Реформация тарихшысы Иоганн Слейдан: Өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Люксембургтік тарихшы және жылнамашы Иоганнес Слейданус немесе Слейдан (1506 – 31 қазан 1556) – Реформация тарихын зерттеген люксембургтік тарихшы және жылнамашы.

Өмір

Ол Люксембург герцогтігіндегі Шлейден қаласында дүниеге келген, ол кезде Габсбург Нидерландының бір бөлігі болған. Ол Лёвен және Кёльн университеттерінде гуманитарлық ғылымдарды, ал Париж мен Орлеанда заң және құқықтануды оқыды. Лёвендегі Ренессанс гуманистерінің арасында жүргенде ол протестанттық көзқарастарды қабылдады және кардинал дю Белледің қызметіне кірісіп, француз сарайының император Карл V-ке қарсы неміс протестанттарымен одақ құруға бағытталған нәтижесіз келіссөздерінде жұмыс істеді. 1542 жылы ол Страсбургке қоныстанды. Слейдан Реформацияға қатысты барлық құжаттарды көшіріп алуға үйренген еді, ал оның жинағын көрген Мартин Буцер Гессеннің Филиппіне оны Реформация тарихшысы етіп тағайындауды ұсынды, оған жалақы және қажетті барлық құжаттарға қол жеткізуді қамтамасыз етуді ұсынды. Біраз уақыттан кейін Шмалькальден лигасының басшылары осы ұсынысқа келісіп, Слейдан өзінің зор жұмысын бастады және 1545 жылы бірінші томды аяқтады. Сол жылы ол дипломатиялық қызметке қайта шақырылып, Генрих VIII-ге француз елшілігінің құрамында Англияға барды. Сол жерде ол өзінің тарихын жазу үшін материалдар жинады. Оралғаннан кейін ол Страсбургтің Франкфурт және Вормс диеталарында өкілдік етті және Гессеннің Филиппінің мұрағаттарын зерттеу үшін Марбургке сапарлады. Шмалькальден лигасының соғысы осы жұмыстың жолына кедергі келтірді, сонымен қатар Слейданға жалақы төлеуге де кедергі келтірді. Ол қиын жағдайда Англияға көмек сұрады және Кранмердің шарапатымен Эдуард VI-ден жылдық зейнетақы алды, бірақ ол ешқашан төленбеді. 1551 жылы Слейдан Трент соборында Страсбургтен өкіл ретінде қатысты, сонымен қатар Эсслинген, Равенсбург, Реутлинген, Биберах және Линдау императорлық қалаларының атынан әрекет етуге толық өкілеттік алды. Көп ұзамай ол Страсбург қаласының мемлекеттік қызметкері болды және 1554 жылы өзінің зор жұмысын аяқтады, бірақ ақшаның жетіспеуі және басқа да қайғы-қасіреттер оны баспаға беруді кейінге қалдыруға мәжбүр етті. Слейдан 1556 жылдың қазан айында Страсбургте кедейлікте қайтыс болды. Кітабы алдыңғы жылы жарық көрді: Commentariorum de statu religionis et reipublicae, Carolo V. Caesare, libri XXVI. Ол 1560 жылы Джон Даус, ал 1689 жылы Г. Боун тарапынан ағылшын тіліне аударылды. Ол бейтараптыққа көңіл бөліп жазылған, бірақ бұл тәсіл ешкімге ұнаған жоқ, тіпті Меланктонға да. Ол Реформация дәуірінің құнды заманауи тарихы болып табылады және көптеген құжаттарды қамтиды.

He was born at Schleiden in the Duchy of Luxembourg, then part of the Habsburg Netherlands. He studied humanities at Leuven University and Cologne University, and law and jurisprudence at Paris and Orléans. Whilst among the Renaissance humanists of Leuven, he had adopted Protestant opinions, and entering the service of Cardinal du Bellay, was employed in the futile negotiations of the French court to make an alliance with the German Protestants against the Emperor Charles V. In 1542 he settled in Strasbourg. Sleidanus had been accustomed to copy all papers bearing upon the Reformation to which he had access, and Martin Bucer, who had seen his collection, proposed to Philip of Hesse to appoint him historian of the Reformation, giving him a salary and access to all necessary documents. After some delay the heads of the league of Schmalkalden agreed to the proposal, and Sleidanus began his great work, finishing the first volume in 1545. In that year he was recalled to diplomacy, and went to England in a French embassy to Henry VIII. While there he collected materials for his history. On his return he represented Strasbourg at the diets of Frankfurt and Worms, and went on to Marburg to explore the archives of Philip of Hesse. The war of the league of Schmalkalden interfered with this work, and also prevented the payment of Sleidanus, who in his difficulties applied to England for aid, and at Cranmer's intercession received a yearly pension from Edward VI, which, however, was never paid out. In 1551 Sleidanus went to the Council of Trent as representative from Strasbourg, charged also with full powers to act for the imperial cities of Esslingen, Ravensburg, Reutlingen, Biberach and Lindau. Soon afterwards he became a civil servant of the city of Strasbourg, and finished his great task in 1554, though lack of money and other misfortunes compelled him to delay printing. Sleidanus died in poverty at Strasbourg in October 1556. The book appeared in the preceding year, Commentariorum de statu religionis et reipublicae, Carolo V. Caesare, libri XXVI. ; it was translated into English by John Daus in 1560 and by G. Bohun in 1689. It was drafted with some care for impartiality, but this approach pleased no one, not even Melanchthon. It remains a valuable contemporary history of the times of the Reformation, and contains a large collection of documents.

Өлімнен кейін

Страсбургтың Нойштадт ауданында оның құрметіне көше аталған (Rue Sleidan).