Вольфганг Капп: Немец саяси белсендісі және 1920 жылғы төңкеріс әрекетінің ұйымдастырушысы

Кіріспе

Неміс саяси белсендісі (1858–1922)

Вольфганг Капп (24 шілде 1858 – 12 маусым 1922) – неміс консерваторы және ұлтшыл, саяси белсенді, 1920 жылғы Капп төңкерісіне қатысқандығымен танымал. Ол мансабының көп бөлігін Пруссияның Қаржы министрлігінде, содан кейін Шығыс Пруссиядағы Ауыл шаруашылығы несие институтының директоры болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Капп үкімет саясатын, оны жеткілікті агрессивті емес деп санап, қатты сынады. Парламенттік үкіметке және Веймар Республикасына деген терең наразылығы оны 1920 жылғы, оның атымен аталатын төңкерісте жетекші рөл атқаруға итерді. Германия үкіметін құлатуға жасаған әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін Капп Швецияға жер аударылды. 1921 жылдың соңында сотқа куәлік беру үшін Германияға оралды, бірақ куәлік бере алмай, медициналық көмек алу кезінде қайтыс болды.

Ерте өмір

Капп Нью-Йорк қаласында дүниеге келді, онда оның әкесі Фридрих Капп 1848 жылғы Еуропа төңкерістерінен кейін қоныстанды, кейіннен Ұлттық Либералдық партиясының Рейхстаг депутаты болды. 1870 жылы отбасы Германияға оралды, ал Капптың оқуы Берлиндегі Фридрих Вильгельм гимназиясында жалғасты. Вольфганг Капп 1884 жылы Маргарет Розеновке үйленді, олардың үш баласы болды. Әйелінің отбасы арқылы Капп саяси консервативті топтармен байланыс орнатты. Ол Тюбингендегі Эберхард Карлс университетінде және Геттингендегі Георг Август университетінде заң оқыды, онда Corps Hannovera Göttingen студенттік ұйымының мүшесі болды. 1886 жылы ол заң ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады және сол жылы Пруссияның Қаржы министрлігінде қызметке тағайындалды. 1907 жылы досы Элард фон Ольденбург Янушаудың, Шығыс Пруссияның ықпалды Юнкерінің көмегімен Капп Шығыс Пруссияның Ауыл шаруашылығы несие институтының директоры лауазымын иеленді, ол 1920 жылдың наурызына дейін осы қызметте болды. Ол ауыл шаруашылығы жұмысшыларының қозғалысын, шаруаларды жермен қамтамасыз етуді және ауыл шаруашылығы қарыздарын жеңілдетуді сәтті қолдады, сондай-ақ күшті қарсылыққа қарамастан коммерциялық емес мемлекеттік өмірді сақтандыру компаниясын құрды. 1912 жылы ол Deutsche Bank-тың қадағалау кеңесіне сайланды. Ол сонымен қатар Кенигсберг университетінің құрметті докторы болды. 1917 жылғы Рейхстагтың бейбітшілік резолюциясына жауап ретінде Капп пен Ұлы адмирал Альфред фон Тирпиц Германияның Отан партиясын (Deutsche Vaterlandspartei) құрды, оның төрағасы қысқа мерзімге Капп болды. 1918 жылдың 2 ақпанында ол Империяның соңғы Рейхстагына Шығыс Пруссияның Гумбиннен округінен сайланды. Капп Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жеңілісті ұлттық ұят деп есептеді. Ол "артынан шабуыл" мифінің жақтаушысы болды, яғни неміс әскері майданда жеңілмеген, ал үйдегі яхудилер мен коммунистердің арқасынан жеңіліске ұшырады. 1919 жылы ол Германия Ұлттық Халық партиясына (DNVP) қосылды және республикаға қарсы Ұлттық Одақтың жұмысына қатысты. Генерал Эрих Людендорф, полковник Макс Бауэр және капитан Вальдемар Пабст кіретін мүшелері Веймар Республикасын құлатуға тырысқан Капп төңкерісінің ядролық тобы болды.

Kapp was born in New York City where his father Friedrich Kapp, a political activist and later Reichstag delegate for the National Liberal Party, had settled after the failed European revolutions of 1848. In 1870 the family returned to Germany, and Kapp's schooling continued in Berlin at the Friedrich Wilhelm Gymnasium. Wolfgang Kapp married Margarete Rosenow in 1884; the couple had three children. Through his wife's family, Kapp acquired connections with politically conservative elements. He studied law at the Eberhard Karls University of Tübingen and the Georg August University of Göttingen, where he became a member of the student organization Corps Hannovera Göttingen. In 1886, he completed his doctorate in law and was appointed to a position in the Prussian Ministry of Finance the same year. In 1907, through the intercession of his friend Elard von Oldenburg Januschau, an influential Junker from East Prussia, Kapp took over the lucrative position of director of the East Prussian Agricultural Credit Institute, a post he held until March 1920. He successfully lobbied for the agricultural workers' movement, peasant settlement and agricultural debt relief, and against strong opposition he founded a non profit public life insurance company. In 1912 he was elected to the supervisory board of Deutsche Bank. He was also an honorary doctor of the University of Königsberg. In reaction to the Reichstag Peace Resolution of 1917, Kapp and Grand Admiral Alfred von Tirpitz founded the German Fatherland Party (Deutsche Vaterlandspartei), of which Kapp was briefly the chairman. Through a by election, he became a member of the last Reichstag of the Empire on 2 Feb 1918 for a constituency in Gumbinnen, East Prussia. Kapp felt the defeat of the First World War as a national disgrace. He became a proponent of the stab in the back myth, the belief that the German army had remained undefeated in the field and was stabbed in the back by Jews and communists at home. He joined the German National People's Party (DNVP) in 1919 and participated in the anti republican National Union The members, which included General Erich Ludendorff, Colonel Max Bauer and Captain Waldemar Pabst, were the core group behind the Kapp Putsch that attempted to overthrow the Weimar Republic.

Шөгеру және өлім

Германия үкіметі Капптың экстрадициясын сұрамады, және оған Швецияда тұрақты тұру құқығы берілді. 1921 жылдың желтоқсанында оның төңкеріске қатысқан серіктестеріне қарсы сот басталды. Дитрих фон Ягоу бес жылға түрмеге кесілгеннен кейін, Капп Германияға оралып, өзінің кінәсіз екенін және 1918-1919 жылғы неміс революциясының артында тұрғандардың нағыз қылмыскерлер екенін дәлелдеуді ниеттенді. Ол куәлік беруге үлкермес бұрын, Лейпциг түрмесіндегі медициналық тексеруде оның оң көзінің артында ісік табылды. Ол ісікті алып тастау операциясынан кейін көп ұзамай қатерлі ісіктен қайтыс болды.