Кіріспе
Аспан сферасындағы жұлдыздар тобы – жұлдыздар тобы, көрінетін жұлдыздардың аспан сферасындағы әдетте жануар, мифологиялық кейіпкер немесе жандарсыз нысанды бейнелейтін, түсінікті үлгі немесе контур құрайтын аймақ. Ең алғашқы шоқжұлдыздардың пайда болуы тарихқа дейінгі заманға дейін соқтырады. Адамдар оларды өздерінің сенімдері, тәжірибелері, жаратылысы немесе мифологиясы туралы әңгімелер айту үшін пайдаланған. Әртүрлі мәдениеттер мен елдер өздерінің шоқжұлдыздарын ойлап тапты, олардың кейбіреулері бүгінгі шоқжұлдыздар халықаралық деңгейде мойындалғанға дейін 20 ғасырдың басына дейін сақталды. Шоқжұлдыздарды тану уақыт өте келе едәуір өзгерді. Көптегендерінің мөлшері мен пішіні өзгерді. Кейбіреулері танымал болып, кейін ұмытылып кетті. Ал кейбіреулері бір мәдениетке немесе ұлтқа ғана тән болды. Шоқжұлдыздарға ат қою астрономдар мен теңізшілерге жұлдыздарды оңай анықтауға көмектесті. Он екі (немесе он үш) ежелгі шоқжұлдыз зодиак белдеуіне жатады (күн, ай және планеталар өтетін эклиптика бойында орналасқан). Зодиактың шығу тегі тарихи тұрғыдан белгісіз болып қала береді; оның астрологиялық бөлімдері б.з.д. 400 жыл шамасында Вавилон немесе Халдей астрономиясында маңызды рөл атқарды. Шоқжұлдыздар Грекия арқылы Батыс мәдениетіне енді және Гесиод, Евдокс және Арат еңбектерінде кездеседі. Птолемей, Александрия қаласынан шыққан грек-рим астрономы, өзінің "Альмагест" кітабында Зодиак пен тағы 36 (қазір 38, Арго-Нэвис үш шоқжұлдызға бөлінгеннен кейін) 48 шоқжұлдызды тізімдеген. Шоқжұлдыздардың пайда болуы мифологияның кең таралған тақырыбы болды, әсіресе латын ақыны Овидийдің "Метаморфозаларында". Оңтүстік аспандағы шоқжұлдыздар 15 ғасырдан бастап 18 ғасырдың ортасына дейін, еуропалық саяхатшылар Оңтүстік жарты шарға саяхаттай бастағанға дейін қосылды. Римдік және еуропалық таралымның нәтижесінде әр шоқжұлдыздың латынша атауы бар. 1922 жылы Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) 88 шоқжұлдыздың қазіргі тізімін ресми түрде қабылдады, ал 1928 жылы бүкіл аспан сферасын қамтитын шоқжұлдыздардың ресми шекараларын бекітті. Аспандық координаттар жүйесіндегі кез келген нүкте қазіргі шоқжұлдыздардың бірінде орналасқан. Кейбір астрономиялық атау жүйелері белгілі бір аспан денесінің аспандағы шамамен орналасқан жерін көрсету үшін оның орналасқан шоқжұлдызын қамтиды. Мысалы, жұлдыздың Флэмстид белгісі саннан және шоқжұлдыз атының жағдайынан тұрады. Астеризмдер деп аталатын басқа жұлдыз үлгілері немесе топтары ресми анықтама бойынша шоқжұлдыздар емес, бірақ оларды бақылаушылар түнгі аспанда бағдарлану үшін де пайдаланады. Астеризмдер шоқжұлдыз ішіндегі бірнеше жұлдыздан тұруы мүмкін немесе бірнеше шоқжұлдызбен ортақ жұлдыздарға ие болуы мүмкін. Астеризмдерге мысал ретінде Сақи шоқжұлдызындағы шайдан құралған ыдыс немесе Үлкен Аю шоқжұлдызындағы Үлкен қазанды келтіруге болады.
the star grouping
A constellation is an area on the celestial sphere in which a group of visible stars forms a perceived pattern or outline, typically representing an animal, mythological subject, or inanimate object. The origins of the earliest constellations likely go back to prehistory. People used them to relate stories of their beliefs, experiences, creation, or mythology. Different cultures and countries invented their own constellations, some of which lasted into the early 20th century before today's constellations were internationally recognized. The recognition of constellations has changed significantly over time. Many changed in size or shape. Some became popular, only to drop into obscurity. Some were limited to a single culture or nation. Naming constellations also helped astronomers and navigators identify stars more easily. Twelve (or thirteen) ancient constellations belong to the zodiac (straddling the ecliptic, which the Sun, Moon, and planets all traverse). The origins of the zodiac remain historically uncertain; its astrological divisions became prominent 400 BC in Babylonian or Chaldean astronomy. Constellations appear in Western culture via Greece and are mentioned in the works of Hesiod, Eudoxus and Aratus. The traditional 48 constellations, consisting of the Zodiac and 36 more (now 38, following the division of Argo Navis into three constellations) are listed by Ptolemy, a Greco Roman astronomer from Alexandria, Egypt, in his Almagest. The formation of constellations was the subject of extensive mythology, most notably in the Metamorphoses of the Latin poet Ovid. Constellations in the far southern sky were added from the 15th century until the mid 18th century when European explorers began traveling to the Southern Hemisphere. Due to Roman and European transmission, each constellation has a Latin name. In 1922, the International Astronomical Union (IAU) formally accepted the modern list of 88 constellations, and in 1928 adopted official constellation boundaries that together cover the entire celestial sphere. Any given point in a celestial coordinate system lies in one of the modern constellations. Some astronomical naming systems include the constellation where a given celestial object is found to convey its approximate location in the sky. The Flamsteed designation of a star, for example, consists of a number and the genitive form of the constellation's name. Other star patterns or groups called asterisms are not constellations under the formal definition, but are also used by observers to navigate the night sky. Asterisms may be several stars within a constellation, or they may share stars with more than one constellation. Examples of asterisms include the teapot within the constellation Sagittarius, or the big dipper in the constellation of Ursa Major.
Терминология
Шоқжұлдыз сөзі кеш латын тіліндегі cōnstellātiō терминінен шыққан, оны "жұлдыздар жиынтығы" деп аударуға болады. Ол орта ағылшын тілінде 14 ғасырда қолданыла бастады. Ежелгі грек тілінде шоқжұлдыз сөзі ἄστρον (астро́н) деп аталған. Бұл терминдер тарихи тұрғыдан мифологиялық кейіпкерлер немесе жаратылыстар, жердегі жануарлар немесе заттармен байланысты кез келген танымал жұлдыз үлгісін білдірген. Белгілі бір ендіктегі жер бетінен қарағанда көкжиектің астына ешқашан батпайтын шоқжұлдыз немесе жұлдыз циркумполяр деп аталады. Солтүстік және Оңтүстік полюстерден аспан экваторынан солтүстікке немесе оңтүстікке қарай орналасқан барлық шоқжұлдыздар циркумполяр болып табылады. Анықтамаға байланысты, экваторлық шоқжұлдыздар 45° солтүстік және 45° оңтүстік бұрылыс аралығында жатқандарын қамтуы мүмкін. Астрономдар жеке жұлдыздардың ортақ өзіндік қозғалыстарын (cpm) дәл астрометрия арқылы және олардың радиалдық жылдамдықтарын астрономиялық спектроскопия арқылы өлшеу арқылы өткен немесе болашақ шоқжұлдыздардың контурларын болжауға болады.
Сәйкестендіру
Халықаралық астрономиялық одақ мойындаған 88 шоқжұлдыз, сондай-ақ тарих барысында түрлі мәдениеттер мойындаған жұлдыздардың көрінетін аспандағы орналасуынан туындаған, қиял арқылы жасалған пішіндер мен суреттер. Көптеген ресми мойындалған шоқжұлдыздар ежелгі, Таяу Шығыс және Жерорта теңізі аймақтарының мифологиялық ойларынан пайда болған. Астрономия саласында танымал кітаптардың авторы Х.А. Рей шоқжұлдыздардың қияли екендігін, олардың мифологиялық және көркемдік негіздерін, сонымен қатар классикалық атауларымен анықтаудың пайдалылығын атап көрсетті.
Ласко үңгірлері, оңтүстік Франция
Францияның оңтүстігіндегі Ласко үңгіріндегі 17 мың жыл бұрынғы тас суреттерінде Тавр, Орион белдеуі және Жұлдыздар шоқшасы сияқты жұлдыз шоқтары бейнеленген деген ұсыныс бар. Дегенмен, бұл көзқарас ғалымдардың көпшілігі тарапынан қабылданбаған.
Месопотамия
3000 жыл б.з.д. Мезопотамиядан (қазіргі Ирак) табылған жазулы тастар мен саз тақташалар адамзаттың жұлдыз шоқтарын анықтауының ең ерте, жалпы қабылданған дәлелдерін ұсынады. Мезопотамия жұлдыз шоқтарының көп бөлігі шамамен 1300-1000 жылдар б.з.д. аралығында салыстырмалы түрде қысқа мерзімде жасалған сияқты. Мезопотамия жұлдыз шоқтары кейін көптеген классикалық грек жұлдыз шоқтарында кездеседі.
Ежелгі Таяу Шығыс
Жұлдыздар мен шоқжұлдыздардың ең көне вавилондық каталогтары Орта қола дәуірінің басына, әсіресе "Үш жұлдыздың әрқайсысы" мәтіндері мен МУЛ.APIN-ге жатады, ол шамамен б.з.д. 1000 жылдан бастап жасалған, дәлірек бақылауларға негізделген кеңейтілген және қайта қарастырылған нұсқа. Дегенмен, осы каталогтардағы көптеген шумерлік атаулар олардың ерте қола дәуірінің шумерлік дәстүрлеріне негізделгенін көрсетеді, бірақ бұл дәстүрлер басқаша куәленбеген. Классикалық Зодиак – б.з.д. 6 ғасырындағы Нео-Вавилон шоқжұлдыздарының қайта қарастырылуы. Гректер б.з.д. 4 ғасырда вавилондық шоқжұлдыздарды қабылдады. Птолемейдің жиырма шоқжұлдызы Ежелгі Таяу Шығысқа тән. Тағы онға жуық шоқжұлдыздың жұлдыздары бірдей, бірақ аттары басқа – Арыстан Арыстанды, Бұқа – Бұқаны, Адам – Суқұйғышты, ал Қыран – Скорпионды бейнелейді. Киелі кітаптағы Әйүп кітабында да бірнеше шоқжұлдыздар туралы айтылады, олардың ішінде עיש ‘Ayish "саркофаг", כסיל chesil "ақымақ" және כימה chimah "қазан" (Әйүп 9:9, 38:31–32) – KJV нұсқасында "Арктур, Орион және Плеяда" деп аударылған, бірақ ‘Ayish "саркофаг" іс жүзінде Үлкен Аюға сәйкес келеді. Мазарот מַזָּרוֹת сөзі "тағдар гүлшоғыры" деп аударылады және Әйүп 38:32-де бір рет кездесетін сөз (hapax legomenon), ол зодиак шоқжұлдыздарына сілтеме жасауы мүмкін.
Классикалық антикалық
Ежелгі грек шоқжұлдыздары туралы мәліметтер шектеулі, ал кейбір шашыраңқы деректер грек ақыны Гесиодтың "Жұмыстары мен күндері" еңбегінде кездеседі, онда ол "аспан денелерінен" айтқан. Грек астрономиясы эллинистік дәуірде көне вавилондық жүйені негізінен қабылдады, оны б.з.д. 4 ғасырда Евдокс Книдский Грекияға алғаш рет енгізді. Евдокс еңбегінің түпнұсқасы жоғалып кетті, бірақ ол б.з.д. 3 ғасырдағы Араттың поэтикалық өңдеуі арқылы сақталған. Шоқжұлдыздардың мифтік тегі туралы ең толық жұмыстар эллинистік жазушы, псевдо Эратосфен және ерте римдік жазушы, псевдо Гигинге тиесілі. Батыс астрономиясының негізі, кейінгі антик дәуірде және жаңа заманға дейін, Птолемейдің 2 ғасырда жазылған "Алмагест" кітабы болды. Птолемей патшалығында планеталарды, жұлдыздарды және түрлі шоқжұлдыздарды бейнелейтін антропоморфтық фигуралардың египеттік дәстүрі болды. Олардың кейбіреулері грек және вавилондық астрономиялық жүйелермен біріктіріліп, Дендера зодиагын құрады; бұл қашан болғаны нақты белгісіз, бірақ көпшілігі Рим дәуірінде, біздің заманымыздың 2-4 ғасырлары аралығында жасалды. Зодиактың ең көне бейнесінде қазір таныс барлық шоқжұлдыздар, сондай-ақ түпнұсқа египеттік шоқжұлдыздар, декандар және планеталар көрсетілген. Птолемейдің "Алмагест" еңбегі орта ғасырларда Еуропа мен Ислам астрономиясында шоқжұлдыздардың стандартты анықтамасы болып қала берді.
Ежелгі Қытай
Ежелгі Қытайда аспан құбылыстарын бақылаудың ұзақ дәстүрі болған. Кейіннен жиырма сегіз сарайға жіктелген нақты есімдері жоқ қытай жұлдыз атаулары Аньяннан табылған оракул сүйектерінде кездеседі, олар орта Шан династиясына жатады. Бұл шоқжұлдыздар – б.з.д. 5 ғасырдан бастап куәландырылған қытай аспанының ең маңызды байқауларының бірі. Ең ертедегі вавилондық (сумерлік) жұлдыз каталогтарымен салыстырулар, ежелгі қытай жүйесінің тәуелсіз пайда болмағанын көрсетеді. Хан дәуіріндегі классикалық қытай астрономиясының үш мектебі ертедегі Соғысқан мемлекеттер кезеңінің астрономдарына есептеледі. Үш мектептің шоқжұлдыздары 3 ғасырдың (Үш патшалық кезеңінің) астрономы Чэнь Чжуо арқылы бірыңғай жүйеге біріктірілді. Чэнь Чжуоның еңбегі жоғалып кетті, бірақ оның шоқжұлдыздар жүйесі туралы ақпарат Тан дәуіріндегі жазбаларда, әсіресе Кутан Сида еңбектерінде сақталған. Қытайдағы ең көне жұлдыз картасы осы кезеңге жатады және Дунхуан қолжазбаларының бөлігі ретінде сақталған. Қытай астрономиясы Сун династиясы кезінде гүлденді, ал Юань династиясы кезінде ортағасырлық ислам астрономиясының күшті ықпалына түсті (Қайюань дәуірінің астрологиясы туралы трактатына қараңыз). Сун дәуірінен белгілі карта – Сучжоу астрономиялық диаграммасы, ол қытай аспанының планисферасындағы жұлдыздардың кескіндемелерімен тас тақтаға түсірілген; ол байқаулар негізінде дәл жасалған және 1054 жылғы Үгіртке шоқжұлдызындағы (Тор) супернованы көрсетеді.
Қазіргі астрономияның алғашқы кезеңдері
Тарихи тұрғыдан алғанда, солтүстік және оңтүстік аспандағы жұлдыздық шоқтардың пайда болуы мүлдем әртүрлі. Көптеген солтүстік шоқтар ежелгі заманға дейін барып жетеді, олардың аттары көбінесе классикалық грек аңыздарына негізделген. Бұл шоқтардың куәлігі жұлдыздық карталар түрінде сақталған, олардың ең көне бейнесі грек астрономы Гиппархтың жұлдыз каталогына негізделген Фарнез атласы деп аталатын мүсінде кездеседі. Оңтүстік шоқтары көбінесе жаңадан ойлап табылган, кейде ежелгі шоқтардың орнына қойылған (мысалы, Арго Навис). Кейбір оңтүстік шоқтардың аттары ұзақ болғандықтан, олар қысқартылып, қолдануға ыңғайлырақ болды; мысалы, Musca Australis жай ғана Musca деп аталды. Бүгінде олар Бенджамин Гулдтың 1875.0 жылғы Uranometria Argentina жұлдыз каталогында анықталған ресми қабылданған оң көтерілу және дейек сызықтарын ұстанады. 1603 жылғы Иоганн Байердің "Уранометрия" атласы әрбір жұлдыздық шоққа жұлдыздарды тағайындады және әр шоқтағы жұлдыздарға грек және латын әріптерінің тізбесін беріп, бөліністі ресмиледірді. Бұл белгілер қазір Байер белгілері деп танылады. Келесі жұлдыздық атластар қазіргі танылған заманауи шоқтардың қалыптасуына әкелді.
Оңтүстік шоқжұлдыздардың пайда болуы
Оңтүстік аспан, шамамен −65° дейін болатын жарықтан төменгі бөлігі, ежелгі бабылдықтар, мысырлықтар, гректер, қытайлықтар және парсы астрономдарымен толыққанды каталогталмаған. Солтүстік және оңтүстік жұлдыздардың әртүрлілігі туралы білім классикалық авторларға дейін жетеді, олар мысалы, б.з.д. 600 шамасында Мысыр перғауыны Нехо II тапсырысымен жасалған Африканы айналып өту экспедициясы және б.з.д. 500 шамасындағы Ханно теңізшінің экспедициясы туралы айтады. Оңтүстік шоқжұлдыздар тарихы тікелей емес. Әртүрлі байқаушылар әртүрлі топтар мен әртүрлі атауларды ұсынды, олардың кейбіреулері ұлттық дәстүрлерді көрсетеді немесе белгілі демеушілерді насихаттау мақсатында жасалған. Оңтүстік шоқжұлдыздар 14-16 ғасырларда маңызды болды, сол кезде теңізшілер аспанды бағыттау үшін жұлдыздарды пайдаланды. Жаңа оңтүстік шоқжұлдыздарды тіркеген итальяндық саяхатшылардың қатарында Андреа Корсали, Антонио Пигафетта, Америго Веспуччи және Фредерик де Хоутман болды. Олар Иоганн Байердің 1603 жылғы «Уранметрия» атласы арқылы кеңінен танымал болды. 1763 жылы француз астрономы Николя Луи де Лакайль тағы он төрт шоқжұлдыз жасады, сонымен қатар ежелгі Арго-Нависті үш бөлікке бөлді; осы жаңа шоқжұлдыздар 1756 жылы жарияланған жұлдыз каталогында пайда болды. Көптеген қазіргі заманғы ұсыныстар сақталмады. Мысалы, француз астрономдары Пьер Лемониер мен Жозеф Лаланд бұрын танымал болған, бірақ кейіннен қолданыстан шығарылған шоқжұлдыздарды ұсынды. Солтүстік Quadrans Muralis шоқжұлдызы 19 ғасырға дейін сақталды (оның атауы Квадрантид метеорлық жауынымен байланысты болған кезде), бірақ қазір Боотес пен Драко арасында бөлінген.
88 қазіргі шоқжұлдыздар
1922 жылы Халықаралық астрономиялық одақ үшін 88 шоқжұлдыз тізімі жасалды, онда он төрт жаңа шоқжұлдыз енгізілді. Лакей 1751 жылдан 1752 жылға дейін Жақсы үміт мүйісінен оңтүстік жарты шардың жұлдыздарын зерттеді, ол рефрактор телескопы арқылы 10 000-нан астам жұлдызды бақылаған делінеді. 1922 жылы Генри Норрис Расселл олар үшін үш әріпті аббревиатуралары бар 88 шоқжұлдыз тізімін жасады. Алайда, бұл шоқжұлдыздардың арасында нақты шекаралар болған жоқ. 1928 жылы Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) Юджин Дельпорт әзірлеген тік және көлденең координаталық сызықтармен шекараланған 88 қазіргі заманғы шоқжұлдызды ресми түрде қабылдады, олар бірге бүкіл аспан сферасын қамтиды; бұл тізім 1930 жылы жарияланды. Дельпорт өз жұмысын негіздеген ұсыныс осы болды. Бұл ерте мерзімнің салдарынан, күн мен түн теңдесуінің прецессиясынан туындап, J2000 эпохасы сияқты қазіргі заманғы жұлдыз карталарындағы шекаралар қазірдің өзінде біршама бұрылып, енді тік немесе көлденең емес. Бұл әсер алдағы жылдар мен ғасырлар бойы күшейе түседі.
In 1922, Henry Norris Russell produced a list of 88 constellations with three letter abbreviations for them. However, these constellations did not have clear borders between them. In 1928, the International Astronomical Union (IAU) formally accepted 88 modern constellations, with contiguous boundaries along vertical and horizontal lines of right ascension and declination developed by Eugene Delporte that, together, cover the entire celestial sphere; this list was finally published in 1930. a suggestion on which Delporte based his work. The consequence of this early date is that because of the precession of the equinoxes, the borders on a modern star map, such as epoch J2000, are already somewhat skewed and no longer perfectly vertical or horizontal. This effect will increase over the years and centuries to come.
Таңбалар
Жұлдыз шоқтарының ресми белгілері жоқ, бірақ эклиптика шоқтарының белгілері зодиак белгілерін қабылдауы мүмкін. Басқа заманауи жұлдыз шоқтарының, сондай-ақ қазіргі номенклатурада әлі де кездесетін ескі шоқтардың белгілері кейде жарияланады.
Қара бұлт шоқжұлдыздары
Ұлы жарық, Сүт жолындағы қараңғы дақтардың тізбегі, солтүстік жарты шарға қарағанда оңтүстік жарты шарда жақсырақ көрінеді. Құс жолының орталық аймағы жерге көлеңке түсіретіндей қараңғы жағдайда бұл дақтар өте айқын көзге түседі. Кейбір мәдениеттер осы дақтарда пішіндерді аңдап, осы "қара бұлт шоқжұлдыздарына" есімдер берген. Инка цивилизациясының өкілдері Сүт жолындағы әртүрлі қараңғы аймақтарды немесе қараңғы тұмандықтарды жануарлар деп санап, олардың пайда болуын маусымдық жаңбырлармен байланыстырған. Австралия аборигендерінің астрономиясында да қара бұлт шоқжұлдыздары сипатталған, ең әйгілісі – "аспандағы эму", оның басы жұлдыздардың орнына Көмір қапшығынан, қара тұмандықтан жасалған.
Мифология, аңыз, тарих және археоастрономия
Аллен, Ричард Хинкли. (1899) Жұлдыз есімдері және олардың мағыналары, Г. Э. Стехерт, Нью-Йорк, қатты мұқаба; 1963 жылы «Жұлдыз есімдері: олардың аңыздары мен мағынасы» Довер Publications, Inc., Mineola, NY, жұмсақ мұқаба ретінде қайта басылды. Олкотт, Уильям Тайлер. (1911) «Барлық дәуірлердің жұлдыз аңыздары», G. P. Putnam's Sons, Нью-Йорк, қатты мұқаба; 2004 жылы «Жұлдыз аңыздары: мифтер, аңыздар және фактілер» Dover Publications, Inc., Mineola, NY, жұмсақ мұқаба ретінде қайта басылды. Келли, Дэвид Х. және Милоне, Юджин Ф. (2004) «Ежелгі аспанды зерттеу: Археоастрономияның энциклопедиялық шолуы», Springer, қатты мұқаба. Ридпат, Иан. (2018) «Жұлдыз әңгімелері» 2-ші басылым, Lutterworth Press, жұмсақ мұқаба. Стаал, Джулиус Д. У. (1988) «Аспандағы жаңа үлгілер: жұлдыздардың мифтері мен аңыздары», McDonald & Woodward Publishing Co., қатты мұқаба, жұмсақ мұқаба.
Жалпы және маманданбаған бүкіл аспан аспандары
Бекавар, Антонин. Атлас Коэли. Аспан атласы, Sky Publishing Corporation, Кембридж, MA, координаттар желісімен ашықтығы бар. Нортон, Артур Филип. (1910) Нортонның жұлдыздық атласы, 20-шы басылым 2003 жыл, Нортонның жұлдыздық атласы және анықтамалық нұсқаулық, редакторлары: Ридпат, Иан, Pi Press, , қатты қаптама. Ұлттық географиялық қоғам. (1957, 1970, 2001, 2007) The Heavens (1970), National Geographic Society (NGS) картографиялық бөлімі, Вашингтон, округ, аспан шоқжұлдыздарын бейнелейтін екі жақты үлкен карта; National Geographic журналының 1970 жылғы тамыз айындағы санына арнайы қосымша ретінде. Алдын ала картасы "Аспан картасы" ретінде 1957 жылдың желтоқсан айындағы санының арнайы қосымшасы ретінде. Қазіргі нұсқа 2001 (Тирион), 2007 жылы қайта басылған. Синнотт, Роджер В. және Перриман, Майкл А. С. (1997) Мыңжылдық жұлдыз атласы, Эпоха 2000.0, Sky Publishing Corporation, Кембридж, М.А., және Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA), ESTEC, Нордвик, Нидерланды. Тақырыбы: "Хиппаркос және Тихо каталогтарынан алынған, 11 шағылысқан жұлдыздық шамаға дейінгі 1 миллион жұлдызды және 10 мың жұлдыз емес нысанды қамтитын толық аспан атласы". 3 томдық, қатты қаптама, 1-том, 0–8 сағат (Тікелей көтерілу), қатты қаптама; 2-том, 8–16 сағат, қатты қаптама; 3-том, 16–24 сағат, қатты қаптама. Жұмсақ қаптама нұсқасы бар. Жеке сатып алуға болатын координаттар желісінің мөлдір қабаттары қосымша. Тирион, Уил; және т.б. (1987) Uranometria 2000.0, Willmann Bell, Inc., Ричмонд, VA, 3 томдық, қатты қаптама. 1-том (1987): "Солтүстік жарты шар -6°-ға дейін", Уил Тирион, Барри Раппапорт және Джордж Лови, қатты қаптама, баспа тақталары. 2-том (1988): "Оңтүстік жарты шар +6°-ға дейін", Уил Тирион, Барри Раппапорт және Джордж Лови, қатты қаптама, баспа тақталары. 3-том (1993) жеке қосымша жұмыс ретінде: Мюррей Крагин, Джеймс Люсик және Барри Раппапорттың "Uranometria 2000.0-ға арналған Терең аспан далалық нұсқаулығы", қатты қаптама, баспа тақталары. 2-басылым 2001 жылы 3 томнан тұратын жинақ ретінде – 1-том: Уил Тирион, Барри Раппапорт және Уилл Ремаклустың "Uranometria 2000.0 Терең аспан атласы", қатты қаптама, баспа тақталары; 2-том: Уил Тирион, Барри Раппапорт және Уилл Ремаклустың "Uranometria 2000.0 Терең аспан атласы", қатты қаптама, баспа тақталары; 3-том: Мюррей Крагин мен Эмиль Бонанноның "Uranometria 2000.0 Терең аспан далалық нұсқаулығы", қатты қаптама, баспа тақталары. Тирион, Уил және Синнотт, Роджер В. (1998) Sky Atlas 2000.0, әртүрлі басылымдар. 2-ші Делюкс басылымы, Кембридж университетінің баспасы, Кембридж, Англия.
Солтүстік аспан жарты шары және солтүстік полярлық аймак
Бекавар, Антонин. (1962) Atlas Borealis 1950.0, Чехословакия ғылым академиясы (Ceskoslovenske Akademie Ved), Прага, Чехословакия, 1-ші басылым, фил-фолио қатты мұқаба, кішкентай мөлдір қабатталған координаттар торы және жеке қағаз шамасының түсіндірме сызығышы. 2-ші басылым 1972 және 1978 жылғы қайта басылым, Чехословакия ғылым академиясы (Ceskoslovenske Akademie Ved), Прага, Чехословакия және Sky Publishing Corporation, Кембридж, MA, үлкен форматты фолио жұмсақ мұқаба спиральді тізімделген, мөлдір қабатталған координаттар желісі сызығышы.
Экваторлық, эклиптикалық және зодиактық аспан көгі
Бекавар, Антонин. (1958) Atlas Eclipticalis 1950.0, Чехословакия ғылым академиясы (Ceskoslovenske Akademie Ved), Прага, Чехословакия, 1-ші басылым, фил-фолио қатты мұқаба, кішкентай мөлдір жабынмен үйлестірілген координаттар желісі және жеке қағаз шамасының түсіндірме сызығы. 2-ші басылым 1974, Чехословакия ғылым академиясы (Ceskoslovenske Akademie Ved), Прага, Чехословакия және Sky Publishing Corporation, Кембридж, MA, үлкен форматты фолио жұмсақ мұқаба спиральді тізілген, мөлдір жабынмен координаттар желісі сызығы.
Оңтүстік аспан жарты шары және оңтүстік полярлық аймак
Бекавар, Антонин. Atlas Australis 1950.0, Чехословакия ғылым академиясы (Ceskoslovenske Akademie Ved), Прага, Чехословакия, 1-ші басылым, қатты мұқаба, кішкентай мөлдір қабатты координаттар торы және жеке қағаз масштаб сызығы. 2-ші басылым, Чехословакия ғылым академиясы (Ceskoslovenske Akademie Ved), Прага, Чехословакия және Sky Publishing Corporation, Кембридж, MA, үлкен форматты фолио, спиральді тілген жұмсақ мұқаба, мөлдір қабатты координаттар желісі сызығы.
Каталогтар
Бекавар, Антонин. (1959) Atlas Coeli II Каталог 1950.0, Прага, 1960 Прага. 1964 жылы «Аспан атласы – II Каталог 1950.0» ретінде басылып шыққан, Sky Publishing Corporation, Cambridge, MA.
Хиршфельд, Алан және Синнотт, Роджер У. (1982) Sky Catalogue 2000.0, Cambridge University Press және Sky Publishing Corporation, 1-ші басылым, 2 томдық. Екі томдық, және 1-томдық. «1-том: 8.0 шағылысқан жұлдыздар» (Кембридж), қатты мұқабамен, жұмсақ мұқабамен. 2-том (1985) – «2-том: Екі жұлдыздар, өзгермелі жұлдыздар және жұлдыз емес объектілер», (Кембридж), қатты мұқабамен, (Кембридж), жұмсақ мұқабамен. 2-ші басылым (1991) үшінші автор Франсуа Оксенбейнмен, 2 томдық. 1-том: (Кембридж), қатты мұқабамен; (Кембридж), жұмсақ мұқабамен. 2-том (1999): (Кембридж), жұмсақ мұқабамен және 0 933346 38 7 жұмсақ мұқабамен – 1985 жылғы басылымның қайта басылымы. Йель университетінің обсерваториясы. (1908, т.б.) «Жарқын жұлдыздар каталогы», Нью-Хейвен, КН. Көбінесе «Жарқын жұлдыздар каталогы» деп аталады. Тарихи түрде әртүрлі авторлармен әртүрлі басылымдары бар, ең ұзақ мерзімді түзетушісі (Элен) Доррит Хоффлейт. 1-ші басылым 1908. 2-ші басылым 1940 жылы Франк Шлезингер және Луиза Ф. Дженкинс. 3-ші басылым (1964), 4-ші басылым, 5-ші басылым (1991) және 6-шы басылым (өмірден кейін) Хоффлейт.
Hirshfeld, Alan and Sinnott, Roger W. (1982) Sky Catalogue 2000.0, Cambridge University Press and Sky Publishing Corporation, 1st Edition, 2 volumes. both vols., and vol. 1. "Volume 1: Stars to Magnitude 8.0", (Cambridge) and hardcover, softcover. Vol. 2 (1985) – "Volume 2: Double Stars, Variable Stars, and Nonstellar Objects", (Cambridge) hardcover, (Cambridge) softcover. 2nd Edition (1991) with additional third author François Ochsenbein, 2 volumes, Vol. 1: (Cambridge) hardcover; (Cambridge) softcover Vol. 2 (1999): (Cambridge) softcover and 0 933346 38 7 softcover – reprint of 1985 edition. Yale University Observatory. (1908, et al.) Catalogue of Bright Stars, New Haven, CN. Referred to commonly as "Bright Star Catalogue". Various editions with various authors historically, the longest term revising author as (Ellen) Dorrit Hoffleit. 1st Edition 1908. 2nd Edition 1940 by Frank Schlesinger and Louise F. Jenkins. 3rd Edition (1964), 4th Edition, 5th Edition (1991), and 6th Edition (pending posthumous) by Hoffleit.