Кіріспе

Ренатус Харрис (Renatus Harris) – 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басында Англияда орган жасау шебері. 17-шы ғасырдың ортасында, елді пуритандықтар бақылауға алды, және шіркеулерде орган музыкасына тыйым салынды. Көптеген орган жасаушылар, Харристің әкесі Томас сияқты, Англиядан континентке көшіп кетті. Харрис Францияда тұрып жатқан отбасында дүниеге келді. Реставрациядан кейін отбасы Англияға оралды. Харрис әкесінің шеберханасында өсіп, ақырында өзінің жек көретін бәсекелесі "Ата" Бернард Смитпен қатар, өзінің буынының ең көрнекті орган жасаушыларының біріне айналды. Харрис жарнамаға бейімділігімен және Смитқа қарсы құпия тактика қолданудан тартынбады. Харристің арғы атасы Томас Даллам және әкесі Роберт Даллам да орган жасаушылар болды, сондай-ақ Ренатус Харристің ұлдары Джон мен Ренатус та осы кәсіптің шеберлері еді. Джон Харрис белгілі клавесин жасаушы Джозеф Харристің әкесі болды, ал ол өз кезегінде ағылшын энтомологы және гравюрашы Мозес Харристің әкесі еді. Ол Бристольдегі Сент-Мэри Редклифф шіркеуінде органға педальдерді алғаш енгізгендігімен ерекшеленеді. Алайда, педаль тақтасы бүгінгі тәуелсіз педаль тақтасы емес, бір октавалық тартылатын педальдердің қосымшасы болды. Ол сондай-ақ, органға труба, кремона, корнет сияқты нақты аспаптардың дыбысын имитациялайтын тоқтатуларды (стоптарды) енгізуімен де танымал болды. Ренатус Харрис 1724 жылдың тамызында немесе қыркүйегінде Солсбериде қайтыс болды, ол Лондон қаласындағы Сент-Дионис Бэкчерч шіркеуінде ұлы Джонмен бірге аяқтаған соңғы органынан көп ұзамай дүние салды.

Даблиндегі Храм шіркеуінің және Христос шіркеуінің органдары

Екі адамның арасындағы бәсекелестік 1684 жылы атақты Орган шайқасына әкелді, осы кезде екеуі де Лондонның Храм шіркеуі үшін жаңа орган салу шартына ие болуға тырысты. Олардың әрқайсысы Храм шіркеуіне орган орнатты және өз аспаптарының басымдығын көрсету үшін танымал органшылар – Джованни Баттиста Драги, Джон Блоу және Генри Перселлді шақырып алды. Харрис Смиттен жеңіліске ұшырады, бірақ 1697 жылы Смит Дублиндегі Христос шіркеуінің соборы үшін жаңа орган салу шартынан бас тартқаннан кейін, Харрис сол жерде жоғалған аспапты орнатуға мүмкіндік алды. Джон Баптист Кувилли, кейін Филип Холлистер орнатып, күткен Харрис органын 1752 жылы Джон Байфилд ауыстырды. Дегенмен, "Орган шайқасынан" аман қалған Харрис-Кувилли органы бүгінде Вулвергемптон қаласындағы Сент-Джон шіркеуінде сақталып тұр.

Бар Harris мүшелері

Харристің ең толық сақталған органы – 1702–1704 жылдары салынған Сент-Ботольфтың Олдгейт шіркеуінің органы, ол сонымен қатар Ұлыбританиядағы ең көне шіркеу органы болып есептеледі. Ол 2005–2006 жылдары Мартин Гетце мен Доминик Гвинн тарапынан қалпына келтірілді және «The Elusive English Organ» деректі фильмінде көрсетілген. Харристің аман қалған немесе ішінара сақталған органдарының арасында Бристоль соборы (1685), All Hallows Twickenham (1700) және Лондон қаласындағы Merchant Taylors' Hall Worshipful Company (1722) (1966 жылы Mander Organs қалпына келтірді) органдары бар. Лондондағы Christ Church Greyfriars шіркеуіндегі Харрис органы 1838 жылы Уильям Хилл & Sons компаниясы Генри Гонтлетт жобасы бойынша қайта жаңартылды және 1940 жылғы желтоқсандағы бомбалау кезінде шіркеумен бірге қирады. Корнхиллдегі Сент-Майкл шіркеуінің органында 1684 жылғы Харрис аспабынан алынған тоғыз тізім бар.