Румыниядағы 1992-94 жж. Caritas пирамидасы: миллиондаған адамдардың ақшасы ұрланды. Алдау схемасы, банкроттық, Ioan Stoica және қаржылық шығындар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1990 жылдардағы Румыниядағы Понци схемасы
1990s Ponzi scheme in Romania
Caritas – 1992 жылдың сәуірінен 1994 жылдың тамызына дейін Румынияда белсенді болған Понци схемасы. Ол елдің түкпір-түкпірінен миллиондаған салымшыларды тартты, олар 1994 жылдың 14 тамызында банкротқа ұшырағанға дейін 1 триллионнан астам ескі лей (1 миллиардтан 5 миллиард долларға дейін) инвестициялады. Оның қарызы 450 миллион АҚШ долларына жетті (қазіргі шарттармен есептегенде).
Caritas was a Ponzi scheme in Romania that was active between April 1992 and August 1994. It attracted millions of depositors from all over the country, who invested more than a trillion old lei (between US$1 billion and $5 billion) before it finally went bankrupt on 14 August 1994, having a debt of US$450 million ($ in current terms).
Тарих
Caritas компаниясы, бұл схеманы ұйымдастырған, 1992 жылдың сәуір айында Иоан Стойка Брашов қаласында 100 000 лей (1992 жылы 500 АҚШ доллары, немесе 500 доллар сомасы қазіргі шарттармен есептегенде шамамен <есептелген сомаға> тең) капиталмен жауапкершілігі шектеулі серіктестік ретінде құрылды. Екі айдан кейін Caritas Клуж-Напокаға көшті. Алғашқы депозиттер шағын болды (2,000–10,000 лей), бірақ кейіннен ең төменгі бастапқы депозит 20,000 лей, ал ең жоғарысы 160,000 лей болды. Бастапқыда тек Клуж қаласының тұрғындары ғана депозит салуға рұқсат етілді, бірақ 1993 жылдың жазынан бастап барлық румын азаматтарына қатысуға мүмкіндік берілді. Ол өзін "өзара көмек көрсету ойыны" деп таныстырды (содан "Caritas" деген атау латын тілінде "қайырымдылық" деген мағынаны білдіреді), мақсаты капитализмге өту кезеңінде мұқтаж румындарға көмектесу және алты ай ішінде салған ақшаның сегіз еселенуін уәделеді. Фунар жергілікті газетте ақшасы сегіз есеге артатын "жеңімпаздардың" тізімін жариялау үшін ақша төледі; тізім схема құлағанға дейін бір айға жетпейтін уақытта күн сайын 44 беттен тұрды.
The Caritas company, which organized the scheme, was founded by Ioan Stoica in April 1992 in Brașov as a limited liability company with just 100,000 lei (US$500, or $500.0 in 1992 is equivalent to about <calculated amount> in recent years in current terms) in capital. Caritas moved to Cluj Napoca two months later. The deposits were initially small (2,000–10,000 lei), but later, the minimum initial deposit was 20,000 lei, while the maximum was 160,000 lei. At the beginning, only residents of Cluj were allowed to make a deposit, but starting summer 1993, all Romanian citizens were allowed to participate. It labeled itself a "mutual aid game" (hence the name "Caritas", meaning charity in Latin) which had the purpose of helping impoverished Romanians during the transition to capitalism and promised eight times the money invested in six months. Funar paid for space in the local newspaper to publish a list of the "winners" who would see their money multiply eightfold; the list was 44 pages per day less than a month before the scheme collapsed.
Өлшемі
Схеманың масштабы талқылауда. Бағалаулар бойынша, 2-ден 8 миллионға дейін салымшылар болған. Румын газеттерінде ең көп айтылған сан – төрт миллион, ал халықаралық газеттер олардың санын екі немесе үш миллион деп бағалаған. 1993 жылдың күзінде Трансильваниядағы бір газетте белгілі бір күні төлем алуға жазылғандардың тізімі 22 000 адамды құрады, бұл бір уақытта 660 000 салымшы болғандығын көрсетеді. Банкир және Bancorex төрағасы Дан Паскарю румын отбасыларының 35%-дан 50%-ға дейін осы схемаға қатысқан деп есептейді. Румыния Ұлттық Банкінің президенті Мугур Исареску бір кезде оның қаражатында Румыния банкноттарының үштен бірі болғанын айтты. Румын газеті "România Liberă" бұл схемаға қатысқан ақша сомасын 1,4 триллион лей немесе 1993 жылы Румыния үкіметінің 6,6 триллиондық шығындарының шамамен 20% деп бағалады. Парламентте мұндай схемаларды тыйым салу мәселесі талқыланды. Румыния мемлекеттік теледидары "Caritas" туралы сынды жариялады, онда оның мемлекетпен проблемалары болуы мүмкін екені көрсетілді.
The size of the scheme is under debate. Estimates vary between two and eight million depositors. The number most commonly quoted in the Romanian newspapers is four million, while the international newspapers tended to estimate their number to two or three million. In Autumn 1993, the list of names to be paid on a certain day as published in a Transylvanian newspaper included 22,000 names, which suggests that there were 660,000 depositors at one time. Dan Pascariu, a banker and the chairman of Bancorex, estimated that between 35% and 50% of Romanian households were involved in the scheme. Mugur Isărescu, the president of the National Bank of Romania, estimated that it held a third of Romania's banknotes at one point. An estimate of Romanian newspaper România Liberă gives the amount of money involved as 1.4 trillion lei or about 20% of the 1993 expenditures of the Romanian government of 6.6 trillion. or being afraid that such a measure would make it more unpopular. There were discussions in parliament on banning such schemes. The state controlled Romanian Television ran a negative report on Caritas, which indicated that it might have problems with the state.