Кіріспе

Американдық жазушы, саяси белсенді және раввин Артур Оушен Васкоу (туған Артур И. Васкоу; 1933) – еврей жаңару қозғалысымен байланысты американдық жазушы, саяси белсенді және раввин.

Білім және ерте мансап

Васкоу Мэриленд штатының Балтимор қаласында дүниеге келген. Ол 1954 жылы Джонс Хопкинс университетінен бакалавр дәрежесін және 1963 жылы Висконсин университетінде (Мэдисон) – Америка тарихы бойынша философия докторы ғылыми дәрежесін алды. 1959 жылдан 1961 жылға дейін Висконсин штатының конгрессмені Роберт Кастенмайердің заңнамалық көмекшісі болып жұмыс істеді. 1961 жылдан 1963 жылға дейін Бейбітшілік зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер болды. Ол Ричард Барнет пен Маркус Раскинге қосылып, 1963 жылы Саясатты зерттеу институтын құруға көмектесті және 1977 жылға дейін резидент-ғылыми қызметкер болып қызмет етті. 1968 жылы Васкоу Чикагодағы Демократиялық ұлттық конвенцияға Колумбия округінен балама делегат ретінде сайланды. Оның делегациясы Роберт Ф. Кеннедиді қолдауға міндеттенді, ал Кеннединің қаза болғаннан кейін Васкоу ұсыныс жасады және делегация делегация төрағасы Ченнинг Филлипсті, президенттікке ұсынды – бұл ірі партия конвенциясында алғаш рет қара американдыққа берілген ұсыныс еді. Васкоу 1969 жылы оның "Азаттық Седері" жарияланған "Рампартс" журналының редакторы болды. "Азаттық Седері" – ежелгі Мысырдағы израильдіктердің құлдықтан азаттығы мен азаматтық құқықтар қозғалысы және әйелдер қозғалысы сияқты заманауи азаттық күресін байланыстырған алғашқы кеңінен таралған Пасха хагдасы болды. 1960 жылдары Васкоу Вьетнам соғысына қарсы жазу, сөйлеу, сайлау саясаты және бейбітшілік акцияларымен белсенді айналысты. 1963 жылдан кейін ол отырыстар мен дәрістерге қатысып, нәсілдік сегрегацияға, Вьетнам соғысына, Кеңес Одағының еврейлерді қуғындауына, Оңтүстік Африкадағы апартеидке және Ирак соғысына қарсы наразылықтары үшін көп рет тұтқындалды.

Діни бастамалар

1969 жылдан бері Васкоу еврейлік жаңару қозғалысында жетекші рөл атқарып келеді. 1971 жылы ол Вашингтон қаласында Фабранген Хавураның құрылуына көмектесті. Ол Фабрангендегі тәжірибесі 1978 жылы жазған "Godwrestling" кітабына шабыттандырғанын айтады. 1982 жылдан 1989 жылға дейін Васкоу Реконструкционистік раввиндік колледжінің оқытушысы болды, онда заманауи теология және практикалық раввиндік курстар оқыды. Ол сонымен қатар Свартмор колледжінің, Темпл университетінің, Дрю университетінің және Вассар колледжінің дінтану факультеттерінде сабақ берді. "Жер бетіндегі иудаизм: Тағам, ақша, сексуалдық қатынас және өмірдің қалған бөлігі" және "Құдаймен күресу – 2-кезең: Көне даналық, болашақ жолдар" кітаптарының авторы. Сестра Джоан Читтистер (OSB) және Муршид Саади Шакур Чистимен бірлесіп "Авраамның шатыры" кітабын жазды. Раввин Филис Берманмен бірге "Тикун әңгімелері: Жарақат алған әлемді емдеуге арналған жаңа еврей әңгімелері", "Көк астындағы әр мақсатқа уақыт: Рухани саяхат ретінде еврей өмірінің спиралі" және "Азаттық саяхаттары: Мыңжылдықтар бойындағы шығу және шөл туралы әңгімелер" кітаптарын жазды. Ол "Ағаштар, жер және Тора: Ту Б'Шват антологиясы" жинағының бас редакторы болды және "Жердің Торасы: Экология бойынша еврей ойының 4000 жылдығы" (2 томдық) жинағын құрастырды.

Көріністер мен жұртшылықтың құрмет көрсетуі

Васкоу еврей өмірі мен дінінің барлық аспектілерінде әйелдер мен ЛГБТҚ+ адамдардың толық қатысуы мен теңдігін қолдауда, соның ішінде бір жынысты некелерді қолдауда; еврей және жалпы қоғамдастықтың Вьетнам және содан кейін Ирак соғыстарына қарсылығын жұмылдыруда; 1969 жылдан бастап, Израильдегі алғашқы жазғы ұзақ сапардан кейін және оккупацияланған аумақтарға сапарлар жасағаннан кейін, Израиль мен Палестина арасындағы екі мемлекеттік бейбітшілік келісімін қадағалауда; планеталық климат пен жоғалу дағдарыстарын Тораның терең уайымы ретінде қарастырып, еврей қауымының әрекет етуін қажет етуде; және еврей қауымын жоғарыдан төменге қарай биліктің шағын азшылықтары мен өте байлар мен алып корпорациялардың өсуін қазіргі американдық өмірде «фараонның» қайта оянуы ретінде қарастыруға шақыруда. 2011 жылы ол (Даниел Сиердскимен бірге) Occupy Wall Street қозғалысының бір бөлігі ретінде «Көшедегі Кол Нидре» құруға ықпал етті. 2012 жылдың көктемінен бастап ол АҚШ Ұлттық ақсақалдар кеңесінің үйлестіру комитетінің мүшесі болды, бұл 20-ғасырдың ортасындағы маңызды әділдік пен бейбітшілік қозғалыстарының тәжірибелі белсенділерінің желісі, олар зорлық-зомбылықсыз әлеуметтік іс-қимылды жалғастыруда және 21-ғасырдың жаңа қозғалыстарымен серіктес. Васкоу жоғарыда аталған кітаптарымен қатар «Жер Торасы: еврей ойлауының 4000 жылдық экологиясы» арқылы теология, литургия, күнделікті тәжірибе және белсенділік саласында Эко-иудаизмнің дамуына жол ашты. Басқа іс-шараларға Шалом орталығының Жасыл менора ұйымдастыру жобасы, Жер мен климат үшін дінаралық еркіндік Седері, Ту БШват, Пасха, Тиша БАв, Суккот және Ханука үшін дәстүрлі литургияларға негізделген қоғамдық іс-шаралар кірді. 2010 жылы Васкоу Эко-иудей ұйымдарының желісі болып табылатын Green Hevra-ға қосылды және 2013 жылға дейін оның басқару комитетінде қызмет етті. 2012 жылы ол Климатқа қатысты дінаралық моральдық іс-қимылдың басқарушы комитетінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ зорлық-зомбылықсыз азаматтық мойынсұнбаушылықты жүзеге асыратын адам, ол АҚШ Капитолийіндегі, Ақ үйдегі және Филадельфиядағы фрекинг корпоративтік көшбасшыларының кеңесіндегі климаттық наразылықтарда тұтқындалды. 2007 жылы Newsweek журналы оны ең ықпалды елу американдық раввинінің бірі деп атады. Сол жылы Филадельфияның көршілдік дінаралық қозғалысы оған өзінің Rev. Ричард Фернандес діни көшбасшылық сыйлығын, ал Мұсылмандық Америка қоғамының бостандық қоры оған бейбітшілік және әділдік сыйлығын табыс етті. The Forward журналы оны Американың «Forward Fifty» тізіміне енгізіп, американдық еврей өмірінің шығармашылық көшбасшысы деп атады. 2014 жылы ол «T'ruah: Адам құқықтары үшін раввиндік шақыру» ұйымымен Адам құқықтары батыры ретінде алғашқы өмір бойына сіңірген еңбегі үшін марапатталды. 2015 жылы The Jewish Daily Forward газетінде «Американың ең шабыттандыратын раввині» деп аталды. 2017 жылы Реконструкциялық раввиндік колледж Васковқа жылына бір рет гуманистік ғылымдар докторының құрметті дәрежесін берді. Васкоу Свартмор колледжінің (1982–1983, Мартин Бубердің ой-пікірлері және Жаратылыс кітабы және оның раввиндік және заманауи түсіндірмелері бойынша), Темпл университетінің (1975–1976, қазіргі еврей теологиясы және 1985–1986, иудаизм, христиандық және исламдағы азаттық теологиясы бойынша), Дрю университетінің (1997–1998, ежелгі, раввиндік және қазіргі иудаизмнің экологиялық көзқарастары және еврейлік жаңартудың теологиясы мен практикасындағы мистика, феминизм және әлеуметтік іс-қимылдың синтезі бойынша), Вассар колледжінің (1999, еврейлік жаңарту және феминистік иудаизм бойынша) дін кафедраларында қонақ профессор ретінде оқыды; 1982 жылдан 1989 жылға дейін Реконструкция раввиндік колледжінің (қазіргі теология және практикалық раввиндік бойынша) және 2005 жылы еврей одағының діни институтында (еврейлік семинариядағы Эко-иудаизм бойынша алғашқы курс). 1963 жылы Балтимордың ойын-сауық паркіндегі нәсілдік сегрегацияны тоқтату мақсатындағы жүріске қатысқан алғашқы тұтқындалуынан бастап, 2016 жылы АҚШ Капитолийінде АҚШ-та демократиялық сайлау процестерін жақсартуға шақыратын наразылықта тұтқындалуы арқылы («Гипербайлықты» сайлау науқанынан шығару және сайлаушылардың, әсіресе нәсілдік және этникалық азшылықтардың, кедейлердің, жастардың және қарттардың құқығын жоюға бағытталған дауыс беруді басуды тоқтату) – соңғы тұтқындалуы Филадельфиядағы ICE кеңсесіндегі иммигранттар мен бежендерге қатысты АҚШ үкіметінің жағымсыз әрекеттеріне наразылық білдіруге байланысты болды. Ол әрқайсысын қоғамдық құрмет пен діни іс-әрекет деп санады, рабби Абрахам Джошуа Хешелдің дауыс беру құқығы үшін Сельмаға жасаған жүрісінен кейін айтқан: «Менің аяқтарым дұға етіп тұрғандай сезілді» деген сөзіне сәйкес. Ол еврейлік жаңарту көзінен қарап, әлеуметтік әділдік тақырыбындағы публицистикалық жазуларын және сөздерін жалғастыруда. Артур Оушен Васкоу қағаздары (1948–2009) Американдық еврей тарих қоғамында сақталады. Жақындағы қағаздар Колорадо университетіндегі Боулдерде сақталады.