Кіріспе

Бас мидан қанды оттегісіз қанды жүрекке қайтаратын тамырлар.

Жұлын тамырлары бас мидан қанды жоғарғы қуыс вена арқылы жүрекке жеткізеді. Ішкі жұлын тамыры ішкі қарын артериясының қасында төмен түседі және стерноклеидомастоид бұлшық етіне дейін созылады.

Құрылымы мен қызметі

Жауырын тамырларының екі тобы бар: сыртқы және ішкі. Сол және оң жақ сыртқы жауырын тамырлары кілтсүйек асты тамырларына құйылады. Ішкі жауырын тамырлары кілтсүйек асты тамырларымен ортасырақ бөлігінде қосылып, қол-бас тамырларын құрайды. Соңында, сол және оң қол-бас тамырлары жоғарғы қуыс тамырды құру үшін бірігеді, ол оттегісіз қанды жүректің оң қарыншасына жеткізеді. Жауырын тамыры петрозальді синус, беттік, тілдік, тіл-жұтқыншақтық, қалқанша безі және кейде арқа тамырынан тұратын салалары бар.

Ішкі

Ішкі мойын венасы қанның анастомозы арқылы, қатты қабықтың сигмоидтық синусы мен төменгі тас синусынан пайда болады. Ішкі мойын венасы жалғақ артериясы және бұйра жүйкесімен бірге жалғақ қабығының ішінде орналасқан. Ол бас сүйегінің құрамынан веноздық дренаж қамтамасыз етеді.

Сыртқы

Сыртқы жамбас тамыры мойын-сәбізді бұлшық етінің үстінен беткей орналасқан. Сонымен қатар, бадәмше асты аймағын құрғататын тағы бір кіші жамбас тамыры – алдыңғы жамбас тамыры бар.

Аурулар мен жағдайлар

Жүрек жеткіліксіздігінде мойын көк тамырлары айқын көрінеді. Науқас отырғанда немесе жартылай тік жатқанда, мойын көк тамырларының биіктігі мен соғуы орталық веноздық қысымды бағалауға мүмкіндік береді және жүрек қажеттіліктерге сай жұмыс істеп тұр ма, әлде жеткіліксіздікке ұшырап жатыр ма деген маңызды ақпаратты көрсетеді. Мойын көк тамырларының кеңеюі – жүрек жеткіліксіздігінің, жүрек тампонадасының немесе жүрек тамырларының ауруының мүмкін белгісі.

Тыныс қиындығы, ісіну немесе гиповолемиясы бар науқастарда көк тамырларды қарап тексеру жүрекше қысымын бағалау және қан тамырларындағы көлемді анықтау үшін күнделікті практикада қолданылады.