқан үлкен өрттен кейін ол жабылды. Линолеум фабрикасының шығысында жергілікті тұрғындар "Майлы мата фабрикасы" деп атаған тағы бір фабрика орналасқан. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын оның көбінесе әйел жұмысшылары балықшылардың киімдері мен "Sou'westers" сияқты су өткізбейтін киімдерге арналған майлы мата өндірді. 1960 жылдары зауыт тоқыма өнеркәсібінің алып компаниясы Courtaulds-қа тиесілі болды, бірақ өнімге деген сұраныс азайғаннан кейін бірнеше жылдан кейін ол да жабылды. 2020 жылға қарай Ньюбургтегі көптеген өнеркәсіптер жабылды, тек қана қаланың ең ірі жұмыс берушісі болып табылатын тас карьерлері ғана қалды. Қазіргі уақытта Ньюбург көбінесе жатақханалық қала, жұмыс жасындағы көптеген адамдар Перт, Данди және Гленротс қалаларына жұмысқа барып қайтады. Жергілікті сауда және қызметтерге бұрынғы "Ship Inn" мейрамханасының орнындағы денсаулық сақтау орталығы, зейнеткерлер үйі және супермаркет кіреді. 2017 жылы Ньюбургтің шығыс жағындағы Линдорес аббаттығының орнында жаңа виски құю зауыты ашылды. Бұл зауытта монахтар вискидің алғашқы түрін – "Aqua vitae" өндірген жерде Lindores Abbey вискиі жасалады. Зауыт іс-шаралар өткізу орталығын қамтиды және дистилляция зауыты мен аббаттық қиратылыстарына экскурсиялар ұсынады. Көп жылдар бойы қирап жатқан линолеум фабрикасы бұзылып, тазартылды, ал оның орнында қазір Мугдрэм паркімен және Файф жағалау жолымен байланысқан демалыс жағажайы орналасқан.

Қалалық үй

Ньюбург қалалық үйі итальяндық стильде жобаланып, орталық мұнарасы мен шпилімен 1808 жылы Хай-стриттің оңтүстік жағында салынған. Ол басқа үйлермен біріккен үйлер блогын құрайды. 1894-96 жылдары көшенің солтүстік жағына Лэйнг мұражайы мен кітапханасы қосылды.

Макдафтың айқасы

Биік жерде, қаланың оңтүстік-батысына қарай шамамен 1 миль (2 км) қашықтықта Макдаффтың айқасының қалдықтары тұр, оның тек тұғыры ғана сақталған. Аңыз бойынша, осы жерде Макдафф кланына баспана құқығы және кісі өлтіру үшін өтемақы төлеу құқығы берілген, оның бастығы Макбетке қарсы көрсеткен қызметтері үшін.

Денмилн қамалы

Денмилн замогы, Ньюбургтен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 1 миль (2 км) қашықтықта, Купар жолында орналасқан, 250 жылдан астам уақыт бойы Денмилн әулетінің Бальфур отбасының мекені болды. Олардың арасында Джеймс және Эндрю есімді бауырлары ең танымал мүшелері еді. Замок 1772 жылы меншігі сатылғанда тасталып, қазір 19 ғасырда салынған шаруашылық құрылыстарының ішінде тұр. Бұл құрылыс үшін замоктың қосалқы ғимараттары бұрын алынып тасталған. Замок кем дегенде 200 жылдан бері шатыры жоқ және қираған күйде. Шаруашылық құрылыстарының бірінде 1620 жылы жасалған есік төбесінің бөлігі қайта қолданылған. Бұл – қорғалатын көне ескерткіш.

Линдорс абатлығы

Линдорес аббаттығы Тэй өзенінің жанында, қаланың шығыс жағында орналасқан. 1190 жылы Уильям Қасқырдың інісі Хантингдон графы Дэвид құрған Тиронендік (реформаланған бенедиктин) аббаттың тек сынықтары ғана сақталған. Дегенмен, бүкіл құрылыстың жоспары әлі де көрініп тұр. Ең жақсы сақталғандары – аумақтың қабырғасы арқылы өтетін оңтүстік-батыс қақпасы, қабырғаның әртүрлі қалдықтары және шығыс галереясының бір бөлігі, оның ішінде әлі де күмбезделген дәліз, барлығы жергілікті қызыл құмтастан салынған. Монастыр шіркеуінің өзі солтүстік жағында бір ғана дәлізден, аралықтары бар солтүстік және оңтүстік қанаттарынан, орталық мұнарасынан және Камбускеннет аббаттығына ұқсас жеке батыс мұнарасынан немесе қоңырау мұнарасынан тұрды. Бұл – ескерткіш. Монахтар егіншілікпен айналысып, атақты бауларға қадағалау жасаған. Ньюбург қаласының Бас көшесіндегі кейбір үйлерде осы баулардың көшеттерінен өсірілген ағаштар бар, бірақ көптеген учаскелер сатылып, тұрғын үйлер салу үшін пайдаланылды. Аббаттан қалған көптеген архитектуралық фрагменттер қалалық ғимараттарға кіріктірілген. Линдорес аббаттығы сонымен қатар шотланд вискиінің туған жері ретінде де танымал, себебі оның Фрайр Джон Кор және 1494 жылғы Қаржы есебімен байланысы бар. Қазір аббатта Маккензи Смит отбасы тұрады және 100 жылдан бері осылай болып келеді. Қазіргі таңда бұл жер сақталып келіп жатыр, және 2017 жылы жаңа дистилляция зауыты ашылды.

Клэчард Крейг Хилл бекінісі

Клатчард Крейг көп қабырғалы пиктік төбелік бекінісі бұрын қаланың оңтүстігінде орналасқан. Археологиялық қазба жұмыстары көрсеткендей, бұл бекініс VI-VIII ғасырларда жоғары мәртебелі орын ретінде пайдаланылған.

Жақын табиғи аумақтар

Жақын жердегі Лохмилл көлі қаланың сумен қамтамасыз етілуі және балық аулау үшін бөгеттелген. Блэккарнсайдта, ауылдың шығысында, Вильям Уоллес 1298 жылы Пемброктың 2-ші графы Эймер де Валенсті жеңген. Мэгдрум аралы, оның атын алған үлкен Мэгдрум иелігінің қарсысында орналасқан ("қабанның жотасы" мағынасында гаэль тілінде), Ферт бұғазында орналасып, оны "Солтүстік тереңдік" және "Оңтүстік тереңдік" арналарына бөліп тұрады. Көп жылдар бойы мал жазда аралға жаюға әкелінетін, бірақ қазір бұл практика тоқтатылған.

Спорт

Ньюбургте «Ньюбург» футбол клубы және белсенді желкендесу клубы бар. Футбол клубы жарысқа қатысады.

Көлік

Ньюбург Тай бұғазында, Лейдибанк тоғысының солтүстік-батысында 7 миль (11 км) қашықтықта, Эдинбург – Абердин темір жолы бойында (Перт пен Лейдибанк арасында) орналасқан. Ньюбург теміржол станциясы 1848 жылдан 1955 жылға дейін қала тұрғындарына қызмет еткен. Станцияны қайта ашу үшін белсенді науқан жүргізілуде. «Fife Scottish» (қазіргі «Stagecoach in Fife») бұрын қаладағы Шығыс жағалау жолында автобус депосына ие болған, бірақ ол 1991 жылы жабылды. Қазір Ньюбургта автобустар базасы жоқ, алайда Перттен Гленротсқа және Ньюбурдан Сент-Эндрюсқа, Лейдибанк станциясы арқылы өтетін автобус бағдарлары қалаға қызмет көрсетуде. Қала A913 тас жолында орналасқан.