Көңіл көтеруші тағамдар немесе Еске түсетін тағамдар

Кіріспе

Тамақ түрі

Комфорт тағамы – адамға ностальгиялық немесе әсерлі құндылық сыйлайтын, көбінесе бала кезімен немесе үй тағамымен байланысты жоғары калориялы тағам. Бұл ностальгия жеке адамға ғана тән болуы мүмкін, немесе нақты бір мәдениетке қатысты болуы да мүмкін.

Анықтамасы мен тарихы

Бұл термин 1966 жылы Palm Beach Post газетінде пайда болды: "Ересектер күшті эмоционалды стресске ұшырағанда, балалық шақтағы қауіпсіздік сезімімен байланысты "жайлы тағамдар" деп аталатын тамаққа жүгінеді, мысалы, анасының жұмыртқасы немесе танымал тауық сорпасы". JSTOR-дағы Эйприл Уайттың зерттеулеріне сәйкес, бұл терминді қазіргі мағынасында алғаш рет Лиза Миннелли сұхбатта қолданған болуы мүмкін, ол гамбургер жегісі келетінін мойындады. Термин алғаш пайда болған кезде газеттер оны цитата белгілеріне алып жазды. 1970 жылдары АҚШ-та ең танымал жайлы тағамдар әртүрлі картоптан жасалған тағамдар мен тауық сорпасы болды, бірақ тіпті сол кезде де анықтамасы әр адам үшін өзгеше болды. Келесі онжылдықтарда АҚШ-та жайлы тағамдардың мәні өзгерді, дәмді тағамдардан тәтті тағамдарға қарай жылжыды, сонымен қатар жайлы тағамдар тақырыбындағы аспаздық кітаптар тарала бастады және мейрамханалар осындай деп белгіленген тағамдарды ұсынуға кірісті, ал бастапқыда бұл термин "үйде ғана" желінетін тағамдарға қолданылған. 1990 жылдары пайда болған, майлылығы төмен немесе көмірсулы заттар аз диета сияқты әлемдік диеталық тенденциялар жайлы тағамға деген құштарлықты тоқтатуға күш жеткізбеді. Уайттың сөзіне қарағанда, 2020 жылы әлемді қампқан COVID-19 пандемиясы адамдардың ностальгия мен жақындық сезімін тудыратын жайлы тағамға деген қажеттілігін арттырды. Бұл сезімдер кофе мен шоколад сияқты басқа тағамдардағы психоактивті ингредиенттердің әсерінен де туындауы мүмкін. Психологиялық қиындықтарға тап болған адамдар көбінесе өзін емдеу үшін жайлы тағамдарға жүгінеді. Жағымсыз эмоциялары бар адамдар көбінесе қысқа мерзімді ләззат алу үшін денсаулыққа зиянды тағамдарды жейді. Бір зерттеуде колледж студенттерінің жайлы тағамдары төрт санатқа бөлінді (ностальгиялық тағамдар, ләззат тағамдары, ыңғайлы тағамдар және физикалық жайлылық тағамдары), сонымен қатар көңіл-күйді немесе әсерді өзгерту үшін нақты тағамдарды әдейі таңдауға және белгілі бір тағамдарды медициналық мақсатта қолданудың көңіл-күйді өзгертумен байланысты болуы мүмкін екендігіне назар аударылды. Нақты тағамдарды жайлы тағам ретінде анықтау жекелей болуы мүмкін, бірақ белгілі бір үлгілерді байқауға болады. Американдықтардың талғамына қатысты бір зерттеуде "еркектер ыстық, дәмді тағамдарды (мысалы, стейк, тұшпара, сорпа) ұнатса, әйелдер көбінесе жеңіл тағамдарды (мысалы, шоколад пен мұзқаймақ) жақсы көреді. Сонымен қатар, жастар 55 жастан асқан адамдарға қарағанда көбінесе жеңіл тағамдарды таңдайды". Зерттеу сонымен қатар жайлы тағамдарды тұтыну мен өкініш сезімі арасындағы байланысты көрсетті. Жайлы тағамдарды тұтыну эмоционалды стресске жауап ретінде қарастырылады және нәтижесінде АҚШ-тағы семіздік эпидемиясына ықпал етеді. Белгілі бір гормоналды реакцияларды тудыру, әсіресе іш майының артуына әкеледі, бұл өзін-өзі емдеудің бір түрі болып саналады. Тағы бір зерттеу еркектерде жайлы тағамдарды тұтыну оң эмоциялармен, ал әйелдерде теріс эмоциялармен байланысты екенін көрсетті. Стресс әсері әсіресе колледж жасындағы әйелдер арасында байқалады, олардың тек 33% эмоциялық стресс кезінде дұрыс тамақтануды таңдайды. Әсіресе әйелдер үшін бұл психологиялық үлгілер бейімделуге кедеріл болуы мүмкін. Бұл зерттеулерді терапиялық мақсатта қолдануға болады, мысалы, анорексияға шалдыққан қарт пациенттерге, олардың денсаулығы мен өмір сүру сапасы тамақ қабылдаудың төмендеуіне байланысты нашарлаған жағдайда, жайлы тағамдарды немесе "қуаныш сағаты" сусындарын ұсыну.

The term comfort food has been traced back at least to 1966, when the Palm Beach Post used it in a story: "Adults, when under severe emotional stress, turn to what could be called 'comfort food'—food associated with the security of childhood, like mother's poached egg or famous chicken soup." According to research by April White at JSTOR, it might have been Liza Minnelli who used the term for the first time in its modern meaning in an interview, admitting to craving a hamburger. When the term first appeared, newspapers used it in quotation marks. In the 1970s, the most popular comfort food in the United States were various potato dishes and chicken soup, but even at the time, the definition varied from person to person. During the next decades, the nature of comfort food changed in the USA, shifting from savory dishes to sweet ones, while comfort food themed cookbooks started to spread and restaurants started to offer items labelled as such, when originally the term was used for food items consumed "home alone". Worldwide diet trends, emerging in the 1990s, like the low fat or the low carb diet were unable to end the cravings for comfort food. According to White, the COVID 19 pandemic that hit the world in 2020 further strengthened people's need for comfort food that evokes nostalgia and the feeling of belonging. These feelings can also be induced by psychoactive ingredients found in other foods, such as coffee and chocolate. When psychological conditions are present, people often use comfort food to treat themselves. Those with negative emotions tend to eat unhealthy food in an effort to experience the instant gratification that comes with it, even if only short lived. One study divided college students' comfort food identifications into four categories (nostalgic foods, indulgence foods, convenience foods, and physical comfort foods) with a special emphasis on the deliberate selection of particular foods to modify mood or affect, and indications that the medical therapeutic use of particular foods may ultimately be a matter of mood alteration. The identification of particular items as comfort food may be idiosyncratic, though patterns are detectable. In one study of American preferences, "males preferred warm, hearty, meal related comfort foods (such as steak, casseroles, and soup) while females instead preferred comfort foods that were more snack related (such as chocolate and ice cream). In addition, younger people preferred more snack related comfort foods compared to those over 55 years of age." The study also revealed strong connections between consumption of comfort foods and feelings of guilt. Comfort food consumption is seen as a response to emotional stress and, consequently, as a key contributor to the epidemic of obesity in the United States. The provocation of specific hormonal responses leading selectively to increases in abdominal fat is seen as a form of self medication. Further studies suggest that consumption of comfort food is triggered in men by positive emotions, and by negative ones in women. The stress effect is particularly pronounced among college aged women, with only 33% reporting healthy eating choices during times of emotional stress. For women specifically, these psychological patterns may be maladaptive. A therapeutic use of these findings includes offering comfort foods or "happy hour" beverages to anorectic geriatric patients whose health and quality of life otherwise decreases with reduced oral intake.

Өңір бойынша

Әлемдік деңгейдегі аймақтар бойынша жұбаныш тағамдарының ішінара тізімі.