Кіріспе

Әлеуметтік ғалым

Футуристер (фьютурологтар, перспективашылар, болашақты зерттеушілер және горизонтты зерделеушілер деп те аталады) – футурологиямен айналысатын немесе болашақ туралы болжамдар мен мүмкіндіктерді жүйелі түрде зерттеуге тырысатын, олардың қазіргі уақыттан қалай пайда болатынын қарастыратын мамандар немесе осымен қызығушылық танытатын адамдар. Бұл адамдар әсіресе адам қоғамын немесе Жердегі өмірді жалпы түрде қарастырады.

Бұрынғы футуристер және терминнің пайда болуы

"Футурист" термині көбінесе болашақты түсінуге тырысатын адамдарды (кейде трендтерді талдау деп аталады) білдіреді, мысалы, авторлар, консультанттар, ойшылдар, ұйым басшылары және жеке және мемлекеттік ұйымдарға әртүрлі жаһандық үрдістер, мүмкін болатын сценарийлер, жаңа нарықтардағы мүмкіндіктер және тәуекелдерді басқару сияқты мәселелер бойынша кеңес беру үшін салааралық және жүйелік ойлауды қолданатындар. Футуризм – бұл өнер қозғалысы футуризмнің мағынасында емес. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі футуризм терминінің ағылшын тіліндегі ең алғашқы қолданылуын 1842 жылға жатқызады, ол сол кездегі христиандық эсхатологиялық бағытқа сілтеме жасайтын теологиялық контексте қолданылған. Алғашқы тіркелген пайдалану – итальяндық және орыс футуристері қабылдаған атау, олар 1920 және 1930 жылдардағы көркемдік, әдеби және саяси қозғалыстардың өкілдері болып, өткенді қабылдамауға және жылдамдыққа, технологияға және көбінесе күшті өзгерістерге құштарлық танытқан. Бұл салада маманданған бірқатар ұйымдар бар, соның ішінде Дүниежүзілік болашақ қоғамы, Кәсіби футуристер қауымдастығы (APF) және Дүниежүзілік болашақ зерттеулер федерациясы (WFSF). Г. Уэллс, Жюль Верн және Алдус Хаксли сияқты көреген жазушылар өздерінің заманында футуристер ретінде сипатталмаған. Футурология термині қазіргі мағынасында алғаш рет 1940 жылдардың ортасында неміс профессоры Оссип К. Флехтхайм қолданған, ол жаңа ықтималдық ғылымын ұсынған. Флехтхайм жүйелі болжау статистикалық тұрғыдан жоғары ықтималды өзгерістер процестерінің кіші тобын анықтаса және олардың дамуын бағаласа да, бұл әлеуметтік тұрғыдан маңызды болады деп мәлімдеді. 1940 жылдардың ортасында RAND және SRI сияқты алғашқы кәсіби "футуристік" консультациялық мекемелер ұзақ мерзімді жоспарлау, жүйелі трендтерді бақылау, сценарийлерді әзірлеу және болашақты көрумен айналыса бастады, бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі әскери және үкіметтік тапсырыстар бойынша, ал 1950 жылдардан бастап жеке мекемелер мен корпорациялар үшін. 1940 жылдардың соңынан 1960 жылдардың ортасына дейінгі кезең қазіргі футурология саласының тұжырымдық және әдістемелік негізін қалады. Бертран де Жувенелдің 1963 жылғы "Болжау өнері" және Денис Габордың 1964 жылғы "Болашақты ойлап табу" еңбегі маңызды алғашқы жұмыстар саналады, ал АҚШ-та болашаққа толығымен арналған алғашқы университет курсын 1966 жылы Нью-Скулда марқұм Элвин Тоффлер оқыды.

Қазіргі футуристер

Жалпы алғанда, бұл белгіге болашақты көре білушілер, алдын ала саралау кеңесшілері, корпоративтік стратегиялар жасаушылар, саясатты талдаушылар, мәдени сыншылар, жоспарлаушылар, маркетологтар, болжам жасаушылар, болжам нарығын дамытушылар, жол картасын құрушылар, операцияларды зерттеушілер, инвестициялық менеджерлер, актүарлер, және басқа да тәуекелді талдаушылар, сондай-ақ антропология, күрделі жүйелерді зерттеу, компьютерлік ғылым, экономика, инженерия, қала құрылысы, эволюциялық биология, тарих, менеджмент, математика, философия, физикалық ғылымдар, саяси ғылым, психология, социология, жүйелер теориясы, технологияны зерттеу, трендтерді талдау және басқа да салаларда білім алған болашаққа бағытталған мамандар кіреді.

Футурология

"Футурология" немесе "болашақты зерттеу", болашақ зерттеулері және көре білу – "үш P және W" арқылы сипатталатын сала, яғни "мүмкін, ықтимал және қажетті" болашақтар, сондай-ақ орын алуы төмен ықтимал, бірақ үлкен әсер ететін "күтпеген жағдайлар". Телекоммуникация құнының төмендеуі, интернеттің дамуы немесе белгілі бір елдердегі демографиялық қартаю сияқты жоғары беделді, ықтимал оқиғалардың өзінде де, үрдістің қарқыны немесе жалғасуында маңызды белгісіздіктер болады. Сондықтан болашақты талдаудың маңызды бөлігі – белгісіздік пен тәуекелді басқару.

Басқа қолданыстар

Бұл термин сонымен қатар 1970-ші жылдардың соңында пайда болған, Orchestral Manoeuvres in the Dark және The Human League сияқты танымал электрондық музыка топтарын атау үшін де қолданылған.