Кіріспе

Тосса-де-Мар – Испанияның Каталония аймағындағы муниципалитет, Коста-Брава жағалауында, Барселонадан шамамен 100 километр солтүстікке және Франция шекарасынан 100 километр оңтүстікке қарай орналасқан. Солтүстікке қарай біршама қашықтықта орналасқан Жирона әуежайы арқылы оған жетуге болады. Испанияның Жерорта теңізі жағалауымен созылатын GR 92 ұзақ қашықтықты жаяу жүргінші жолы Тосса-де-Марда тоқтау пунктіне ие. 10-шы кезең солтүстікке қарай Сант Фелиу де Гикольсқа дейін, ал 11-ші кезең оңтүстікке қарай Ллорет де Марға дейін жалғасады.

Тарих

Неолит дәуірінен бастап қоныстардың мол дәлелдері бар, және бұл аймақта сол кезден бері үздірілмей халық тұрған деп саналады. Біздің заманымыздан бұрынғы 4-1 ғасыр аралығында алғашқы Ибериялық қоныстар пайда болды, ал одан кейін 1 ғасырда римдіктер келді. 966 жылы Тосса Барселона графы Мироның Риполл аббаттығына табыс етілді. Екі ғасырдан кейін, 1187 жылы Риполл аббаты Тоссаға жарлық берді, бұл Маунт-Гварди тауының ең жоғары нүктесінде шіркеу салынғанмен бірге болды, оның қалдықтары бүгінге дейін көрініп тұр. 12 ғасырдың біраз уақытында ортағасырлық қала қабырғамен қоршалды және Маунт-Гварди тауының ең биік жеріне қамал салынды, бұл қамал кейін жел диірменімен, ал одан кейін әлі де жұмыс істеп тұрған маякпен ауыстырылды. 1500 жылға қарай, халықтың өсуіне байланысты қаладан тыс алғашқы үйлер салынды. Бұл процесс 17 және 18 ғасырларда күрт жеделдеді, нәтижесінде 1950 жылдары жаппай туризм келгенге дейін дерлік өзгермеген қалалық құрылым қалыптасты. 1989 жылы Тосса-де-Мар әлемде бұқа күресіне қарсы қала деп жариялаған алғашқы қала болды.

Экономика

Тоссаның дәстүрлі түрде балық аулау қаласы болғаны туралы кең таралған пікірге қарамастан, орта ғасырларда және туризмнің пайда болуына дейін жергілікті экономика көбінесе ауыл шаруашылығы өндірісіне, негізінен жүзім мен пробкаға негізделген. 18-шы ғасыр мен 19-шы ғасырдың басында соңғысының (Америкаға тосқауылдар түрінде жіберілген) экспорттық нарығы гүлденген. Балық аулау дәстүрлі түрде ауыл экономикасына салыстырмалы түрде аз үлес қосса да, экономикалық дағдарыс кезінде ол табыс табудың тұрақты мүмкіндігін ұсынды. 2005 жылға дейін шағын балық шаруашылығы әлі де белсенді болып, жергілікті балықшылар отбасыларының бірнеше мүшесін жұмыспен қамтыды. Олардың көп бөлігі жергілікті мейрамханаларға және көршілес Бланес және Сант Фелиу де Гиксолс қалаларындағы балық базарларына сатылады.

Сант-Микельдің ежелгі ауруханасы

Бұл көне аурухана 1773 жылы кедейлерге арналған аурухана ретінде салынған. Оның негізін қалаушы Томас Видаль-и-Рей Америкада байлыққа ие болған. Бұл ғимарат екі қабатты және орталық ауласы бар. Қазір бұл ғимаратта ауылдың мәдени орталығы орналасқан. Оның қасында Сант-Микель капелласы бар, онда ерекше барокко стиліндегі құрбандық тақтасы орнатылған.

Аметллердегі римдік вилла

Бұл ауылдық вилла (б.з.д. 1-ғасыр – б.з. 6-ғасыры) римдік Тарраконенсис провинциясына тиесілі болған. Ол екі бөліктен тұрады: шаруашылық және рустикалық. Вилланың зор құндылығын оның қалдықтарынан – сусақтану орнынан, орталық жылу жүйесінен, мозаикалардан және жеміс сығу машинасының (ұнтақталған шырыштар жиналатын ыдысымен бірге) негізінен көруге болады. Мозаика фрагменттері, әсемдеулік жабын және мүсіндердің бірнеше бөліктері вилла иелерінің байлығын көрсетеді. Керамикалық құмыралар Жерорта теңізі аймағымен сауда байланысының куәсі. Егіншілік құралдары, балық аулау снарядтары және тоқыма станоктары шаруашылық және балық аулаумен айналысқанын көрсетеді. Шаштықтар, кішкентай қасықтар, сүйек және азу тісінен жасалған ыдыстар күнделікті өмірдің бір бөлігі болған.

Қауымдық шіркеу

Сарагосалық шейіт Винсентке арналған бұл шіркеу 20 жылдық құрылыстан кейін 1775 жылғы 29 қарашада ашылды. Бұл ғибадатхана диоцездегі ең ірі шіркеулердің бірі болып табылады және маңызды мерекелерде Тосса-де-Мардың барлық халқын қабылдай алады. 1936 жылғы Азамат соғысы кезінде шіркеудің ішкі бөлігінің көп бөлігі қиратылды. Ішінде халықтың қадірлейтін қасиетті Себастьян шіркеуі орналасқан. Бұл құлшылық 15 немесе 16 ғасырда басталып, жыл сайын 20 қаңтарда "Vot del Poble" (халықтың серті) еске алу рәсімімен аяқталады. Розарийдің алтауы да 1936 жылғы қираудан аман қалды.

Қабырғамен қоршалған ескі қала

"Vila Vella enceinte" – Каталония жағалауында қазірге дейін сақталған жалғыз ортағасырлық бекініс қаласы. Оның қазіргі келбеті 14 ғасырдың соңына дейін қалыптасқан. Онда түгелдей сақталған бастапқы периметрі, тісті қабырғалары бар тас қабырғалар, төрт мұнара және парапеттері бар үш цилиндрлі мұнарасы бар. Ең жоғары нүктеде, қазір маяк орналасқан жерде, 19 ғасырдың басына дейін Санта-Мария-де-Риполл монастырының аббатының қамалы, қаланың жергілікті билеушісі болған. 1931 жылы бұл орын ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Ескі қаланың ішкі жағы – тар, тас төселген көшелері, Губернатор үйі (қазіргі Муниципалдық мұражай), Қасиетті мата үйі ("Сант Драп"), ортағасырлық аурухана және романдық шіркеу мен готикалық шіркеудің қалдықтары бар сүйкімді орын.

Қалалық мұражай

Қалалық мұражай, кеш готика стилінде салынған, Вила-Велланың ішкі қоршауында, губернатор үйінде орналасқан. Бұл бұрын Тосса-де-Мар және оның төңірегінің сот билігін жүргізген әкімдердің резиденциясы болған, олар Санта-Мария-де-Риполл монастырының аббаттары үшін билік еткен. Мұражай 1935 жылдың 1 қыркүйегінде ашылды. Онда испан және шетел суретшілерінің туындыларымен бірге, қазіргі заманғы өнердің маңызды коллекциясы бар, олар 1930-шы жылдары Тосса-де-Марға жиі келіп, Марк Шагалдың "Аспандық скрипкашысы" сияқты шығармалар жасаған. Археологиялық бөлімде палеолит дәуірінен кейінгі және соңғы орта ғасырға дейінгі артефакттар жиналған. Ерекше атауға лайық – IV ғасырдың соңы мен V ғасырдың басына жататын Аметллерлердің рим вилласының атриумында табылған мозаикалар. Суретшілермен бірге шотланд журналисі Арчи Джонстон және оның ағылшын-ирланд жазушысы әйелі Нэнси Джонстон 1934 жылы ескі қалада "Каса Джонстон" атты қонақ үй ашқан. Ғимарат әлі де сақталған, бірақ қазір ол үлкен "Дон Хуан" қонақ үй кешенінің бір бөлігін құрайды. Испания азамат соғысы аяқталғаннан кейін Джонстондар қонақ үйді босқындар балаларына берген. Тосса ұлтшылдардың бақылауына түспей тұрып, Джонстондар 70 баланы жүк көлігіне тиеп, Францияға қауіпсіз жерге жеткізген, оларды Франко әскерлері үздіксіз қуған. Нэнси Джонстон Тосса-де-Мардағы тәжірибелерін еске түсіретін екі мемуар жазды: "Испаниядағы қонақ үй" (1934-1936 жылдар аралығында қонақ үйді құру кезеңіндегі жақсы-жаман жайттарды сипаттайды) және "Ұшудағы қонақ үй" (1936-1939 жылдардағы соғыс жылдарын баяндайды).