Кіріспе

Американдық прогрессивті саяси жазушы және редактор (1869–1930)

Герберт Дэвид Кроли (1869 жылғы 23 қаңтар – 1930 жылғы 17 мамыр) – прогрессивті қозғалыстың интеллектуалдық жетекшісі, редактор, саяси философ және ХХ ғасырдың басында Америкада «Жаңа Республика» журналын құрдас негізdeушілердің бірі. Оның саяси философиясы Теодор Рузвельт, Адольф Берл, сондай-ақ оның жақын достары – судья Лернд Хэнд және Жоғарғы Сот судьясы Феликс Франкфуртер сияқты көптеген прогрессивті саясаткерлерге әсер етті. 1909 жылы жарық көрген «Америкалық өмірдің үміті» атты кітабында Александр Гамильтонның конституциялық либерализмі мен Томас Джефферсонның радикалды демократиясы ұштастырылды. Бұл кітап замандас прогрессивті ой-пікірге ықпал етіп, көптеген зиялылар мен саяси көшбасшылардың, тіпті бұрынғы президент Теодор Рузвельттің де идеяларын қалыптастырды. Кроли мен Уолтер Вейл өздерін «Жаңа Ұлтшылдар» деп атап, салыстырмалы түрде әлсіз ұлттық институттарды күшті федералды үкімет арқылы түзетуге тырысты. Ол күшті армия мен теңіз күштерін жақтады және Американы әлсіз ұстап, елде демократия мен сыртта бейбітшілікке қол жеткізуге болатынын ойлаған пацифистерді сынады. Кроли – АҚШ-тағы қазіргі либерализмнің негізін қалаушылардың бірі, әсіресе оның кітаптары, эсселері және 1914 жылы құрылған, өте ықпалды «Жаңа Республика» журналы арқылы. 1914 жылы жарық көрген «Прогрессивті демократия» кітабында Кроли американдық либералдық дәстүрдің антикапиталистік баламаларға қарсы екенін жоққа шығарды. Ол американдық тарихтан капиталистік еңбекақы қатынастарына қарсылықтың либералды тарихын анықтады және прогрессивтілер ұмытып кеткен бір идеяны қайта жаңғыртты – еңбекақыға жұмыс істеу еркіндіктің толыққанды емес түрі екенін. Әлеуметтік қамсыздандыру заңнамасының әлеуметтік мәселелерді шешуге қабілеттілігіне күмәндана отырып, Кроли Американың либералдық үмітін жұмыс орнындағы демократияны қамтитын синдикалистік реформалар арқылы ғана іске асыруға болатынын айтты. Оның либералдық мақсаттары американдық республикалық идеалдарына деген адалдығының бір бөлігі болды.

Отбасы

Герберт Кроли 1869 жылы Нью-Йорктің Манхэттен қаласында журналистер Джейн Куннингэм Кроли (әуеше "Дженни Джун" псевдонимімен белгілі) және Дэвид Гудман Кроли отбасында дүниеге келді. Джейн Кроли "The New York Times", "The Messenger" және "New York World" газеттеріне материалдар жазды. Ол 27 жыл бойы "Demorest's Illustrated Monthly" журналын басқарды. Джейн Кроли тек әйелдер туралы жазды және журналист ретіндегі қызметінен бөлек, тоғыз кітап жариялады. Герберт Кроли туған кезде ол Америкадағы ең танымал әйелдердің бірі болды.

Ерте мансап

1899 жылы Гарвардты бітіргеннен кейін Кролидің алғашқы қадамдары туралы көп мәлімет жоқ. Тарихшылар оның философияны оқу ниетімен Парижге барғанын, бірақ 1900 жылы Нью-Йоркке қайтып келгенін болжайды. Америкаға оралған соң Герберт Кроли 1900 жылдан 1906 жылға дейін "The Architectural Record" атты архитектуралық журналда редактор болып жұмыс істеді.

Корнуолл өнер колониясы

Кроли алғаш рет гүлденген өнер колониясы Корнишқа келгеннен кейін, ол сол жерде Чарльз А. Плат жобалаған үй салуды шешті. Плат – танымал сәулетші және Кролидің «Архитектуралық жазба» журналы арқылы танысқан досы. Үй Платтың ерте стильінде, итальяндық үлгіде салынды, ресми бақтары мен Маунт-Аскютни тауының әсем көрінісімен ерекшеленді – бұл көптеген колониялық үйлердің мәшһүр белгісі. Корниш қаласында Кроли жаңа жобасымен айналысты: «Америка өмірінің уәдесі» атты саяси кітабы, ол аграрлық қоғамнан индустриалды қоғамға өту кезеңінде американдықтарға бағыт-бағдар беруді көздеген. 1909 жылы жарық көргеннен кейін Кроли прогрессивті қозғалыстың жетекші саяси ойшылы және көрнекті тұлғасына айналды. Ол Американың екі басты саяси мектебінің өкілдері – Томас Джефферсон мен Александр Гамильтонға қайта оралды. Кроли мәшһүр түрде мойындады: «Мен өзімнің көңілім Гамильтонға, Джефферсонға қарағанда көбірек екенін жасырмаймын».

Кролидің элитасы

Кролидің күшті орталық үкіметіне басшылық ету үшін күшті тұлғалар қажет болды. Оның идеалы – «бір жағынан әулие, бір жағынан батыр» болған Авраам Линкольн еді.

Сын

"Американ өмірінің уәдесі" көптеген тұрғысынан сынға ұшырады. Көптеген адамдар тоталитаризмнің немесе фашизмнің жасырын ықпалын сезінді. Кроли өзінің үкіметі социалистік емес, ұлтшыл екенін мәлімдеді. Кролидің үкіметі демократиялық болуы мүмкін деп ойлағандардың өзі оның елге қатысты көзқарасы республикалық көзқараспен бүркелгеніне алаңдады: оның жазбаларында демократтарға қатысты көптеген сын бар болса, республикашылдарға қатысты сын дерлік жоқ.

Америка өмірінің уәдесінен кейін

1909 жылы жарық көрген "Америкалық өмір уәдесі" Кролиге үлкен даңқ әкеліп, соның ішінде Марк Ханнаның ұлы Дэн Ханна сияқты маңызды адамдардың назарын аударды. 1911 жылдан 1912 жылға дейін Кроли Ханнаның өмірбаянын жазды: "Маркус Алонзо Ханна: Оның өмірі мен қызметі". Кроли сол кезде табыс табуға мұқтаж болды, сондықтан Дэн Ханна оған кітап жазу үшін жалақы төледі, бірақ оны басып шығару алдында өзгерту құқығын өзінде қалдырды. Кітапта Марк Ханна, үкіметтің рөлін Кролиден түбірінен бөлек қараған консерватор, жоғары бағаланды. Кроли үшін бұл қажеттіліктер мен талаптар қоғамға қолжетімді маңызды саяси мәселелер туралы ақпарат, жандамалы қоғамдық пікірталас және әңгімелесу, сондай-ақ қоғамда ортақ пікірге жетуді қамтыды. Кроли Конституцияны "жанды" деп түсіндірудің орнына, оны жою және жаңадан бастау, не болмаса оны түбегейлі өзгертуді ұсынды. Оның осы пікірінің негізі – прогрессивті демократияның сәтті болуы үшін жылдам әрекет ету қажеттігіне сенуі болды, ал Конституция мұндай мүмкіндік бермейді. Конгресс немесе штат заң шығарушы органдарының келісімін күте алмайтын реформалар қажет еді.

Жаңа республика

Вудро Вильсон 1912 жылы президент сайлауында жеңіске жеткеннен кейін, "Харперс Уикли" журналы прогрессивті партия саясатындағы жетекші басылымға айналды. Герберт Кроли журнал көптеген мәселелерде қате позиция алды деп санады және өзінің журналын шығаруға ұмтылды. 1914 жылы Уиллард Стрейт және оның әйелі Дороти Пейн Уитни Кролидің "Жаңа Республика" журналын қаржыландырды.

Шығармалары

Кроли, Герберт. "Американ өмірінің уәдесі" (1909) толық мәтін онлайн
Кроли, Герберт. "Прогрессивті демократия" (1914) толық мәтін онлайн
Кроли, Герберт. "Маркус Алонсо Ханна: Оның өмірі мен қызметі" толық мәтін онлайн (1912), жетекші консервативті саясаткер туралы жағымды өмірбаяны
Кроли, Герберт. "Қуатты әскери және теңіз күштерінің американдық институттарға тигізетін әсері", Америка саяси және әлеуметтік ғылым академиясының жылнамасы, 66-том (шілде 1916), 157–172 беттер.
Кроли, Герберт. "Мемлекеттік саяси қайта ұйымдастыру", Америка саяси ғылым қауымдастығының мәжіліс хаттамалары, 8-том, сегізінші жылдық мәжіліс (1911), 122–135 беттер.
Кроли, Герберт Дэвид, 1869–1930 жж. "Өмірдегі дін": машинаға түрілген нұсқа, 19 MS Am 1291. Хоутон кітапханасы, Гарвард университеті.