Рокер Парк: Тарихы мен естеліктері

Кіріспе

Рокердегі футбол стадионы, Англия, сол аттас саябақтың ішінде орналасқан.

Рокер Парк – Англияның Сандерленд қаласындағы футбол алаңы. 1898 жылдан 1997 жылға дейін «Сандерленд» футбол клубының үй стадионы болды, содан кейін клуб «Stadium of Light» стадионына көшті. Стадионның соңғы сыйымдылығы шамамен 22 500 адамды құрады, оның тек шағын бөлігі орындықтармен жабдықталған; бұрынғысы әлдеқайда көп болған, рекордтық көрермен саны 75 118 адамды жеткен.

Тарих

1890 жылдары сол кездегі «Сандерленд» төрағасы мен оның інісі клуб үшін үлкен алаң салуды шешті, ол клубтың қазіргі «Ньюкасл-роудтағы» алаңын алмастыруы тиіс еді. Клуб мырза Теннантқа тиесілі егістік жерді сатып алу туралы келіссөздер жүргізді және келісімнің бір бөлігі – «Сандерленд» жаңа стадионмен қатар бұл жерде үй салуы керек болды. Осы үй салынып біткенше «Сандерленд» жердің жалғасын төлеуге міндетті болды. Жер сатып алынғаннан кейін бір жыл ішінде «Рокер Парк» салынды, ағаш трибуналарын салуға үш ай ғана кетті. «Сағат трибунасында» 32 саты, орындықтар жоқ және қауіпсіздік үшін бөгелген бөгет болды. Тұрф Ирландиядан әкелінді және 38 жыл бойы сақталды. Алаңның ортасынан әр бұрышына дейін шамамен бір футқа төмендеу болуы тиіс еді, бұл суды жақсы өткізуге көмектесетін. Алаңдағы алғашқы шара 1898 жылдың 12 тамызында өткен «Олимпиада ойындары және оркестрлер байқауы» болды. 1898 жылдың 10 қыркүйегінде «Рокер Парк» Лондондерридің 6-маркизі Чарльз Вэйн Темпест Стюарт тарапынан ресми түрде ашылды. Алғашқы матч – «Ливерпульге» қарсы жолдастық кездесу, онда «Сандерленд» 1:0 есебімен жеңіске жетті, ал Джим Лесли стадионның алғашқы голын соқты. Стадион тез арада «Рокер Роуары» деп аталатын құбылысқа аталды, содан кейін «Тоттенхэм» және Англия құрамасының капитаны Дэнни Бланчфлауэр: «Рокер Парктегі осы жабайы дауыстың қарқындылығына ешнәрсе тең келмейді» деп жазды. «Рокер Энд» 1912 жылы бетонмен қапталды, ал 1913 жылы сыйымдылығы 50 000 адамға дейін артты. 1929 жылы ескі ағаш трибунасы бұзылып, оның орнына Арчибальд Лейч жобалаған жаңа бас трибуна салынды. Оның әсері – қиылысқан торлы конструкция әлі де «Айброкста» («Рейнджерс»), «Хоум Паркте» («Плимут Аргайл») және «Гудисон Паркте» («Эвертон») көрінеді. Кейіннен осы танымал тордың бөліктері «Сандық стадионның» автотұрағын бөлу үшін пайдаланылды. Жаңа бас трибунаны салу жұмыстары клубты банкроттыққа жеткізуге айналды. Осы кезде «Рокер Парк» стадионының ресми сыйымдылығы 60 000 адамды құрады, бірақ кейбір матчтарда 75 000-ға жуық көрермен жиналды. 1930 жылдары жақсарту жұмыстары жалғасты, ал 1936 жылы «Сағат трибунасы» қайта жаңартылды. 114 метрлік құрылысты леди Рейн ресми түрде ашты, оның күйеуі сол кездегі «Сандерленд АФК» төрағасы сэр Уолтер Рейн болды. 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бір бомба алаңның ортасына түсті, ал тағы бір бомба жанындағы полицей қаза тапты. 1952 жылы «Рокер Парк» стадионына жарық шамдары орнатылды, бұл «Арсеналдың» «Хайбери» стадионынан кейін елдегі екінші алаң болды. Жарық шамдары тек уақытша қосымша болды және сәттілік танытқаннан кейін маусым соңында тұрақты құрылымдармен ауыстырылды. Англия 1966 жылғы әлем чемпионатын қабылдағанда, «Сағат трибунасына» жақсартулар енгізілді, орындықтар қосылды және «Фулвелл Эндінің» үстіне шатыр орнатылды. Сонымен қатар, «Фулвелл Эндте» уақытша орындықтар орнатылды. Әлем чемпионаты кезінде «Рокер Парк» стадионы 40 310 адамды қабылдай алатын болды. 1955 жылы «Рокер Парк» Англия кубогының жартылай финалының қайталама матчын қабылдады, онда (ақырғы жеңімпаздары) «Ньюкасл Юнайтед» және үшінші лигада ойнаған «Йорк Сити» командалары кездесті. «Ньюкасл» ойынды 55 239 көрерменнің алдында 2:0 есебімен жеңді. «Сандерленд» екінші жартылай финалда болды, бірақ «Манчестер Ситиден» 1:0 есебімен жеңілді. 1970 жылдары «Рокер Паркке» одан да көп жақсартулар енгізілді. Бұл жақсартулар жер асты су бүркіткіштерін орнатуды, жарық шамдарын еуропалық стандарттық люкс деңгейіне дейін жаңартуды, көпшілікті бақылаудың электрондық жүйелерін орнатуды және шатырды қайта жабуды қамтыды. 1980 жылдары клубтың жағдайы нашарлағандықтан (оның ішінде Футбол лигасының үшінші дивизионында бір маусым ойнады), «Рокер Парк» құлдырауға бет бұрды. 1989 жылғы «Хиллсборо» трагедиясынан кейін сыйымдылығы күрт төмендеді, ең көп зардап шеккені – «Рокер Энд» болды. 1990 жылдардың басында Футбол қауымдастығының (ФА) жаңа ережелері «Тейлор есебін» жариялағаннан кейін стадионды толық орындықтарға көшіру қажет болды, бұл «Сандерленд» күтетін көрермендер санынан әлдеқайда аз сыйымдылықты білдіретін еді, өйткені олар Премьер-лига құрылғанға дейін соңғы бірінші дивизионда (1990-1991 маусым) ойнаған және жоғары лигаға тез оралуға ұмтылған (бірақ бұл 1995-1996 маусымға дейін орындалмады). Бұл жер кеңейтуге тым тар болғандықтан, төраға Боб Мюррей жаңа стадион үшін жер іздеуді шешті. 1992 жылы Вашингтондағы «Nissan» автокөлік зауытының жанында 48 000 орындық стадион салу жоспарлары жарияланды, ол ірі демалыс кешенінің бөлігі болар еді, бірақ «Nissan» олардың зауытының жанында мұндай нысанның салынуына қарсылық білдірді. Оның орнына, бес жыл өткен соң, 1997 жылы «Сандерленд» жақын жердегі Монквеармауттағы жабық «Монквеармаут шахтасының» орнындағы «Сандық стадионға» көшті. 1996-1997 маусымы «Рокер Парктегі» соңғы маусым болды, сонымен қатар «Сандерлендтің» Премьер-лигадағы алғашқы маусымы, ол клуб үшін құлдыраумен аяқталды. Алаңдағы соңғы ресми матч – «Эвертонға» қарсы 3:0 есебімен жеңіс болды. «Рокер Парк» Премьер-лигада тұрған орынға ие болған соңғы стадиондардың бірі болды. «Фулхэм» командасы ғана «Крэйвен Коттедж» стадионында бір маусым тұрды, содан кейін «Куинз Парк Рейнджерспен» («Лофтус Роуд») екі маусым бөлісіп, одан кейін толық орындықтармен жабдықталған «Крэйвен Коттеджге» оралды. Соңғы қоштасу ойынынан кейін арнайы салтанатта (әртүрлі жағдайларға қарамастан, «Ливерпульге» қарсы 1:0 есебімен жеңіс, онда «Сандерленд» жартылай қорғаушысы Джон Маллин «Фулвелл Эндте» стадионның соңғы голын соқты) Чарли Херли (клубтың ғасырының үздік ойыншысы деп танылған) алаңның ортасын қазып алып, оны жаңа стадионға отырғызды. «Сандық стадионға» көшкеннен кейін «Рокер Парк» бұзылып, оның орнына тұрғын үйлер салынды. «Рокер Паркті» еске алу үшін көшелерге «Promotion Close», «Clockstand Close», «Goalmouth Close», «Midfield Drive», «Turnstile Mews» және «Roker Park Close» аттары берілді.

In the 1890s, the then Sunderland chairman and his brother decided to build a bigger ground for the club, to replace what was then the club's current ground at Newcastle Road. The club had negotiated to buy farmland that belonged to a Mr. Tennant and part of the agreement was that Sunderland would have to build a house on the site as well as their new stadium. Until this house was built, Sunderland still had to pay rent on the land. Within a year of the land being bought, Roker Park had been built, with the wooden stands only taking three months to build. The Clock Stand had 32 steps, no seats and a crush barrier for safety. The turf was brought from Ireland, and lasted for 38 years. The pitch was designed to have a slight drop of about one foot from the centre of the pitch to each corner to help with drainage. The first event at the ground was an "Olympic Games and Band Contest" on 12 August 1898. On 10 September 1898 Roker Park was officially opened by Charles Vane Tempest Stewart, 6th Marquess of Londonderry. The first match was a friendly against Liverpool which Sunderland won 1–0, with Jim Leslie scoring the stadium's first ever goal. The stadium soon became famous for what was often referred to as the "Roker Roar", with then Tottenham and England captain Danny Blanchflower writing that “Nothing ever equalled the intensity of that wild roar at Roker Park”. The Roker End was concreted in 1912, and by 1913 the capacity had risen to 50,000. In 1929 the old wooden grandstand was demolished and replaced by a new Main Stand, which was designed by Archibald Leitch, whose influence, the criss cross lattice work, can still be seen at Ibrox (Rangers), Home Park (Plymouth Argyle) and Goodison Park (Everton). Fragments of the iconic lattice work would later be used to separate parts of the car park at the Stadium of Light. The work on the new Main Stand nearly bankrupted the club. By this time the official capacity of Roker Park was 60,000 but at some matches they would have crowds as large as 75,000. More work continued in the 1930s and in 1936 the Clock Stand was rebuilt. The 114 m (375 ft) long structure was officially opened by Lady Raine, whose husband was Sir Walter Raine, the Chairman of Sunderland AFC at the time. In 1943, during the Second World War, a bomb landed in the middle of the pitch and another nearby killed a policeman. In 1952, Roker Park was fitted with floodlights, being only the second ground in the country to do so after Arsenal's Highbury stadium. The lights were only a temporary addition, and were replaced by permanent structures at the end of the season after proving to be a success. When England hosted the 1966 World Cup, improvements were made to the Clock Stand, involving the addition of seats, and a roof over the Fulwell End. Temporary seating was also installed in the Fulwell End. The capacity of Roker Park during the World Cup was 40,310. In 1955, Roker Park hosted an FA Cup Semi Final replay, between (eventual winners) Newcastle United and York City, who were then in the third tier of English Football. Newcastle won the game 2–0 in front of a crowd of 55,239. Sunderland were in the other semi final, but lost out 1–0 to Manchester City. During the 1970s, there were even more improvements to Roker Park. These improvements included installing underground sprinklers, upgrading the floodlights to European Standard Lux Value, installing electronic crowd monitoring systems, and re sheeting the roof. In the 1980s, with a downturn in the club's fortunes (which included a season in the Football League Third Division), Roker Park started to decline. The capacity was severely reduced following the report in the Hillsborough Disaster of 1989, with the Roker End suffering the most. In the early 1990s, new Football Association (FA) rules following the publication of the Taylor Report meant the stadium would have to have been upgraded to all seater status, which would have consisted of a much smaller capacity than the sort of attendances that Sunderland could expect, as they had played in the penultimate First Division campaign (1990–91 season) before the creation of the Premier League and were aiming for a swift return to the top flight (although promotion was ultimately not achieved until the 1995–96 season). The site was too confined for expansion so chairman Bob Murray decided to look for a site for a new stadium. In 1992, plans were unveiled to build a 48,000 seat stadium near the Nissan car factory in Washington, which would be part of a mega leisure complex, but Nissan objected to such a site being developed near their factory. Instead, five years later in 1997, Sunderland moved to the Stadium of Light, in nearby Monkwearmouth, on the site of the closed Monkwearmouth Colliery. The 1996–97 season was the last at Roker Park, which was also Sunderland's first ever season in the Premier League, ending in relegation for the club. The last competitive match at the ground was a 3–0 victory over Everton. Roker Park was also one of the most recent venues in the Premier League to feature standing accommodation. The only team to have had standing accommodation at its stadium since was Fulham, who still had terracing at Craven Cottage for one season after winning promotion in 2001, after which they ground shared with QPR at Loftus Road for two seasons before returning to an all seater Craven Cottage. In a special ceremony after the final farewell game (coincidentally, also a 1–0 win against Liverpool in which Sunderland midfielder John Mullin scored the stadium's final goal at the Fulwell End) Charlie Hurley (voted the club's Player of the Century) dug up the centre spot of the ground for it to be planted at the new stadium. Following the move to the Stadium of Light, Roker Park was demolished and in its place was built a housing estate. To commemorate Roker Park, the streets were named Promotion Close, Clockstand Close, Goalmouth Close, Midfield Drive, Turnstile Mews and Roker Park Close.

Фандардың көшуге реакциясы

Рокер Парк бұзылғаннан кейін драматург Том Келли мен актер Пол Данн "Мен жүрегімді Рокер Паркте қалдырдым" деген бір актерлік пьеса жазды. Пьесада жаңа стадионға көшу кезінде күресіп, Рокер Парк оның үшін не мағынаға ие болғанын еске алатын жанкүйердің тағдыры суреттелген. Пьеса алғаш рет 1997 жылы сахнаға қойылды және кейіннен қайта жаңартылды. Актер және "Сандерленд" жанкүйері Питер О'Тул Рокер Паркті клубпен байланысы деп сипаттап, стадион өзгергеннен кейін ол бұрынғыдай жанкүйер болып қалмағанын айтты. 1998 жылы BBC алты бөлімді "Premier Passions" атты деректі фильмін көрсетті, онда 1996-97 маусымдағы "Сандерленд" клубының тарихы баяндалды. Бұл маусымда клуб Футбол лигасының бірінші дивизионынан Премьер-лигаға көтерілгеніне бір жыл өткен соң, лигадан түсіп, "Stadium of Light" стадионына көшті.

Халықаралық матчтар

Рокер Парк 1899 жылы Англияның үш толық халықаралық матчының біріншісін қабылдады; 1898–99 жылдарғы Британдық үй чемпионатында Ирландияға қарсы 13–2 есебімен жеңіс – турнир тарихындағы ең көп гол соғылған ойын. Рокер Паркте 1920 жылы (Ирландияға қарсы) және 1950 жылы (Уэльске қарсы) тағы да үй чемпионатының матчтары өтті, және екі ойында да Англия жеңіске жетті. Стадионда Англияның "B" құрамасы 1954, 1980 және 1990 жылдары үш ойын өткізді. Рокер Парк сонымен қатар төрт жастар халықаралық матчын қабылдады – 1959 және 1970 жылдары Англияның U23 құрамасы, ал 1952 және 1956 жылдары Англияның U18 құрамасы. 1970 жылы Англияның U23 құрамасы Шотландияға қарсы өткізген ойыны қардың салдарынан 60 минуттан кейін тоқтатылды, Англия 3–1 есебімен алға шығып тұрған кезде. 1966 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Рокер Парк 4-топтың үш топтық кезең матчын және Кеңес Одағы мен Венгрия арасындағы ширек финал матчын Айресом Паркімен бірге қабылдады. Стадиондағы Әлем чемпионатының ең көп көрермендер саны – Кеңес Одағы мен Италия арасындағы топтық кезең матчында 27 793 адамды құрады.