Солтүстік жұлдызды шоқшасы - Боот (Boötes)

Кіріспе

Солтүстік аспан жарты шарсындағы шоқжұлдыз – Солтүстік шоқжұлдыз.

Ботес (/b//oʊ/'/oʊ//t//iː//z/ bohOHteez) – солтүстік аспандағы шоқжұлдыз, 0° және +60° аралықтағы бұрылыс және аспан сферасындағы 13 және 16 сағаттық оң көтерілуде орналасқан. Атауы Боотіс сөзінен шыққан, ол Βοώτης (Boṓtēs) – «малшы» немесе «егінші» (сөзбе-сөз «түйе жүргізуші»; βοῦς boûs – «сиыр») деген грек сөзінен келген. II ғасырдағы астроном Птолемей сипаттаған 48 шоқжұлдыздың бірі – Ботес, қазір 88 заманауи шоқжұлдыздың бірі. Онда түнгі аспандағы төртінші ең жарқын жұлдыз – Арктур орналасқан. Эпсилон Бутис, немесе Изар – әуесқой астрономдар арасында танымал, түрлі түсті жұлдыздардың жиынтығы. Ботесте тағы да көптеген жарқын жұлдыздар бар, оның ішінде төртінші шамадан аспасатын сегіз және бесінші шамадан аспасатын 21 жұлдыз бар, барлығы 29 жұлдызды қалың көзбен көруге болады.

Тарих және мифология

Ежелгі Бабылда Бутес жұлдызы SHU.ПА деп аталған. Олар Бабылдағы пантеонның басшысы және шаруалардың қамқоршысы болған Энлил құдайы ретінде бейнеленген. Ботес ежелгі Египетте малдың алдыңғы аяғын бейнелейтін шоқжұлдызбен салыстырылған, ол бұқаның аяғына ұқсас болғандықтан, Берио оны бастапқыда "бұқаның алдыңғы аяғы" деп атаған. Гомер "Одиссеяда" Бутесті "кеш батушы" немесе "баяу батушы" деп сипаттап, оны теңіз саяхатында бағыт белгілеу үшін қолданылатын аспан нұсқасы ретінде көрсетеді. Грек мифологиясында Ботес кімді бейнелейтіні нақты белгісіз. Бір дерек бойынша, ол Деметрдің ұлы, Филомен, Плуттың егіз інісі, Үлкен Аю шоқжұлдызындағы өгіздерді айдайтын егінші болған. Бұл шоқжұлдыздың атына сәйкес келеді. Ежелгі гректер қазір "Үлкен Айдаһар" немесе "Саба" деп аталатын астеризмді өгіздер жеккен арба ретінде көріпті. Кейбір аңыздарда Ботес егістің ойлап табушысы болып саналады және оның тапқырлығы үшін шоқжұлдыз ретінде мәңгі есте қалған. Гигиннің айтуынша, Ботеспен байланысты тағы бір миф – Дионис жүзім өсіруші және шарап жасаушы ретінде оқытқан Икарий туралы. Икарий соншалықты күшті шарап жасаған, оны ішкендер уланғандай сезінген, сондықтан қойшылар оларды улаған деп есептеп, Икарийді өлтірген. Икарийдің иті Маэра қызы Эригонды әкесінің денесіне алып келген, содан кейін олар екеуі де өз-өзіне қол жұмсаған. Зевс оларды аспанда шоқжұлдыз ретінде мәңгі есте қалдырған: Икарий – Ботес, Эригон – Қыз, ал Маэра – Үлкен немесе Кіші Ит. Басқа түсіндіру бойынша, бұл шоқжұлдыз Аркаспен байланыстырылады және Зевс пен Каллистоның ұлы Аркас және Арктур деп те аталады. Аркас анасының әкесі Ликаон тәрбиелеген, бір күні Зевс оның үйіне қонаққа келген. Ликаон Зевстің нағыз құдай екенін тексеру үшін немересін өлтіріп, оның етінен тамақ дайындаған. Зевс мұны байқап, ашуланып, Ликаонды қасқырға айналдырып, ұлына қайтадан өмір сыйлаған. Осы уақытта Зевстің әйелі Гера, Зевстің адалдығына наразы болып, Каллистоны аюға айналдырған. Грек тіліндегі Ботес атауы – Арктофилакс, яғни "Аюды күзетуші" деген мағынаны білдіреді. Каллисто аю түрінде ұлының ауынан аман қалған, ол аң аулауға шыққанда оны өлтіруге жақындаған. Зевс оны құтқарып, аспанға алып шыққан, сонда ол Үлкен Аю, "Ұлы Аю" аталған. Арктур, шоқжұлдыздың ең жарқын жұлдызы, грек тілінен "аюды күзетуші" деген мағынаны білдіретін сөзден шыққан. Кейде Арктур жақын маңдағы Канес Венетицинің аңшы итттерін бастап, Үлкен және Кіші Аюларды қуалайтын болып бейнеленеді. Ботестегі жұлдыздардан бұрынғы бірнеше шоқжұлдыздар құрылған. Quadrans Muralis, Квадрант, 1795 жылы Жером Лаланд астрономдық өлшемдер үшін квадрант қолданғаннан кейін, Beta Boötis маңындағы әлсіз жұлдыздардан жасалған. Лаланд Николь Рейн Лепаут және басқалармен бірге 1758 жылы Галлей кометасының қайта оралуын болжаған. Quadrans Muralis шығыс Ботес, батыс Геркулес және Драко жұлдыздарынан құралған. Ол бастапқыда Жан Фортеннің 1795 жылғы "Көктегі атласында" Le Mural деп аталған, ал 1801 жылы Иоганн Боденің "Uranographia" еңбегінде ғана Quadrans Muralis деген атау берілген. Шоқжұлдыз өте әлсіз, оның ең жарқын жұлдыздары 5-ші шамаға жетеді. 1687 жылы Иоганн Хевелиус Монс Мэнналус, Мэнналус тауларын бейнелейтін шоқжұлдызды құрған, ол шоқжұлдыздың табанында орналасқан. Тау Ликаонның ұлы Маэналдың құрметіне аталған. Диананың аң аулайтын жерлерінің бірі болған бұл тау Пан үшін де қасиетті саналған.

In ancient Babylon, the stars of Boötes were known as SHU. PA. They were apparently depicted as the god Enlil, who was the leader of the Babylonian pantheon and special patron of farmers. Boötes may have been represented by the animal foreleg constellation in ancient Egypt, resembling that of an ox sufficiently to have been originally proposed as the "foreleg of ox" by Berio. Homer mentions Boötes in the Odyssey as a celestial reference for navigation, describing it as "late setting" or "slow to set". Exactly whom Boötes is supposed to represent in Greek mythology is not clear. According to one version, he was a son of Demeter, Philomenus, twin brother of Plutus, a plowman who drove the oxen in the constellation Ursa Major. This agrees with the constellation's name. The ancient Greeks saw the asterism now called the "Big Dipper" or "Plough" as a cart with oxen. Some myths say that Boötes invented the plow and was memorialized for his ingenuity as a constellation. Another myth associated with Boötes by Hyginus is that of Icarius, who was schooled as a grape farmer and winemaker by Dionysus. Icarius made wine so strong that those who drank it appeared poisoned, which caused shepherds to avenge their supposedly poisoned friends by killing Icarius. Maera, Icarius' dog, brought his daughter Erigone to her father's body, whereupon both she and the dog committed suicide. Zeus then chose to honor all three by placing them in the sky as constellations: Icarius as Boötes, Erigone as Virgo, and Maera as Canis Major or Canis Minor. Following another reading, the constellation is identified with Arcas and also referred to as Arcas and Arcturus, son of Zeus and Callisto. Arcas was brought up by his maternal grandfather Lycaon, to whom one day Zeus went and had a meal. To verify that the guest was really the king of the gods, Lycaon killed his grandson and prepared a meal made from his flesh. Zeus noticed and became very angry, transforming Lycaon into a wolf and giving life back to his son. In the meantime Callisto had been transformed into a she bear by Zeus's wife Hera, who was angry at Zeus's infidelity. This is corroborated by the Greek name for Boötes, Arctophylax, which means "Bear Watcher". Callisto, in the form of a bear was almost killed by her son, who was out hunting. Zeus rescued her, taking her into the sky where she became Ursa Major, "the Great Bear". Arcturus, the name of the constellation's brightest star, comes from the Greek word meaning "guardian of the bear". Sometimes Arcturus is depicted as leading the hunting dogs of nearby Canes Venatici and driving the bears of Ursa Major and Ursa Minor. Several former constellations were formed from stars now included in Boötes. Quadrans Muralis, the Quadrant, was a constellation created near Beta Boötis from faint stars. It was designated in 1795 by Jérôme Lalande, an astronomer who used a quadrant to perform detailed astronometric measurements. Lalande worked with Nicole Reine Lepaute and others to predict the 1758 return of Halley's Comet. Quadrans Muralis was formed from the stars of eastern Boötes, western Hercules and Draco. It was originally called Le Mural by Jean Fortin in his 1795 Atlas Céleste; it was not given the name Quadrans Muralis until Johann Bode's 1801 Uranographia. The constellation was quite faint, with its brightest stars reaching the 5th magnitude. Mons Maenalus, representing the Maenalus mountains, was created by Johannes Hevelius in 1687 at the foot of the constellation's figure. The mountain was named for the son of Lycaon, Maenalus. The mountain, one of Diana's hunting grounds, was also holy to Pan.

Батыс емес астрономия

Бутес жұлдыздары көптеген түрлі қытай шоқжұлдыздарына қосылды. Арктур олардың ішіндегі ең көрнектілерінің бірі болды, ол аспан патшасының тағы (Тянь Ванг) немесе Көк Аждаһаның мүйізі (Дайцзяо) деп аталды; Дайцзяо атауы "үлкен мүйіз" дегенді білдіреді. Арктур Қытайдың аспан мифологиясында ай күнтізбесінің басталуын белгілейтін мәртебесіне, сондай-ақ солтүстік түнгі аспандағы ең жарқын жұлдыз мәртебесіне байланысты осындай маңыздылыққа ие болды. Дайцзяоның екі жағында екі шоқжұлдыз орналасқан: оң жақта - Юшети, сол жақта - Зушети; олар жыл мезгілдерін басқаратын серіктерді білдіреді. Зуошети қазіргі Зета, Омикрон және Пи Бутиден, ал Юшети қазіргі Эта, Тау және Упсилон Бутиден құрылған. Дикси, императордың салтанатты қонақасы, Арктурдың солтүстігінде 12, 11 және 9 Бутис жұлдыздарынан тұрады. Тағы бір солтүстік шоқжұлдыз - Чигонг, Жеті герцог, ол негізінен Боутс Геркулес шекарасына дейін созылып кетті. Ол өзінің аяқтау нүктесі ретінде Delta Boötis немесе Beta Boötis-ті қамтыды. Бутес жұлдыздарынан тұратын басқа қытайлық шоқжұлдыздар қазіргі шоқжұлдыздың солтүстігінде болды; олардың барлығы қару-жарақ бейнелері. Тянцян, найза, Иота, Каппа және Тета Бутиден құрылды; Генге, әртүрлі түрде найза немесе қалқанды білдіретін, Эпсилон, Ро және Сигма Бутиден құрылды. Сонымен қатар, екі қару да бір жұлдыздан жасалды. Сюанге, алберда, Ламбда Бутиспен, ал Жаояо, семсер немесе найза, Гама Бутиспен бейнеленген. Екі қытай шоқжұлдызының Ботестегі орны белгісіз. Кангчи, көл, Арктурдан оңтүстікке орналастырылған, бірақ оның нақты орны таласқа ұшырады. Ол толығымен Бутесте, Бутестің Virgo шекарасының екі жағында немесе Virgo Libra шекарасының екі жағында орналастырылған болуы мүмкін. Жұлдыздық топ Zhouding, тамақ үшін пайдаланылатын қола үш табанды контейнер, кейде 1, 2 және 6 Boötis жұлдыздары ретінде аталады. Алайда, ол сондай-ақ Кома Береництегі үш жұлдызмен байланысты. Боутс Американың түпкілікті халықтарына да танымал. Юпик тілінде Бутес - Талуяк, сөзбе-сөз "балық тұзағы", ал балық тұзағының түтік пішінді бөлігі Илулират деп аталады.

The stars of Boötes were incorporated into many different Chinese constellations. Arcturus was part of the most prominent of these, variously designated as the celestial king's throne (Tian Wang) or the Blue Dragon's horn (Daijiao); the name Daijiao, meaning "great horn", is more common. Arcturus was given such importance in Chinese celestial mythology because of its status marking the beginning of the lunar calendar, as well as its status as the brightest star in the northern night sky. Two constellations flanked Daijiao: Yousheti to the right and Zuosheti to the left; they represented companions that orchestrated the seasons. Zuosheti was formed from modern Zeta, Omicron and Pi Boötis, while Yousheti was formed from modern Eta, Tau and Upsilon Boötis. Dixi, the Emperor's ceremonial banquet mat, was north of Arcturus, consisting of the stars 12, 11 and 9 Boötis. Another northern constellation was Qigong, the Seven Dukes, which mostly straddled the Boötes Hercules border. It included either Delta Boötis or Beta Boötis as its terminus. The other Chinese constellations made up of the stars of Boötes existed in the modern constellation's north; they are all representations of weapons. Tianqiang, the spear, was formed from Iota, Kappa and Theta Boötis; Genghe, variously representing a lance or shield, was formed from Epsilon, Rho and Sigma Boötis. There were also two weapons made up of a singular star. Xuange, the halberd, was represented by Lambda Boötis, and Zhaoyao, either the sword or the spear, was represented by Gamma Boötis. Two Chinese constellations have an uncertain placement in Boötes. Kangchi, the lake, was placed south of Arcturus, though its specific location is disputed. It may have been placed entirely in Boötes, on either side of the Boötes Virgo border, or on either side of the Virgo Libra border. The constellation Zhouding, a bronze tripod mounted container used for food, was sometimes cited as the stars 1, 2 and 6 Boötis. However, it has also been associated with three stars in Coma Berenices. Boötes is also known to Native American cultures. In Yup'ik language, Boötes is Taluyaq, literally "fish trap," and the funnel shaped part of the fish trap is known as Ilulirat.

Сипаттамалары

Буэтес – оңтүстікте Қыз, батыста Кома Беренис және Канес Венатики, солтүстік-батыста Үлкен Аю, солтүстік-шығыста Дракон, шығыста Геркулес, Корона Бореалис және Серпенс Капут шоқжұлдыздарымен шектесетін шоқжұлдыз. 1922 жылы Халықаралық астрономиялық одақ қабылдаған үш әріптік аббревиатурасы “Boo” болып табылады. Бельгиялық астроном Эжен Дельпорт 1930 жылы белгілеген шоқжұлдыздың ресми шекаралары 16 сегменттен тұратын көпбұрышпен анықталады. Экваторлық координаттар жүйесінде осы шекаралардың оң көтерілу координаттары аралығында, ал дейілім координаттары +7.36°-тан +55.1°-ға дейін созылады. 907 шаршы градусқа жуық аумақты қамтитын Буэтес 2 мамыр күні түн ортасында ең биік нүктеге жетеді және аумағы бойынша 13-ші орында тұрады. Халық арасында оның жұлдыздар үлгісі желкенге немесе балмұздақ конусына ұқсатылады. Дегенмен, Буэтестің бейнелеулері тарихи тұрғыдан әртүрлі болған. Арат оны солтүстік полюсті айналып, екі аюды бағып жүрген деп сипаттаған. Ал Птолемей сипаттаған кейінгі грек бейнелеулерінде ол сол қолында аңшылық иттерінің (Canes Venatici) жетектерін ұстап, оң қолында найза, сойыл немесе таяқ ұстап тұрады. Гевелий 1681 жылы Монс Маэналусты енгізгеннен кейін, Буэтес көбінесе Пелопоннес тауында тұрған күйінде бейнеленді. 1801 жылы Иоганн Боде өзінің “Uranographia” еңбегін жариялағанда, Буэтес сол қолында орақ ұстаған бейнеге ие болды. Арктурдың орналасуы да ғасырлар бойы өзгеріп келген. Дәстүр бойынша, Арктур Птолемей бейнелегендей, оның жамбасының арасында орналасқан. Алайда, Германик Цезарь осы дәстүрден ауытқып, Арктурды “оның киімі түйінмен бекітілген жерге” орналастырды.

Жұлдыздар

Өзінің "Уранметриясында" Иоганн Байер грек әріптерін альфадан омегаға дейін, содан кейін А-дан к-ге дейін пайдаланып, шоқжұлдыздағы ең көрнекті 35 жұлдыз деп тапқандарын атады, ал кейінгі астрономдар Каппа, Му, Ну және Пиді әрқайсысы екі жұлдыз деп бөліп алды. Нү Пси Геркулиспен бірдей жұлдыз. Джон Флэмстид бұл шоқжұлдызды 54 жұлдызға санады. Жерден 36,7 жарық жылы қашықтықта орналасқан Арктур немесе Альфа Бутис Бутестің ең жарқын жұлдызы және көктегі төртінші ең жарқын жұлдыз, оның көрінетін шамасы -0,05; сонымен қатар, бұл аспан экваторының солтүстігіндегі ең жарқын жұлдыз, Вега мен Капелланы көлеңкелейді. Оның аты грек тілінен аударғанда "айың бағушы" дегенді білдіреді. Арктур - спектрлік K1.5III класының қызғылт түсті алып жұлдызы. Ол өзінің ядролық сутегі қорын түбегейлі толғандырып, суытып, шамамен 32 миллион шақырымға тең 27 күн диаметріне дейін кеңейген қартайып бара жатқан жұлдыз. Оның массасы шамамен бір күн массасы болса да, Арктур Күннің 133 есе жарықтылығымен жарқырайды. Байер Арктурды Уранметриясында Бағушының сол жақ тізесінің үстінде орналастырды. Жақын жердегі Эта Бутис немесе Муфрид - сол аяқты білдіретін ең жоғарғы жұлдыз. Бұл 37 жарық жылы қашықтықтағы 2,68 магнитудалы жұлдыз, G0IV спектральдық класы бар, бұл оның ядролық сутегін түбегейлі сарқып, кеңейіп, салқындата бастағанын көрсетеді. Ол Күннен 9 есе жарықты және оның диаметрі 2,7 есе көп. Оның спектрін талдау оның спектрлік қосжұлдыз екенін көрсетеді. Муфрид пен Арктур бір-бірінен 3,3 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Арктурдан қарағанда, Муфридтің визуалды шамасы -2½, ал Арктур Муфридтен көрінгенде -4½ шамасында болады. Басты бетіндегі белгі - Бета Бутис немесе Некар, 3,5 магнитудалы сары алып, G8IIIa типті спектральді. Арктур сияқты, ол да кеңейіп, негізгі тізбектен суынып кетті – көбінесе өмірінің көп бөлігін көк-ақ B типті негізгі тізбек жұлдызы ретінде өткен болуы мүмкін. Оның жалпы атауы араб тілінде "сорыны айдаушы" деген мағынаны білдіреді. Ол 219 жарық жылы қашықтықта орналасқан және оның жарқырауы 86 жарық жылы қашықтықта орналасқан, Гама Бутис немесе Сегинс - бұл спектральдық A7III класының ақ алып жұлдызы, оның жарқырауы 34 есе және диаметрі 3,5 есе Күндікі. Бұл Delta Scuti өзгергіш, әр 7 сағат сайын 3,02 мен 3,07 шамалары арасында. Бұл жұлдыздар қысқа мерзімді (ең көп дегенде алты сағат) пульсациялық жұлдыздар болып табылады, олар стандартты шамдар ретінде және астеросейсмологияны зерттеу үшін қолданылған. Delta Boötis - кең қос жұлдыз, оның негізгі шамасы 3,5 және екінші шамасы 7,8 шамасы. Алғашқысы - сары алып, салқындап, Күн диаметріне қарағанда 10,4 есеге дейін кеңейді. G8IV спектрлік класына жататын бұл жұлдыз 121 жарық жылы қашықтықта орналасқан, ал екінші жұлдыз - G0V типті сары негізгі тізбекті жұлдыз. Олардың бір-бірінің орбитасын айналып өтуіне 120 000 жыл кетеді. Алкалуропс деп аталатын Му Бутис - аматор астрономдар арасында танымал үштікті жұлдыз. Оның жалпы шамасы 4,3 және 121 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Оның атауы араб тіліндегі "клуб" немесе "қызметкерлер" деген сөзден алынған. Алғашқысы 4,3 балл болып, көк-ақ түсті. Екіншілік шамасы 6,5 шамасында көрінеді, бірақ ол шын мәнінде жақын қос жұлдыз, оның негізгі шамасы 7,0 және екіншілік шамасы 7,6. Екінші және үшінші жұлдыздардың орбиталық кезеңі 260 жыл. Бастапқы сәуле абсолюттік шамасы 2,6 және спектрлік класы F0 болып табылады. Екінші және үшінші жұлдыздар бір-бірінен 2 доға секундпен, ал бірінші және екінші жұлдыздар бір-бірінен 109,1 доға секундпен 171 градус бұрышта орналасқан. Ню Бутис - оптикалық қос жұлдыз. Біріншісі - 5.0 шамасындағы қызғылт сары алып жұлдыз, екіншісі - 5.0 шамасындағы ақ жұлдыз. Біріншісі 870 жарық жылы, екіншісі 430 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Эпсилон Бутис, сондай-ақ Изар немесе Пулчеррима деп те аталады, ол аматор астрономдары арасында танымал және Бутистегі ең көрнекті қос жұлдыз. Біріншісі сары немесе қызғылт сары түсті 2,5 магнитудалы алып жұлдыз, екіншісі 4,6 магнитудалы көк түсті негізгі тізбекті жұлдыз, ал үшіншісі 12,0 магнитудалы жұлдыз. Жүйе 210 жарық жылы қашықтықта орналасқан. "Изар" атауы араб тіліндегі "белек" немесе "күлте" деген сөзден шыққан, бұл оның шоқжұлдызда орналасқан жеріне қатысты. "Пулчеррима" атауы латын тілінен аударғанда "ең әдемі" дегенді білдіреді, бұл телескоптағы қарама-қарсы түстерге қатысты. Бастапқы және екінші жұлдыздар 2,9 доға секундпен 341 градус бұрышта бөлінеді; негізгі жұлдыздың спектрлік класы K0 және оның жарқырауы 86 жарық жылы қашықтықта орналасқан, Гама Бутис немесе Сегинс - бұл спектральдық A7III класының ақ алып жұлдызы, оның жарқырауы 34 есе және диаметрі 3,5 есе Күндікі. Ро және Сигма Бутис малшы белін білдіреді. Rho - Жерден 160 жарық жылы қашықтықта орналасқан K3III типті қызғылт сары алып. Бұл шама...

In his Uranometria, Johann Bayer used the Greek letters alpha through to omega and then A to k to label what he saw as the most prominent 35 stars in the constellation, with subsequent astronomers splitting Kappa, Mu, Nu and Pi as two stars each. Nu is also the same star as Psi Herculis. John Flamsteed numbered 54 stars for the constellation. Located 36.7 light years from Earth, Arcturus, or Alpha Boötis, is the brightest star in Boötes and the fourth brightest star in the sky at an apparent magnitude of −0.05; It is also the brightest star north of the celestial equator, just shading out Vega and Capella. Its name comes from the Greek for "bear keeper". An orange giant of spectral class K1.5III, Arcturus is an ageing star that has exhausted its core supply of hydrogen and cooled and expanded to a diameter of 27 solar diameters, equivalent to approximately 32 million kilometers. Though its mass is approximately one solar mass , Arcturus shines with 133 times the luminosity of the Sun
Bayer located Arcturus above the Herdman's left knee in his Uranometria. Nearby Eta Boötis, or Muphrid, is the uppermost star denoting the left leg. It is a 2.68 magnitude star 37 light years distant with a spectral class of G0IV, indicating it has just exhausted its core hydrogen and is beginning to expand and cool. It is 9 times as luminous as the Sun and has 2.7 times its diameter. Analysis of its spectrum reveals that it is a spectroscopic binary. Muphrid and Arcturus lie only 3.3 light years away from each other. Viewed from Arcturus, Muphrid would have a visual magnitude of −2½, while Arcturus would be around visual magnitude −4½ when seen from Muphrid. Marking the herdsman's head is Beta Boötis, or Nekkar, a yellow giant of magnitude 3.5 and spectral type G8IIIa. Like Arcturus, it has expanded and cooled off the main sequence—likely to have lived most of its stellar life as a blue white B type main sequence star. Its common name comes from the Arabic phrase for "ox driver". It is 219 light years away and has a luminosity of
Located 86 light years distant, Gamma Boötis, or Seginus, is a white giant star of spectral class A7III, with a luminosity 34 times and diameter 3.5 times that of the Sun. It is a Delta Scuti variable, ranging between magnitudes 3.02 and 3.07 every 7 hours. These stars are short period (six hours at most) pulsating stars that have been used as standard candles and as subjects to study asteroseismology. Delta Boötis is a wide double star with a primary of magnitude 3.5 and a secondary of magnitude 7.8. The primary is a yellow giant that has cooled and expanded to 10.4 times the diameter of the Sun. Of spectral class G8IV, it is around 121 light years away, while the secondary is a yellow main sequence star of spectral type G0V. The two are thought to take 120,000 years to orbit each other. Mu Boötis, known as Alkalurops, is a triple star popular with amateur astronomers. It has an overall magnitude of 4.3 and is 121 light years away. Its name is from the Arabic phrase for "club" or "staff". The primary appears to be of magnitude 4.3 and is blue white. The secondary appears to be of magnitude 6.5, but is actually a close double star itself with a primary of magnitude 7.0 and a secondary of magnitude 7.6. The secondary and tertiary stars have an orbital period of 260 years. The primary has an absolute magnitude of 2.6 and is of spectral class F0. The secondary and tertiary stars are separated by 2 arcseconds; the primary and secondary are separated by 109.1 arcseconds at an angle of 171 degrees. Nu Boötis is an optical double star. The primary is an orange giant of magnitude 5.0 and the secondary is a white star of magnitude 5.0. The primary is 870 light years away and the secondary is 430 light years. Epsilon Boötis, also known as Izar or Pulcherrima, is a close triple star popular with amateur astronomers and the most prominent binary star in Boötes. The primary is a yellow or orange hued magnitude 2.5 giant star, the secondary is a magnitude 4.6 blue hued main sequence star, and the tertiary is a magnitude 12.0 star. The system is 210 light years away. The name "Izar" comes from the Arabic word for "girdle" or "loincloth", referring to its location in the constellation. The name "Pulcherrima" comes from the Latin phrase for "most beautiful", referring to its contrasting colors in a telescope. The primary and secondary stars are separated by 2.9 arcseconds at an angle of 341 degrees; the primary's spectral class is K0 and it has a luminosity of To the naked eye, Izar has a magnitude of 2.37. Nearby Rho and Sigma Boötis denote the herdsman's waist. Rho is an orange giant of spectral type K3III located around 160 light years from Earth. It is ever so slightly variable, wavering by 0.003 of a magnitude from its average of 3.57. Sigma, a yellow white main sequence star of spectral type F3V, is suspected of varying in brightness from 4.45 to 4.49. It is around 52 light years distant. Traditionally known as Aulād al Dhiʼbah (أولاد الضباع – aulād al dhiʼb), "the Whelps of the Hyenas", Theta, Iota, Kappa and Lambda Boötis (or Xuange) are a small group of stars in the far north of the constellation. The magnitude 4.05 Theta Boötis has a spectral type of F7 and an absolute magnitude of 3.8. Iota Boötis is a triple star with a primary of magnitude 4.8 and spectral class of A7, a secondary of magnitude 7.5, and a tertiary of magnitude 12.6. The primary is 97 light years away. The primary and secondary stars are separated by 38.5 arcseconds, at an angle of 33 degrees. The primary and tertiary stars are separated by 86.7 arcseconds at an angle of 194 degrees. Both the primary and tertiary appear white in a telescope, but the secondary appears yellow hued. Kappa Boötis is another wide double star. The primary is 155 light years away and has a magnitude of 4.5. The secondary is 196 light years away and has a magnitude of 6.6. The two components are separated by 13.4 arcseconds, at an angle of 236 degrees. The primary, with spectral class A7, appears white and the secondary appears bluish. An apparent magnitude 4.18 type A0p star, Lambda Boötis is the prototype of a class of chemically peculiar stars, only some of which pulsate as Delta Scuti type stars. The distinction between the Lambda Boötis stars as a class of stars with peculiar spectra, and the Delta Scuti stars whose class describes pulsation in low overtone pressure modes, is an important one. While many Lambda Boötis stars pulsate and are Delta Scuti stars, not many Delta Scuti stars have Lambda Boötis peculiarities, since the Lambda Boötis stars are a much rarer class whose members can be found both inside and outside the Delta Scuti instability strip. Lambda Boötis stars are dwarf stars that can be either spectral class A or F. Like BL Boötis type stars they are metal poor. Scientists have had difficulty explaining the characteristics of Lambda Boötis stars, partly because only around 60 confirmed members exist, but also due to heterogeneity in the literature. Lambda has an absolute magnitude of 1.8. There are two dimmer F type stars, magnitude 4.83 12 Boötis, class F8; and magnitude 4.93 45 Boötis, class F5. Xi Boötis is a G8 yellow dwarf of magnitude 4.55, and absolute magnitude is 5.5. Two dimmer G type stars are magnitude 4.86 31 Boötis, class G8, and magnitude 4.76 44 Boötis, class G0. Of apparent magnitude 4.06, Upsilon Boötis has a spectral class of K5 and an absolute magnitude of −0.3. Dimmer than Upsilon Boötis is magnitude 4.54 Phi Boötis, with a spectral class of K2 and an absolute magnitude of −0.1. Just slightly dimmer than Phi at magnitude 4.60 is O Boötis, which, like Izar, has a spectral class of K0. O Boötis has an absolute magnitude of 0.2. The other four dim stars are magnitude 4.91 6 Boötis, class K4; magnitude 4.86 20 Boötis, class K3; magnitude 4.81 Omega Boötis, class K4; and magnitude 4.83 A Boötis, class K1. There is one bright B class star in Boötes; magnitude 4.93 Pi1 Boötis, also called Alazal. It has a spectral class of B9 and is 40 parsecs from Earth. There is also one M type star, magnitude 4.81 34 Boötis. It is of class gM0.

Айнымалы жұлдыздар

Шоқжұлдыздағы екі жарқын Мира типіндегі өзгермелі жұлдыз – R және S Boötis. Екеуі де қызыл алып жұлдыздар болып табылады және олардың шамасы күрт өзгереді – 223,4 күн ішінде 6,2-ден 13,1-ге дейін, ал 270,7 күн ішінде 7,8-ден 13,8-ге дейін. Сондай-ақ қызыл алыптар V және W Boötis – жартылай тұрақты өзгермелі жұлдыздар, олардың шамасы 258 күн ішінде 7,0-ден 12,0-ға дейін, ал 450 күн ішінде 4,7-ден 5,4-ке дейін өзгереді. BL Boötis – пульсациялық өзгермелі жұлдыздар класының, аномальды Цефеидтердің прототипі. Бұл жұлдыздар Цефеидтік айнымалыларға едәуір ұқсас, бірақ олардың периоды мен жарқырауы арасындағы байланыс бірдей емес. Олардың периоды RRAB айнымалыларына ұқсас, бірақ олар осы жұлдыздардан әлдеқайда жарқырап шығады. BL Boötis – NGC 5466 шоғырының мүшесі. Аномальды Цефеидтер металға кедей және олардың массасы, орташа есептегенде, Күннің массасынан көп емес. BL Boötis типіндегі жұлдыздар RR Lyrae айнымалыларының кіші түрі болып табылады. T Boötis – 1860 жылдың сәуір айында 9,7 шамасында жаңа жұлдыз ретінде байқалған. Ол содан бері байқалған жоқ, бірақ бұл оның өте ретсіз өзгермелі жұлдыз немесе қайталанатын жаңа жұлдыз болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды.

Планеталық жүйелері бар жұлдыздар

2012 жылға қарай Бутесте он жұлдызды айналып өтетін Күннен тыс планеталар табылды. Тау Бутистің орбитасында 1999 жылы ашылған үлкен планета бар. Бұл жұлдыздың өзі 4,5 шамалы F7V типіндегі жұлдыз, Жерден 15,6 парсек қашықтықта орналасқан. Оның массасы және радиусы 1,331 күн радиусына тең; серігі GJ527B 240 АЕ қашықтықта айналады. Жүйедегі жалғыз планета Тау Бутис b 0,046 АЕ қашықтықта 3,31 күнде бір рет айналады. Радиалды жылдамдық өлшемдері арқылы табылып, оның массасы 5,95 Юпитер массасына тең. Бұл оны ыстық Юпитер планетасы етеді. Бұл жұлдыз бен планетаның гравитациялық байланысы орбиталық және жұлдыздың жоғары айналу жылдамдығын синхронды түрде ұстайды. Сонымен қатар, планетаның магниттік өзара әрекетінен жұлдыздың жарығында шамалы өзгерістер болуы мүмкін. Планета атмосферасында көміртек монооксиді бар. Тау Бутис b өз жұлдызының алдынан өтпейді, керісінше, оның орбитасы 46 градусқа еңкейген. Тау Бутис b сияқты, HAT P 4b де ыстық Юпитер. Ол металға бай жұлдызды айналып жүргенімен және төмен тығыздығымен ерекшеленеді. 2007 жылы ашылған HAT P 4 b массасы және радиусы 3,05 күнде 0,04 АЕ қашықтықта айналады. HAT P 4 – F типіндегі жұлдыз, оның шамасы 11,2, Жерден 310 парсек қашықтықта орналасқан. Ол Күннен үлкен, массасы және радиусы Бутесте планеталық жүйелер де көптеп табылды. HD 128311 – 2002 және 2005 жылдары ашылған HD 128311 b және HD 128311 c планеталарынан тұратын екі планеталық жүйенің орталық жұлдызы. HD 128311 b – ең кішкентай планета, массасы; радиалды жылдамдық бақылаулары арқылы табылды. Ол Жерге шамалы қашықтықта, 1,099 АЕ орбитада айналады; алайда, оның орбиталық периоды 448,6 күнге дейін ұзарады. Екеуінің арасындағы үлкені HD 128311 c, массасы және осылай табылды. Ол 50° бұрышпен 919 күнде айналады және орталық жұлдыздан 1,76 АЕ қашықтықта орналасқан. HD 128311 – K0V типіндегі жұлдыз, Жерден 16,6 парсек қашықтықта орналасқан. Ол Күннен кіші, массасы және радиусы; сондай-ақ, оның көрінетін шамасы 7,51 болғандықтан, қалың көзбен көру шегінен төмен. Бутесте бірнеше планеталық жүйелер бар. HD 132406 – Жерден 231,5 жарық жылы қашықтықта орналасқан, 8,45 шамалы G0V типіндегі жұлдыз. Жұлдызды айналып жүрген газды алып планета HD 132406 b 2007 жылы ашылды. HD 132406 өзінің орталық жұлдызынан 1,98 АЕ қашықтықта 974 күндік периодпен айналады және массасы WASP 23 – бір планетасы бар жұлдыз, WASP 23 b. 2010 жылы транзит әдісімен ашылған планета өзінің Күніне өте жақын, 0,0376 АЕ қашықтықта 2,944 күнде айналады. Ол Юпитерден кіші, және оның жұлдызы K1V типіндегі жұлдыз, оның көрінетін шамасы 12,7, қалың көзбен көруден әлдеқайда төмен, және HD 131496 күннен кіші және оны бір планета, HD 131496 b қоршап тұрады. Жұлдыз K0 типінде және Жерден 110 парсек қашықтықта орналасқан; оның визуалды шамасы 7,96. Ол Күннен айтарлықтай үлкен, массасы және радиусы 4,6 күн радиусына тең. Оның 2011 жылы радиалды жылдамдық әдісімен ашылған бір планетасының массасы; оның радиусы әлі анықталмаған. HD 131496 b 883 күндік периодпен 2,09 АЕ қашықтықта айналады. Бутестегі тағы бір планеталық жүйе – HD 132563 жүйесі, үш жұлдызды жүйе. Бас жұлдыз, техникалық атауы HD 132563B, Жерден 9,47, 96 парсек қашықтықта орналасқан жұлдыз. Ол шамамен Күннің мөлшерімен тең, радиусы бірдей және массасы 1% ғана артық. Оның HD 132563B b планетасы 2011 жылы радиалды жылдамдық әдісімен табылды. , ол өзінің жұлдызынан 2,62 АЕ қашықтықта 1544 күндік периодпен айналады. Оның орбитасы 0,22 эксцентрициті бар эллипстік. HD 132563B b – үш жұлдызды жүйелерде кездесетін өте сирек планеталардың бірі; ол жүйенің оқшауланған мүшесінің орбитасында, ол басқа компоненттерден, спектрлік екіжұлдыздан 400 АЕ қашықтықта орналасқан. Сонымен қатар, радиалды жылдамдық әдісімен бір жыл бұрын табылған HD 136418 b, HD 136418 жұлдызының орбитасы бойынша 1,32 АЕ қашықтықта 464,3 күндік периодпен айналатын екі Юпитер массасы бар планета. Оның қосымша жұлдызы – 7,88 шамалы G5 типіндегі жұлдыз, Жерден 98,2 парсек қашықтықта орналасқан. Оның радиусы және массасы WASP 14 b, ол белгілі ең ірі және тығыз экзопланеталардың бірі, массасы және радиусы транзит әдісімен анықталды, ол өзінің бас жұлдызынан 2,24 күндік периодпен 0,036 АЕ орбитасын айналады. WASP 14 b тығыздығы бір текше сантиметрге 4,6 грамм, бұл оны ең тығыз экзопланеталардың біріне айналдырады. Оның бас жұлдызы WASP 14 – F5V типіндегі жұлдыз, оның шамасы 9,75, Жерден 160 парсек қашықтықта орналасқан. Оның радиусы және массасы да, литий мөлшері де өте жоғары.

Extrasolar planets have been discovered encircling ten stars in Boötes as of 2012. Tau Boötis is orbited by a large planet, discovered in 1999. The host star itself is a magnitude 4.5 star of type F7V, 15.6 parsecs from Earth. It has a mass of and a radius of 1.331 solar radii ; a companion, GJ527B, orbits at a distance of 240 AU. Tau Boötis b, the sole planet discovered in the system, orbits at a distance of 0.046 AU every 3.31 days. Discovered through radial velocity measurements, it has a mass of 5.95 Jupiter masses This makes it a hot Jupiter. The host star and planet are tidally locked, meaning that the planet's orbit and the star's particularly high rotation are synchronized. Furthermore, a slight variability in the host star's light may be caused by magnetic interactions with the planet. Carbon monoxide is present in the planet's atmosphere. Tau Boötis b does not transit its star, rather, its orbit is inclined 46 degrees. Like Tau Boötis b, HAT P 4b is also a hot Jupiter. It is noted for orbiting a particularly metal rich host star and being of low density. Discovered in 2007, HAT P 4 b has a mass of and a radius of It orbits every 3.05 days at a distance of 0.04 AU. HAT P 4, the host star, is an F type star of magnitude 11.2, 310 parsecs from Earth. It is larger than the Sun, with a mass of and a radius of
Boötes is also home to multiple planet systems. HD 128311 is the host star for a two planet system, consisting of HD 128311 b and HD 128311 c, discovered in 2002 and 2005, respectively. HD 128311 b is the smaller planet, with a mass of ; it was discovered through radial velocity observations. It orbits at almost the same distance as Earth, at 1.099 AU; however, its orbital period is significantly longer at 448.6 days. The larger of the two, HD 128311 c, has a mass of and was discovered in the same manner. It orbits every 919 days inclined at 50°, and is 1.76 AU from the host star. The host star, HD 128311, is a K0V type star located 16.6 parsecs from Earth. It is smaller than the Sun, with a mass of and a radius of ; it also appears below the threshold of naked eye visibility at an apparent magnitude of 7.51. There are several single planet systems in Boötes. HD 132406 is a Sun like star of spectral type G0V with an apparent magnitude of 8.45, 231.5 light years from Earth. It has a mass of and a radius of The star is orbited by a gas giant, HD 132406 b, discovered in 2007. HD 132406 orbits 1.98 AU from its host star with a period of 974 days and has a mass of The planet was discovered by the radial velocity method. WASP 23 is a star with one orbiting planet, WASP 23 b. The planet, discovered by the transit method in 2010, orbits every 2.944 days very close to its Sun, at 0.0376 AU. It is smaller than Jupiter, at and Its star is a K1V type star of apparent magnitude 12.7, far below naked eye visibility, and smaller than the Sun at and
HD 131496 is also encircled by one planet, HD 131496 b. The star is of type K0 and is located 110 parsecs from Earth; it appears at a visual magnitude of 7.96. It is significantly larger than the Sun, with a mass of and a radius of 4.6 solar radii. Its one planet, discovered in 2011 by the radial velocity method, has a mass of ; its radius is as yet undetermined. HD 131496 b orbits at a distance of 2.09 AU with a period of 883 days. Another single planetary system in Boötes is the HD 132563 system, a triple star system. The parent star, technically HD 132563B, is a star of magnitude 9.47, 96 parsecs from Earth. It is almost exactly the size of the Sun, with the same radius and a mass only 1% greater. Its planet, HD 132563B b, was discovered in 2011 by the radial velocity method. , it orbits 2.62 AU from its star with a period of 1544 days. Its orbit is somewhat elliptical, with an eccentricity of 0.22. HD 132563B b is one of very few planets found in triple star systems; it orbits the isolated member of the system, which is separated from the other components, a spectroscopic binary, by 400 AU. Also discovered through the radial velocity method, albeit a year earlier, is HD 136418 b, a two Jupiter mass planet that orbits the star HD 136418 at a distance of 1.32 AU with a period of 464.3 days. Its host star is a magnitude 7.88 G5 type star, 98.2 parsecs from Earth. It has a radius of and a mass of
WASP 14 b is one of the most massive and dense exoplanets known, with a mass of and a radius of Discovered via the transit method, it orbits 0.036 AU from its host star with a period of 2.24 days. WASP 14 b has a density of 4.6 grams per cubic centimeter, making it one of the densest exoplanets known. Its host star, WASP 14, is an F5V type star of magnitude 9.75, 160 parsecs from Earth. It has a radius of and a mass of It also has a very high proportion of lithium.

Терең аспан нысандары

Ботес аспан сферасының біздің Құс жолы галактикасының жазықтығынан қашықтағы бөлігінде орналасқан, сондықтан оның ашық жұлдыздық шоғырлары мен тұмандықтары жоқ. Оның орнына, бір жарқын шар тәрізді шоғыры және көптеген әлсіз галактикалары бар. NGC 5466 шарлы шоғырының жалпы шамасы 9,1, ал диаметрі 11 доға минутына тең. Бұл өте сирек жұлдыздардан тұратын шарлы шоғыр, телескоп арқылы бай, шоғырланған ашық шоғыр сияқты көрінеді. NGC 5466 өте сирек екенін ескере отырып, Шапли-Сайер шоғырлану классы бойынша 12-ші классқа жатады. Оның диаметрі үлкен болғандықтан, беттік жарықтығы төмен, сондықтан каталогтағы 9,1 шамасынан гөрі әлдеқайда әлсіз көрінеді және оны байқау үшін үлкен әуесқой телескопы қажет. Әуесқой құралдармен шамамен 12 жұлдызды ғана анықтауға болады. Ботесте екі жарқын галактика бар. NGC 5248 (Caldwell 45) – 10,2 шамалы Sc типіндегі галактика (спиральді галактикалардың бір түрі). Оның өлшемдері 6,5 x 4,9 доға минутына тең. Жерден 50 миллион жарық жылы қашықтықта орналасқан NGC 5248 – галактикалар тобының мүшесі; оның сыртқы қолдары нашар көрінеді, H II аймақтары, шаң жолақтары және жас жұлдыздық шоғырлары бар. NGC 5676 – 10,9 шамалы Sc типіндегі тағы бір галактика. Оның өлшемдері 3,9 x 2,0 доға минутына тең. Басқа галактикалардың ішінде NGC 5008 – Sc типіндегі эмиссиялық сызықты галактика, NGC 5548 – S типіндегі Seyfert галактикасы, NGC 5653 – S типіндегі HII галактикасы, NGC 5778 (сонымен қатар NGC 5825 деп те аталады) – E типіндегі галактика, ол өз шоғырындағы ең жарқын галактика, NGC 5886 және NGC 5888 – SBb типіндегі галактикалар бар. NGC 5698 – құбылмалы спиральді галактика, ол 2005 жылы болған SN 2005bc жойқын жұлдызының туған жері ретінде белгілі, оның шамасы 15,3-ке жеткен. Одан әрі, 250 миллион жарық жылы диаметріндегі Ботес қуысы орналасқан, бұл галактикалардың көп бөлігінен бос кеңістік. Роберт Киршнер және оның әріптестері 1981 жылы ашқан бұл қуыс Жерден шамамен 700 миллион жарық жылы қашықтықта орналасқан. Одан тыс және шоқжұлдыздың шегінде шамамен 830 миллион және 1 миллиард жарық жылы қашықтықта екі суперскоп жатыр. Әлемдегі ең үлкен белгілі құрылым – Геркулес-Корона Бореалис Ұлы қабырғасы Ботестің маңызды бөлігін қамтиды.

Boötes is in a part of the celestial sphere facing away from the plane of our home Milky Way galaxy, and so does not have open clusters or nebulae. Instead, it has one bright globular cluster and many faint galaxies. The globular cluster NGC 5466 has an overall magnitude of 9.1 and a diameter of 11 arcminutes. It is a very loose globular cluster with fairly few stars and may appear as a rich, concentrated open cluster in a telescope. NGC 5466 is classified as a Shapley–Sawyer Concentration Class 12 cluster, reflecting its sparsity. Its fairly large diameter means that it has a low surface brightness, so it appears far dimmer than the catalogued magnitude of 9.1 and requires a large amateur telescope to view. Only approximately 12 stars are resolved by an amateur instrument. Boötes has two bright galaxies. NGC 5248 (Caldwell 45) is a type Sc galaxy (a variety of spiral galaxy) of magnitude 10.2. It measures 6.5 by 4.9 arcminutes. Fifty million light years from Earth, NGC 5248 is a member of the Virgo Cluster of galaxies; it has dim outer arms and obvious H II regions, dust lanes and young star clusters. NGC 5676 is another type Sc galaxy of magnitude 10.9. It measures 3.9 by 2.0 arcminutes. Other galaxies include NGC 5008, a type Sc emission line galaxy, NGC 5548, a type S Seyfert galaxy, NGC 5653, a type S HII galaxy, NGC 5778 (also classified as NGC 5825), a type E galaxy that is the brightest of its cluster, NGC 5886, and NGC 5888, a type SBb galaxy. NGC 5698 is a barred spiral galaxy, notable for being the host of the 2005 supernova SN 2005bc, which peaked at magnitude 15.3. Further away lies the 250 million light year diameter Boötes void, a huge space largely empty of galaxies. Discovered by Robert Kirshner and colleagues in 1981, it is roughly 700 million light years from Earth. Beyond it and within the bounds of the constellation, lie two superclusters at around 830 million and 1 billion light years distant. The Hercules–Corona Borealis Great Wall, the largest known structure in the Universe, covers a significant part of Boötes.

Метеорлар жауын

Ботес жылдық ең көп метеор жауыны – Квадрантидтерге отан. Ол 1835 жылғы қаңтарда ашылып, 1864 жылы Александр Гершельмен аталып қойылған. Радианты Каппа Бутесіне жақын, Ботестің солтүстігінде, Quadrans Muralis бұрынғы шоқжұлдызында орналасқан. Квадрантид метеорлары әлсіз, бірақ 3-4 қаңтарда сағатына шамамен 100-ге жететін ең жоғары көрінетін жылдамдыққа ие. Квадрантидтердің зениттік сағаттық жылдамдығы шарықталу кезінде сағатына шамамен 130 метеорды құрайды; бұл өте тар жауын. Квадрантидтерді бақылау қиын, себебі радианты төмен және көбінесе ауа райы қолайсыз болады. Метеор жауынының туыс денесі ондаған жылдар бойы даулы болды; алайда Питер Дженнискенс 2003 EH1 кіші планетасын ата-ана ретінде ұсынды. 2003 EH1 бұрын Квадрантидтердің әлеуетті ата-анасы деп есептелген C/1490 Y1 кометасымен байланысты болуы мүмкін. 2003 EH1 – Юпитер отбасының қысқа мерзімді кометасы; 500 жыл бұрын ол катастрофалық жарылысқа ұшыраған. Қазір ол ұйықтаған күйде. Квадрантидтер 1982, 1985 және 2004 жылдары ерекше көзге түсті. Бұл метеорлар көбінесе көк түсті болып көрінеді және секундына 41,5–43 километр жылдамдықпен қозғалады. 1984 жылғы 28 сәуірде, 00:00 мен 2:30 UTC аралығында визуалды бақылаушы Франк Витт әдеттегі тыныш Альфа Бутидтардың таңғажайып жарылысын байқады. 6 см телескоппен ол Арктур маңында диаметрі 1° -дан кем 433 метеорды байқады. Питер Дженнискенс бұл жарылысты "типикалық шаң жолының қиылысына" ұқсас деп бағалады. Альфа Бутидтар әдетте 14 сәуірде басталып, 27 және 28 сәуірде шарықталады және 12 мамырда аяқталады. Оның метеорлары секундына 20,9 км жылдамдықпен баяу қозғалады. Олар 73P/Schwassmann–Wachmann 3 кометасымен байланысты болуы мүмкін, бірақ бұл байланыс тек теориялық. Маусымдық Бутидтер, сондай-ақ Иота Драконидтері деп те аталады, 7P/Pons–Winnecke кометасымен байланысты метеор жауыны, оны алғаш рет 1916 жылғы 27 мамырда Уильям Ф. Деннинг анықтады. Жер кометаның шаң жолын Юпитер Понс–Виннеккенің орбитасын бұзғанға дейін кесіп өтпегендіктен, жауын 1916 жылға дейін байқалмады, нәтижесінде ол Жер орбитасына жақындады. 1982 жылы Е. А. Резников 1916 жылғы жарылыстың 1819 жылы кометадан бөлінген материалдың салдары екенін анықтады. Маусымдық Бутидтердің тағы бір жарылысы 1998 жылға дейін байқалмады, себебі Понс–Виннекке кометасының орбитасы қолайлы жағдайда болған жоқ. Алайда 1998 жылғы 27 маусымда Бутестен шығатын метеорлардың жарылысы байқалды, кейіннен бұл метеорлардың Понс–Виннеккемен байланысты екені расталды. Олар өте ұзақ өмір сүрді, ең жарқын метеорлардың іздері кейде бірнеше секундқа созылды. Жарылыс кезінде көптеген от шары, жасыл түсті іздер және тіпті көлеңке түсіретін метеорлар байқалды, оның ең жоғары сағаттық деңгейі сағатына 200–300 метеорды құрады. 2002 жылы екі ресейлік астроном 1998 жылғы жарылысқа 1825 жылы кометадан шығарылған материал себепкер болғанын анықтады. 1819, 1825 және 1830 жылдардағы кометадан шыққан материалдар 2004 жылғы 23 маусымда Жер атмосферасына кіреді деп болжанды. 1998 жылғы көрсеткіштен азырақ керемет жарылыс болжамы сол түні сағатына 16–20 метеордың ең жоғары сағаттық деңгейі бар көрсетілімде расталды. Маусымдық Бутидтердің келесі 50 жыл ішінде тағы жарылысқа ұшырауы күтілмейді. Әдетте сағатына 1–2 ғана әлсіз, өте баяу метеорлар көрінеді; орташа маусымдық Бутидтің шамасы 5,0-ге тең. Ол Альфа Драконидтермен және Бутид Драконидтерімен туыс. Жауын 27 маусымнан 5 шілдеге дейін созылады, ал 28 маусымға қараған түні ең көп жауады. Маусымдық Бутидтер III сыныпты (өзгермелі) жауынға жатады және орташа кіру жылдамдығы секундына 18 шақырымды құрайды. Оның радианты Бета Бутесінен солтүстікке қарай 7 градусқа орналасқан. Бета Бутидтер – 5 қаңтарда басталатын, 16 қаңтарда шарықталып, 18 қаңтарда аяқталатын әлсіз жауын. Оның метеорлары секундына 43 км жылдамдықпен қозғалады. Қаңтар Бутидтері – 9 қаңтарда басталатын, 16–18 қаңтарда шарықталып, 18 қаңтарда аяқталатын қысқа, жас метеор жауыны. Фи Бутидтер – Бутестен шығатын тағы бір әлсіз жауын. Ол 16 сәуірде басталып, 30 сәуір мен 1 мамырда шарықталады және 12 мамырда аяқталады. Оның метеорлары секундына 15,1 км/с жылдамдықпен баяу қозғалады. Олар 2006 жылы табылған. Жауынның ең жоғары сағаттық жылдамдығы сағатына 6 метеорға жетеді. Фи Бутид сәулеленушісі Бутестегі жұлдыздың атымен аталса да, Геркулеске көшіп кеткен. Метеор ағысы үш түрлі астероидпен байланысты: 1620 Geographos, 2062 Aten және 1978 CA. Ламбда Бутидтер, Бутид Коронаe Бореалид кешенінің бөлігі, орташа жылдам метеорлармен әлсіз жылдық жауын; 41,75 км/с. Кешенге Ламбда Бутидтер, сондай-ақ Тета Коронаe Бореалидтері және Кси Коронаe Бореалидтері кіреді. Бутид Коронаe Бореалид жауындарының барлығы Юпитер отбасының комета жауындары; кешендегі ағындардың орбиталары жоғары бұрышты. Ботесте әлі расталмаған бірнеше шағын жауындар бар. Ро Бутидтер осы аттас жұлдызға жақын шығады және 2010 жылы болжам жасалған. Орташа Ро Бутидтің кіру жылдамдығы 43 км/с. Ол қараша айында шарықталады және үш күнге созылады. Ро Бутид жауыны SMA кешенінің бөлігі, Тауридтермен байланысты метеор жауындарының тобы, ол өз кезегінде 2P/Encke кометасымен байланысты. Алайда Таурид жауынымен байланыс расталмаған және кездейсоқ сәйкестік болуы мүмкін. Тағы бір жауын – Гамма Бутидтер, ол 2006 жылы болжам жасалған. Гамма Бутидтердің кіру жылдамдығы 50,3 км/с. 2012 жылы болжам жасалған Ну Бутидтердің жылдамдығы жоғары, кіру жылдамдығы 62,8 км/с.

Boötes is home to the Quadrantid meteor shower, the most prolific annual meteor shower. It was discovered in January 1835 and named in 1864 by Alexander Herschel. The radiant is located in northern Boötes near Kappa Boötis, in its namesake former constellation of Quadrans Muralis. Quadrantid meteors are dim, but have a peak visible hourly rate of approximately 100 per hour on January 3–4. The zenithal hourly rate of the Quadrantids is approximately 130 meteors per hour at their peak; it is also a very narrow shower. The Quadrantids are notoriously difficult to observe because of a low radiant and often inclement weather. The parent body of the meteor shower has been disputed for decades; however, Peter Jenniskens has proposed 2003 EH1, a minor planet, as the parent. 2003 EH1 may be linked to C/1490 Y1, a comet previously thought to be a potential parent body for the Quadrantids. 2003 EH1 is a short period comet of the Jupiter family; 500 years ago, it experienced a catastrophic breakup event. It is now dormant. The Quadrantids had notable displays in 1982, 1985 and 2004. Meteors from this shower often appear to have a blue hue and travel at a moderate speed of 41.5–43 kilometers per second. On April 28, 1984, a remarkable outburst of the normally placid Alpha Bootids was observed by visual observer Frank Witte from 00:00 to 2:30 UTC. In a 6 cm telescope, he observed 433 meteors in a field of view near Arcturus with a diameter of less than 1°. Peter Jenniskens comments that this outburst resembled a "typical dust trail crossing". The Alpha Bootids normally begin on April 14, peaking on April 27 and 28, and finishing on May 12. Its meteors are slow moving, with a velocity of 20.9 kilometers per second. They may be related to Comet 73P/Schwassmann–Wachmann 3, but this connection is only theorized. The June Bootids, also known as the Iota Draconids, is a meteor shower associated with the comet 7P/Pons–Winnecke, first recognized on May 27, 1916, by William F. Denning. The shower, with its slow meteors, was not observed prior to 1916 because Earth did not cross the comet's dust trail until Jupiter perturbed Pons–Winnecke's orbit, causing it to come within of Earth's orbit the first year the June Bootids were observed. In 1982, E. A. Reznikov discovered that the 1916 outburst was caused by material released from the comet in 1819. Another outburst of the June Bootids was not observed until 1998, because Comet Pons–Winnecke's orbit was not in a favorable position. However, on June 27, 1998, an outburst of meteors radiating from Boötes, later confirmed to be associated with Pons Winnecke, was observed. They were incredibly long lived, with trails of the brightest meteors lasting several seconds at times. Many fireballs, green hued trails, and even some meteors that cast shadows were observed throughout the outburst, which had a maximum zenithal hourly rate of 200–300 meteors per hour. Two Russian astronomers determined in 2002 that material ejected from the comet in 1825 was responsible for the 1998 outburst. Ejecta from the comet dating to 1819, 1825 and 1830 was predicted to enter Earth's atmosphere on June 23, 2004. The predictions of a shower less spectacular than the 1998 showing were borne out in a display that had a maximum zenithal hourly rate of 16–20 meteors per hour that night. The June Bootids are not expected to have another outburst in the next 50 years. Typically, only 1–2 dim, very slow meteors are visible per hour; the average June Bootid has a magnitude of 5.0. It is related to the Alpha Draconids and the Bootids Draconids. The shower lasts from June 27 to July 5, with a peak on the night of June 28. The June Bootids are classified as a class III shower (variable), and has an average entry velocity of 18 kilometers per second. Its radiant is located 7 degrees north of Beta Boötis. The Beta Bootids is a weak shower that begins on January 5, peaks on January 16, and ends on January 18. Its meteors travel at 43 km/s. The January Bootids is a short, young meteor shower that begins on January 9, peaks from January 16 to January 18, and ends on January 18. The Phi Bootids is another weak shower radiating from Boötes. It begins on April 16, peaks on April 30 and May 1, and ends on May 12. Its meteors are slow moving, with a velocity of 15.1 km/s. They were discovered in 2006. The shower's peak hourly rate can be as high as six meteors per hour. Though named for a star in Boötes, the Phi Bootid radiant has moved into Hercules. The meteor stream is associated with three different asteroids: 1620 Geographos, 2062 Aten and 1978 CA. The Lambda Bootids, part of the Bootid Coronae Borealid Complex, are a weak annual shower with moderately fast meteors; 41.75 km/s. The complex includes the Lambda Bootids, as well as the Theta Coronae Borealids and Xi Coronae Borealids. All of the Bootid Coronae Borealid showers are Jupiter family comet showers; the streams in the complex have highly inclined orbits. There are several minor showers in Boötes, some of whose existence is yet to be verified. The Rho Bootids radiate from near the namesake star, and were hypothesized in 2010. The average Rho Bootid has an entry velocity of 43 km/s. It peaks in November and lasts for three days. The Rho Bootid shower is part of the SMA complex, a group of meteor showers related to the Taurids, which is in turn linked to the comet 2P/Encke. However, the link to the Taurid shower remains unconfirmed and may be a chance correlation. Another such shower is the Gamma Bootids, which were hypothesized in 2006. Gamma Bootids have an entry velocity of 50.3 km/s. The Nu Bootids, hypothesized in 2012, have faster meteors, with an entry velocity of 62.8 km/s.