Канопус жұлдызы: Оңтүстік аспанның найырғысы

Кіріспе

Карина шоқжұлдызындағы жұлдыз – Оңтүстік Карина шоқжұлдызындағы ең жарқын жұлдыз және түнгі аспандағы екінші ең жарқын жұлдыз. Ол сондай-ақ α Каринасы деп белгіленеді, бұл Alpha Каринасы ретінде латын әрпіне (транслитерацияланады). Көзге көрінетін шамасы −0.74 болғандықтан, одан тек Сириус ғана асып түседі. Күннен шамамен 310 жылдық қашықтықта орналасқан Канопус – A9 спектральді типі бар жарқын алып жұлдыз, сондықтан ол қалың көзбен қарағанда көбінесе ақ түсті болып көрінеді. Оның жарқырауы Күннің жарқырауынан 10 000 есе артық, массасы сегіз есе көп, ал радиусы Күннің радиусынан 71 есе үлкен. Оның кеңейген фотосферасының тиімді температурасы шамамен 7400 градусқа жетеді. Канопус өз ядросында гелийді күйдіріп жатыр және қазіргі уақытта эволюциясының «көк цикл» фазасында, ядросындағы сутегін толық пайдаланғаннан кейін қызыл алып тармағынан өткен. Канопус – рентген сәулелерінің көзі, олар оның коронасынан шығады. Канопустың айқын көрінісі оны көптеген ежелгі халықтардың мифологиялық әңгімелерінің тақырыбына айналдырды. Оның нақты аты, әдетте, Спарта патшасы Менелайдың теңізшісі болған мифтік Канопустан шыққан деп есептеледі. Оның акроникалық шығуы Египеттегі Птолемей мерекесінің күнін белгілеген. Ежелгі Үндістанда ол Веданың құрметті данасы Агастьяның құрметіне аталған. Қытай астрономдары оны Оңтүстік полюстің қарт адамы деп білген.

Байқау

Испан мұсылман астрономы Ибн Рушд 1153 жылы жұлдызды байқау үшін Мароккодағы Маракешке барды, өйткені ол өзінің туған жері Кордовада, Аль-Андалуста көрінбейтін еді. Ол Жер шары дөңгелек деп дәлелдеу үшін әртүрлі ендіктердегі әртүрлі көрінуді пайдаланды, Аристотельдің мұндай байқау Жер шары салыстырмалы түрде кішкентай сфера болса ғана мүмкін деп айтқан аргументінен кейін. Ағылшын зерттеушісі Роберт Хьюс 1592 жылы өзінің еңбегінде Акернар мен Альфа Центаврмен бірге Канопусты еуропалық бақылаушылардың назарына жеткізді. "Енді, сондықтан мен Англияда ешқашан көрінбеген барлық бөліктерде бірінші шамадағы үш жұлдыз бар екенін байқадым. Біріншісі - Арго шоқжұлдызында орналасқан, олар Канобус деп атаған жарқын жұлдыз. Екіншісі Эриданның соңында. Үшіншісі - Кентаврдың оң аяғында". Оңтүстік жарты шарда Канопус пен Сириус аспанда бір мезгілде жоғары көрінеді және бір-бірінен 21 градусқа дейін жуықтап келеді. Бірінші шамадан да жарық, Канопусты қараңғыда жалаң көзбен көруге болады. Оңтүстік жарты шарда жаздың ортасынан соңына дейін көбінесе көрінеді, 27 желтоқсан күні түн ортасында Канопус шыңына жетеді.

Канопус S ендігінен оңтүстікке қарай көрінген кезде, ол циркумполярлық жұлдыз болып табылады. Канопус аспанда оңтүстікке қарай орналасқандықтан, ол ешқашан солтүстік ендіктерде көтерілмейді; теория бойынша көрудің солтүстік шегі солтүстік ендікте. Бұл Афина, Ричмонд, Вирджиния (АҚШ) және Сан-Францисконың оңтүстігінде, Севилья мен Агриджентоға өте жақын. Бұл жердің ендік координатасы Лик обсерваториясының ендік координатасына сәйкес келеді, Гамильтон, Калифорния, ол жерден оның көрінетін биіктігіне тағы бір градус қосып, биіктік пен атмосфералық сынудың әсерінен оңай көрінеді. Идеалдық жағдайда оны Тынық мұхитының жағалауынан солтүстікке қарай көруге болады. Түркиядағы Немрут тауынан көрінудің тағы бір солтүстік рекорды алынды. Ол Мексика шығанағы мен Флорида сияқты жерлерде және Крит аралында (Грекия) оңай көрінеді, онда оны көрудің ең жақсы мезгілі қаңтардың соңы мен ақпанның басында сағат 21:00 шамасында. Канопустың B–V түс индексі +0.15, мұнда 0 көк ақ болып табылады, бұл негізінен ақ, бірақ ол сары ақ деп сипатталған. Канопустың спектрлік класы F0 және бірте-бірте жылынатын A9 болып берілген. Ол Алтайр немесе Проционға қарағанда азырақ сары, индекс сәйкесінше 0.22 және 0.42. Кейбір бақылаушылар Канопусты сары түсті деп қабылдаған болуы мүмкін, өйткені ол аспанда төмен және сондықтан атмосфералық әсерлерге ұшырайды. Патрик Мурдің айтуынша, ол оны ешқашан ақ түстен басқа көрінбейтін. Канопустың болометриялық түзетуі 0.00, Канопус жақын маңдағы жас жұлдыздар топтарының мүшесі емес деп есептеледі. 2014 жылы астроном Эрик Мамажек Канопустан оңтүстікке қарай 1.16 градус жерде орналасқан, магниттік белсенділігі жоғары M кәрізгісінің (күшті рентген сәулелерін шығаратын) Канопуспен ортақ қозғалыспен бөлісетінін хабарлады. M кәрізгісінің болжамды арақашықтығы 2MASS J06234738 5351131 ("Canopus B") шамамен 1.9 парсек. Алайда, осы үлкен арақашықтыққа қарамастан, ол әлі де массивті жұлдыз Канопустың (2.9 парсек) шамамен алынған құйылу радиусы ішінде.

When seen from latitudes south of S, Canopus is a circumpolar star. Since Canopus is so far south in the sky, it never rises in mid to far northern latitudes; in theory the northern limit of visibility is latitude north. This is just south of Athens, Richmond, Virginia (USA), and San Francisco, and very close to Seville and Agrigento. It is almost exactly the latitude of Lick Observatory on Mt. Hamilton, California, from which it is readily visible because of the effects of elevation and atmospheric refraction, which add another degree to its apparent altitude. Under ideal conditions, it can be spotted as far north as latitude from the Pacific coast. Another northernmost record of visibility came from Mount Nemrut in Turkey, latitude It is more easily visible in places such as the Gulf Coast and Florida, and the island of Crete (Greece) where the best season for viewing it around 9 p. m. is during late January and early February. Canopus has a B–V color index of +0.15—where 0 is a blue white—indicating it is essentially white, although it has been described as yellow white. Canopus' spectral type has been given as F0 and the incrementally warmer A9. It is less yellow than Altair or Procyon, with indices measured as 0.22 and 0.42, respectively. Some observers may have perceived Canopus as yellow tinged because it is low in the sky and hence subject to atmospheric effects. Patrick Moore said that it never appeared anything but white to him. The bolometric correction for Canopus is 0.00, Canopus is not thought to be a member of any nearby young stellar groups. In 2014, astronomer Eric Mamajek reported that an extremely magnetically active M dwarf (having strong coronal X ray emission), 1.16 degrees south of Canopus, appears to share a common proper motion with Canopus. The projected separation of the M dwarf 2MASS J06234738 5351131 ("Canopus B") is approximately 1.9 parsecs. However, despite this large separation, it is still within the estimated tidal radius (2.9 parsecs) for the massive star Canopus.

Навигациядағы рөлі

Меккедегі Қағбаның оңтүстік-шығыс қабырғасы Каноп жұлдызының көтерілу нүктесімен сәйкес келеді және оны Жануб деп те атайды. Негев және Синай шөлдеріндегі бедуин тайпалары Канопусты Сухайл деп білген, ал оны Поляриспен бірге түнгі навигация үшін екі маңызды жұлдыз ретінде пайдаланған. Бұл аймақтарда горизонттың сызығынан жоғалып кететін болғандықтан, Канопус тұрақсыз сипатқа ие болды, ал әрқашан көрінетін Полярис, керісінше, тұрақты болып саналды. Оңтүстік аспан полюсін шамамен анықтау үшін Канопус пен Ахернар сияқты екі жарқын жұлдызды пайдалануға болады, олар теңқабырлы үшбұрыш құрайды. Канопус, Сириус жұлдызынан бастап оңтүстік аспан полюсіне дейін созылатын көзге көрінбейтін сызық бойында орналасқан. Канопустың жарқырақтығы және эклиптикадан алшақ орналасуы оны ғарыш навигациясында пайдалы етеді. Көптеген ғарыш аппараттарында "Канопус жұлдызды бағыттауышы" деп аталатын арнайы камера және бағыт-бағдарды анықтауға арналған күн сенсоры орнатылған. 1964 жылы "Маринер-4" ғарыш кемесі екінші осьті тұрақтандыру үшін (күнге бағытталғаннан кейін) алғаш рет жұлдызды – Канопусты пайдаланды.

Спектр

20 ғасырға дейін Канопус жұлдызын батыс ғалымдары аз зерттеген. 1897 жылы оған F спектрлік класы тағайындалды, бұл Secchi I класына жасалған алғашқы кеңейтімдердің бірі болатын, сутегінің сызықтары салыстырмалы түрде әлсіз және кальцийдің K сызығы салыстырмалы түрде күшті жұлдыздарға қолданылды. Ол Генри Дрейпер каталогында F0 стандартты жұлдызы ретінде тіркелді, ал F0 спектрлік түрі A0 жұлдызының сутегі сызықтарының жартысына тең күштілікте және кальцийдің K сызығы Hδ сызығынан үш есе күштірек деп сипатталды. Американдық астроном Джесси Гринштейн жұлдыздық спектрлерге қызығушылық танытып, жұлдыздың спектрін егжей-тегжейлі талдау үшін Макдональд обсерваториясындағы жаңадан салынған Отто Струве телескопын пайдаланды. 1942 жылғы мақаласында ол спектрдің күшті, кең сутек сызықтарымен басым екенін хабарлады. Сондай-ақ, көміртек, азот, оттегі, күкірт, темір және көптеген иондалған металдардың сіңіру сызықтары да бар. 1966 жылы алғашқы астрономиялық спутник – Джемини XI оны ультракөк сәулелерде зерттеді. Ультракөк спектрлері F0 супергигантының температурасы 6900-ге тең екенін көрсетті, бұл сол кездегі Канопус үшін қабылданған параметрлерге сәйкес келді. Жаңа Зеландиядағы астрономдар Джон Херншоу және Кришна Десикачарь спектрді одан да егжей-тегжейлі зерттеді және 1982 жылы нәтижелерін жариялады. МК спектрлік жіктеу схемасына жарықтылық кластары қосылғанда, Канопусқа Iab класы тағайындалды, бұл орташа жарықтылыққа ие супергигантты көрсетеді. Бұл жұлдыздың жарықтылығына сезімтал деп саналатын белгілі бір спектрлік сызықтардың салыстырмалы күштеріне негізделген. Bright Star Catalogue 5-ші басылымында оған F0II спектрлік класы берілген, бұл жарқын алып жұлдызды көрсетеді. Балмер сызықтарының профилі және оттегі сызықтарының күші Канопустың мөлшері мен жарықтығын көрсетеді. Жұлдыздың айналу жылдамдығының спектрлік сызықтарға тигізетін әсері ескерілгенде, Канопустың МК спектрлік класы A9II-ге түзетілді. Көбірек бақылаулар көрсеткендей, эмиссиялық сызықтардың профилі өзгермелі және жұлдыздың бетіндегі плаж аймақтарына байланысты болуы мүмкін. Эмиссияны иондалған магнийдің h және k сызықтары сияқты басқа сызықтарда да табуға болады.

Canopus was little studied by western scientists before the 20th century. It was given a spectral class of F in 1897, an early use of this extension to Secchi class I, applied to those stars where the hydrogen lines are relatively weak and the calcium K line relatively strong. It was given as a standard star of F0 in the Henry Draper Catalogue, with the spectral type F0 described as having hydrogen lines half the strength of an A0 star and the calcium K line three times as strong as Hδ. American astronomer Jesse Greenstein was interested in stellar spectra and used the newly built Otto Struve Telescope at McDonald Observatory to analyze the star's spectrum in detail. In a 1942 paper, he reported that the spectrum is dominated by strong broad hydrogen lines. There are also absorption lines of carbon, nitrogen, oxygen, sulphur, iron, and many ionised metals. It was studied in the ultraviolet by an early astronomical satellite, Gemini XI in 1966. The UV spectra were considered to be consistent with an F0 supergiant having a temperature of 6,900, the accepted parameters for Canopus at the time. New Zealand based astronomers John Hearnshaw and Krishna Desikachary examined the spectrum in greater detail, publishing their results in 1982. When luminosity classes were added to the MK spectral classification scheme, Canopus was assigned class Iab indicating an intermediate luminosity supergiant. This was based on the relative strengths of certain spectral lines understood to be sensitive to the luminosity of a star. In the Bright Star Catalogue 5th edition it is given the spectral class F0II, the luminosity class indicating a bright giant. Balmer line profiles and oxygen line strengths indicate the size and luminosity of Canopus. When the effects of stellar rotation speed on spectral lines are accounted for, the MK spectral class of Canopus is adjusted to A9II. More detailed observations have shown that the emission line profiles are variable and may be due to plage areas on the surface of the star. Emission can also be found in other lines such as the h and k lines of ionised magnesium.

Қашықтық

Гиппаркос спутниктік телескобы іске қосылғанға дейін Канопустың қашықтығы 96 жарық жылдан 1200 жарық жылға дейін (немесе 30-370 парсек) аралығында болды. Мысалы, бұрынғы қашықтық есебі 200 парсек (652 жарық жылы) көрсеткен, бұл оның жарқырауы қазіргі есептерден әлдеқайда жоғары еді. Осы үлкен қашықтық Канопустың өте жарқын абсолюттік шамасы деп есептелуіне байланысты. Гиппаркос Канопустың Күн жүйесінен 310 (95) қашықтықта екенін анықтады, бұл оның 2007 жылғы 10.43 параллаксы өлшеміне негізделген. Қазіргі уақытта жұлдыз Күннен 20 км/с радиалды жылдамдықпен алыстап барады. Шамамен 3,1 миллион жыл бұрын ол Күнге ең жақын арақашықтықта болды. Канопус 24,5 км/с гелиоцентрлік жылдамдықпен және 0,065 эксцентриситетімен Құс жолы орбитасы бойынша айналып жүр.

Физикалық сипаттамалары

Канопустың спектріндегі сіңіру сызықтары 6,9 кезеңмен сәл өзгеріп отырады. Бұл алғаш рет 1906 жылы анықталды және Допплер эффектісі орбиталық қозғалыс ретінде түсіндірілді. Тіпті орбитасы да есептелді, бірақ осындай серігі табылмады және радиалды жылдамдықтың шағын өзгерістері жұлдыз атмосферасындағы қозғалыстарға байланысты. Ең жоғары радиалды жылдамдық 0,7-тен 1,6-ға дейін ғана жетеді. Канопустың магнит өрісі де осы кезеңмен өзгеріп отырады, оны спектрлік сызықтарының Земан эффектісі арқылы байқауға болады. Канопус микротолқынды ұзындықтарда жарқырап тұрады, радио толқындар арқылы анықталған F класындағы сирек жұлдыздардың бірі. Жұлдыздың айналу периоды нақты белгісіз, бірақ үш жүз күннен асатын болуы мүмкін. Айналу жылдамдығы 9 км/с деп өлшенген. Канопустың бұрыштық диаметрін есептеу үшін өте ұзын базалық интерферометрия қолданылды, нәтижесі 6,9-ға тең. Бұл Hipparcos параллаксынан есептелген қашықтығымен қосылғанда, оның радиусы Күн радиусынан 71 есе үлкен екенін көрсетеді. Күнмен салыстырғандағы радиусы мен температурасы оның Күннен 10 700 есе жарық екенін, ал H-R диаграммасындағы орны оның Күннен 8,0 есе салмақты екенін көрсетеді. Канопус – рентген сәулелерінің көзі, олар, мүмкін, миллиондаған Кельвинге дейін қыздырылған коронасынан шығады. Температураның жоғарылауы жұлдыздың жылдам айналуымен және оның сыртқы қабаттарындағы күшті конвекциямен байланысты болуы мүмкін. Жұмсақ рентгендік сәулелену, қатты рентгендік сәулеленуге қарағанда әлдеқайда әлсіз. Осындай мінез-құлық басқа F класты супергиганттарда, мысалы α Персейде де байқалды және қазір мұндай жұлдыздардың қалыпты қасиеті деп есептеледі. Канопустың H-R диаграммасындағы орны оның қазіргі уақытта гелийді өзегінде жағатынын көрсетеді. Көк цикл фазасындағы жұлдыз эволюциясының модельдері көк циклдің ұзындығына жұлдыз ішіндегі айналу мен араласу әсерінің маңызды екенін көрсетеді. Жұлдыздың қазіргі уақытта қызып бара жатыр ма, әлде салқындап бара жатыр ма, анықтау қиын, себебі әртүрлі массалары бар жұлдыздардың эволюциялық жолдары көк цикл кезінде бір-бірімен тоғысады. Канопус тұрақсыздық жолағының жылы жағында орналасқан және ұқсас жарықтығы бар Цефеидтер сияқты пульсацияланбайды. Дегенмен, оның атмосферасы тұрақсыз болып көрінеді, конвекцияның күшті белгілері байқалады. Канопус б.з.д. Вавилондықтарда МУЛ.НУНКИ деп аталған, мағынасы "Эриду қаласының жұлдызы". Эриду – Шумердің ең оңтүстік және ең көне қалаларының бірі. Одан оңтүстікке жақсы көрініс ашылады, сондықтан шамамен 6000 жыл бұрын Жер осінің прецессиясының нәтижесінде Месопотамияда Канопустың алғашқы көтерілуін тек сол жерден түн ортасында оңтүстік меридианда байқауға болыпты. Бүгінде Сигма Стрелец жұлдызы Нунки деген атаумен белгілі. Канопус ежелгі гректер мен римдіктерге көрінбеген, бірақ ежелгі египеттіктерге көрінген. Сондықтан Арат бұл жұлдыз туралы жазбаған, өйткені ол көкжиектің астында қалған, ал Эратосфен мен Птолемей Александриядан байқап, оны Канобос деп атаған. Мысырлық діни ақын Тутмос III тұсында жұлдызды Карбана деп атаған, "бір көздің жарығымен отты төгіп, таңғы шықты таратып жіберетін жұлдыз". Грек астрономы Посидоний б.з.д. 90-120 жылдары Жердің айналасын есептеу үшін Канопустың бақылауларын пайдаланған. Агстияға жұлдыз "суларды тазартады" деп айтылады, оның көтерілуі Үнді мұхитының суларының тынығуымен сәйкес келеді. Сондықтан ол Пуластияның, Брахманың ұлы деп саналады. Канопусты Плиний Егде және Гай Юлий Солин Тамрапарни аралының (Ежелгі Шри-Ланка) жанындағы кемешілер үшін көптеген түндердегі ең үлкен, ең жарқын және жалғыз жұлдыз көзі ретінде сипаттаған.

The absorption lines in the spectrum of Canopus shift slightly with a period of 6.9. This was first detected in 1906 and the Doppler variations were interpreted as orbital motion. An orbit was even calculated, but no such companion exists and the small radial velocity changes are due to movements in the atmosphere of the star. The maximum observed radial velocities are only 0.7 to 1.6. Canopus also has a magnetic field that varies with the same period, detected by the Zeeman splitting of its spectral lines. Canopus is bright at microwave wavelengths, one of the few F class stars to be detected by radio. The rotation period of the star is not accurately known, but may be over three hundred days. The projected rotational velocity has been measured at 9 km/s. Very long baseline interferometry has been used to calculate Canopus' angular diameter at 6.9. Combined with distance calculated from its Hipparcos parallax, this gives it a radius of 71 times that of the Sun. The radius and temperature relative to the Sun means that it is 10,700 times more luminous than the Sun, and its position in the H R diagram relative to theoretical evolutionary tracks means that it is 8.0 times as massive as the Sun. Canopus is a source of X rays, which are probably produced by its corona, magnetically heated to several million Kelvin. The temperature has likely been stimulated by fast rotation combined with strong convection percolating through the star's outer layers. The soft X ray sub coronal X ray emission is much weaker than the hard X ray coronal emission. The same behaviour has been measured in other F class supergiants such as α Persei and is now believed to be a normal property of such stars. The position of Canopus in the H–R diagram indicates that it is currently in the core helium burning phase. Models of stellar evolution in the blue loop phase show that the length of the blue loop is strongly affected by rotation and mixing effects inside the star. It is difficult to determine whether a star is currently evolving towards hotter temperature or returning to cooler temperatures, since the evolutionary tracks for stars with different masses overlap during the blue loops. Canopus lies on the warm side of the instability strip and does not pulsate like Cepheid variables of a similar luminosity. However its atmosphere does appear to be unstable, showing strong signs of convection. Canopus was called MUL. NUNKI by the Babylonians, which translates as "star of the city of Eridu". Eridu was the southernmost and one of the oldest Sumerian cities. From there is a good view to the south, so that about 6000 years ago due to the precession of the Earth's axis the first rising of the star Canopus in Mesopotamia could be observed only from there at the southern meridian at midnight. Today, the star Sigma Sagittarii is known by the common name Nunki. Canopus was not visible to the mainland ancient Greeks and Romans; it was, however, visible to the ancient Egyptians. Hence Aratus did not write of the star as it remained below the horizon, while Eratosthenes and Ptolemy—observing from Alexandria—did, calling it Kanōbos. An Egyptian priestly poet in the time of Thutmose III mentions the star as Karbana, "the star which pours his light in a glance of fire, when he disperses the morning dew." The Greek astronomer Posidonius used observations of Canopus to calculate quite accurately the Earth's circumference, around 90 – 120 BC. [[File:Statue of Averroes in Córdoba, Spain. jpg|thumb|upright|Averroes, who used his 1153 observation of Canopus in Marrakesh while the star was invisible in his native Spain as an argument that the Earth is round To Agastya, the star is said to be the 'cleanser of waters', and its rising coincides with the calming of the waters of the Indian Ocean. It is thus considered the son of Pulastya, son of Brahma. Canopus is described by Pliny the Elder and Gaius Julius Solinus as the largest, brightest and only source of starlight for navigators near Tamraparni island (ancient Sri Lanka) during many nights.

Қытай

Канопус Қытай тарихшысы Сима Цяньның б.з.д. 94 жылы аяқтаған Шидзиде (Ұлы тарихшының жазбалары) ұзақ өмір сүру жұлдызы Шоу Синг ретінде сипатталған. Соғысқан мемлекеттер кезеңіндегі деректерге сүйене отырып, ол оны Сириус жұлдызының оңтүстік серігі деп атап өтті. Осы уақыт ішінде ол Оңтүстік полюстің қариясымен теңестірілді. Оның Ескі адам жұлдызы ретінде бейнеленуі Тан әулеті кезінде танымал болды, онда ол поэзия мен естеліктерде жиі кездеседі. Кейінірек, Мин әулеті тұсында бұл жұлдыз Үш ұзақ өмір жұлдызының (Фу Ло Шоу) бірі ретінде қалыптасты, сол кездегі өнер мен әдебиетте жиі пайда болды. Ал Моңғолдарда ол Ақ қарт ретінде бейнеленген. Гавайи халқы Канопусты Ke Alii o kona i ka lewa, "Оңтүстік аспанының басшысы" деп атады; ол Гавайилоа мен Ки Оңтүстік мұхитқа сапар жасағанда қолданған жұлдыздардың бірі болды. Жаңа Зеландия / Аотеароадағы маори халқы Канопусқа бірнеше есім берген. Арики ("Туған текті"), шығыста пайда болатын жалғыз жұлдыз ретінде белгілі болды, ол адамдарды жылауға және ән айтуға шақыратын. Олар оны Атутахи, Аотахи немесе Атуатахи деп те атады, "Жалғыз тұрған". Оның жалғыздығы оның қасиетті жұлдыз екенін көрсетеді, себебі қасиетті адамдар көбінесе жалғыз болады. Маруароа маусымының басталуымен оның пайда болуы алдағы қысты болжайды; оңтүстікке бағытталған сәулелер суық, ылғалды қысты, ал солтүстікке бағытталған сәулелер жұмсақ қысты болжайды. Жұлдыз пайда болғанда оған тағам сыйланды. Осы есіммен байланысты бірнеше миф бар. Бір әңгімеде Атутахи Тане оны тоқыған кезде Сүт жолының бейнесі салынған тоқылған себеттен тыс қалдырылғаны айтылады. Жұлдыз туралы тағы бір мифте Атутахи Рангидің тұңғыш баласы болған, ол Сүт жолына кіруден бас тартып, оны бүйіріне бұрып, одан бұрын көтерілген. Осы есім Полинезияда басқа жұлдыздар мен шоқжұлдыздарға да қолданылады. Капае poto, "Қысқа көкжиек", Жаңа Зеландияда оның сирек батуын көрсетеді; Кауанга ("Жалғыз") - бұл Канопустың аты, ол күн шығар алдында көрінетін соңғы жұлдыз болған кезде ғана қолданылды. Қоғам аралдарының халқы Канопустың екі аты болды, сондай-ақ Туамоту халқында да. Қоғам аралдарының халқы Канопусты Тауруа е тупу тай нану деп атады, "Теңіз толқынының келуімен мереке", және Тауруа нюи о те хити апатоа "Оңтүстік шекарасының ұлы мерекесі", ал Туамоту халқы жұлдызды Те Тау рари және Марере те тавахи деп атады, соңғысы біріншісінің нағыз аты, "Жалғыз тұрған".

Canopus was described as Shou Xing, the Star of Longevity, in the Shiji (Records of the Grand Historian) completed in 94 BC by Chinese historian Sima Qian. Drawing on sources from the Warring States period, he noted it to be the southern counterpart of Sirius, During this time it was also equated with Old Man of the South Pole (in ) The Chinese astronomer Yi Xing had journeyed south to chart Canopus and other far southern stars in 724 AD. Its personification as the Old Man Star was popularised in the Tang dynasty, where it appeared often in poetry and memorials. Later still, during the Ming dynasty, the star was established as one of the Three Stars (Fu Lo Shou), appearing frequently in art and literature of the time. and in Mongolia, it was personified as the White Old Man. The Hawaiian people called Canopus Ke Alii o kona i ka lewa, "The chief of the southern expanse"; it was one of the stars used by Hawaiʻiloa and Ki when they traveled to the Southern Ocean. The Māori people of New Zealand/Aotearoa had several names for Canopus. Ariki ("High born"), was known as a solitary star that appeared in the east, prompting people to weep and chant. They also named it Atutahi, Aotahi or Atuatahi, "Stand Alone". Its solitary nature indicates it is a tapu star, as tapu people are often solitary. Its appearance at the beginning of the Maruaroa season foretells the coming winter; light rays to the south indicate a cold wet winter, and to the north foretell a mild winter. Food was offered to the star on its appearance. This name has several mythologies attached to it. One story tells of how Atutahi was left outside the basket representing the Milky Way when Tāne wove it. Another related myth about the star says that Atutahi was the first born child of Rangi, who refused to enter the Milky Way and so turned it sideways and rose before it. The same name is used for other stars and constellations throughout Polynesia. Kapae poto, "Short horizon", referred to it rarely setting as seen in New Zealand; Kauanga ("Solitary") was the name for Canopus only when it was the last star visible before sunrise. The people of the Society Islands had two names for Canopus, as did the Tuamotu people. The Society Islanders called Canopus Taurua e tupu tai nanu, "Festivity whence comes the flux of the sea", and Taurua nui o te hiti apatoa "Great festivity of the border of the south", and the Tuamotu people called the star Te Tau rari and Marere te tavahi, the latter said to be the true name for the former, "He who stands alone".

Африка

Тенерифе аралының (Испания) гуанч мифологиясында Канопус жұлдызы Шаксиракси құдайымен байланысты. Ботсвананың цвана халқы Канопусты Нака деп білген. Қыстың соңында көрінетін бұл жұлдыз, желдің күшейте түсетінін және ағаштардың жапырақтарын түсіретін уақыттың басталуын хабарлады. Мал өсірушілер қойларын қошқарлармен бірге өріске шығаруға енді дайын екенін білді. Оңтүстік Африкада сото, цвана және венда халықтары Канопусты Нака немесе Нанга деп атады, яғни "Мүйіз жұлдызы", ал зулу және свазилер оны inKhwenkwezi – "Жарқын жұлдыз" деп атады. Бұл жұлдыз мамыр айының үшінші аптасында таң атпастан көкте пайда болады. Венда халқының айтуынша, Канопусты бірінші болып көрген адам төбеден фалафала мүйізін үрлеп, сыйлық ретінде сиыр алатын еді. Сото басшылары да сиыр сыйлап, олардың әулиелеріне сүйектерді лақтып, келесі жылдың бағын болжайтын. Оңтүстік Африканың ǀXam тілінде сөйлейтін бушмендер үшін Канопус пен Сириус термиттер мен ұшатын құмырсқалардың пайда болуын білдірді. Олар сондай-ақ жұлдыздардың өлім мен бақытсыздыққа себеп болатынына сенеді, сондықтан Сириус пен Канопусқа ерекше дұға ететін, сәттілік немесе шеберлік сыйлап беруін тілейтін. Ботсвананың Калахари шөлінде тұратын ǃKung халқы Канопус пен Капелланы тххумның (Плеядалардың) мүйіздері деп есептейтін, олардың үшеуінің бірдей пайда болуы құрғақ маусымның аяқталып, жаңбырлы маусымның басталуын білдіретін.

Америка

Навахо тайпасы жұлдызды байқап, оны "Маʼии Бизòʼ" деп атады, яғни "Қойылған жұлдызы". Аңыз бойынша, Маʼии (Қойылған) ғаламның жаратылуы кезінде жұлдыз шоқжұлдыздарына ат қоюға және оларды орналастыруға қатысты. Ол Канопусты тікелей оңтүстікке орналастырып, оған өзінің атын берді. Бразилиядағы Мату-Гросу штатының Калапало халқы Канопус пен Проционды Кофонго "Әйнекқұс" деп санады, ал Кастор мен Полюкс оның қолынан бейнеленген. Бұл жұлдыздық шоқтың пайда болуы жаңбыр маусымының басталуын және қонақтарға тойларда берілетін негізгі тағам – маниок көбеюін білдірді.

Австралия

Канопус Австралияның оңтүстік-шығысындағы кейбір кори халқының Уа "Қарға" ата-бабасы ретінде танылады. Викторияның солтүстік-батысындағы Буронг халқы Соғыс (Канопус) – Вейрепилдің (Сириус) інісі екенін және ол аспаннан от әкеліп, адамзатқа сыйлағанын еске алады. Оның әйелі – Collowgullouric War (Eta Carinae). Батыс Викторияның Пирт Копан ноот халқы Уа "Қарғаның" Гниангар "Құйрықты бүркіт" (Сириус) патшайымына және оның алты қызметшісіне (Плеядалар) ғашық болғанын айтады. Оның махаббаты кері қайтарылып, әйелдердің жәндіктерді іздеп жүргенін естіп, ол өзін жәндікке айналдырады. Әйелдер оны қазып алғанда, ол алыпқа айналып, патшайымды алып кетеді. Кулин халқы Канопусты Ло ан тука деп біледі. Тасмания аборигендерінің әңгімелерінде Канопус – Моинидің інісі Дромерден; екеуі таласып, аспаннан құлап түседі, Дромерден оңтүстік-батыстағы Луиза шығанағына құлайды. Астроном Дуэйн Хамачер Канопусты Моинимен сәйкестендіріп, Тасмания аборигендерінің ауызша дәстүрін Плейстоценнің соңына, Канопус Оңтүстік аспан полюсіне жақын болған кезге жатқызады.

Танымал мәдениетте

Фрэнк Герберттің 1965 жылғы "Дюна" романындағы құмарлық Аракис планетасы Канопус планетасының шамасында айналады.