Кіріспе

Орталық Теннессидегі 19 ғасырдағы аңызға толы оқиға.

Белл Сиқыршысы немесе Белл Сиқыршысының шабуылы – Оңтүстік АҚШ фольклорынан шыққан аңыз, ол Теннесси штатының Робертсон округінің солтүстік-батысындағы 19 ғасырға жататын Белл отбасы туралы. Фермер Джон Белл аға отбасымен бірге қазіргі Адамс қаласының жанындағы Қызыл өзен бойында тұрған. Аңыз бойынша, 1817 жылдан 1821 жылға дейін оның отбасына және айналағы жерге көбінесе көрінбейтін, сөйлей алатын, физикалық ортаға әсер ете алатын және пішінін өзгерте алатын бір күш шабуыл жасады. Кейбір мәліметтерде бұл рухтың болашақты көре алатын және адамнан асып түсетін жылдамдықпен ұзақ қашықтықтарды жүзе алатын (немесе бір уақытта бірнеше жерде бола алатын) қабілеттері де айтылады. 1894 жылы газет редакторы Мартин В. Инграм «Белл Сиқыршысының расталған тарихы» деген кітабын жариялады. Бұл кітап аңыздың ең толық жазбасы және кейінгі зерттеулердің негізгі көзі ретінде кеңінен танылды. Кітаптағы тұлғалар тарихи мәнді тұлғалар болып табылады. Қазіргі уақытта кейбір күмәнданушылар Инграмның еңбегін тарихи фантастика немесе алаяқтық деп санайды. Ал басқа зерттеушілер Инграмның жұмысын фольклорды зерттеудің бастапқы кезеңі және 19 ғасырдағы аймақтағы сенімнің нақты бейнесі деп есептейді. Бұл аңыздың бастапқы жазбаларында маңызды элемент болмаса да, 20 ғасырда Белл Сиқыршысының үңгірі оқиғаға деген қызығушылықты, сенімді және дәстүрді жаңарту ортасына айналды. Кино және музыка сияқты заманауи көркемдік интерпретациялар аңыздың таралуын Оңтүстік Америка Құрама Штаттарының шекарасынан тысқары кеңейтті.

Эндрю Джексон

Генерал Эндрю Джексонның сапары туралы мәлімет Инграмның еңбегінің 11-тарауында ғана келтірілген. Бұл тарау – 1894 жылдың қаңтар айында Кларксвиллдегі адвокат Томас Л. Янси жазған хат. Янси өз әкесі Уитмел Форттың Белл үйінен болған құбылыстардың куәсі болғанын және Форттың Джексонның сапары туралы айтқанын түсіндірді, бірақ хатта оқиғаның күні көрсетілмеген. Янси әкесінің баянын "маған қатты әсер етті" деп сипаттады. Паранормальдық құбылыстарды зерттеуші Бенджамин Рэдфорд және Брайан Даннинг Эндрю Джексонның Белл отбасының үйіне келгенін растайтын ешқандай дәлел жоқ деген қорытындыға келді. Аталған жылдары Джексонның орны жақсы тіркелген, ал тарихта немесе оның жазбаларында Белл отбасы туралы біліміне қатысты ешқандай мәлімет жоқ. Дуннингтің сөзіне сүйенсек, "1824 жылғы президенттік сайлаулар аса қатыгез болды, сондықтан оның қарсыласы оның әйелмен күресіп жеңілгенін әшкерелеу мүмкіндігін пайдаланбағанына сену қиын". Хьюстон университетімен байланысты Карл Линдал Эндрю Джексонмен болған кездесу – аңыздың қалыптасуында сенім мен тарихтың қалай бірігетінінің мысалы екенін жазды. Мұндай аңыздар ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы кеңінен таралуы мүмкін.

XX ғасырдағы аңыз

1903 жылдың мамырында Белл отбасы Теннессиге келгенінің жүз жылдығына орай сиқыршының қайтып оралуы мүмкін деген болжам айтылды. 1903 жылдың тамызында Мемфисте жарияланған мақалаға жауап ретінде «The Springfield Herald» газеті жергілікті тұрғындардың Белл сиқыршысының оралуына алаңдамайтынын білдірді және Мемфис газетін плагиатта айыптады. «Herald» сондай-ақ Инграмның еңбегінің авторлық құқығы оның ұлы Толбертке, «Denver Times» газетінде жұмыс істейтін адамға берілгенін мәлімдеді. Қыркүйек айында жергілікті газет рухтың тамыз айында оралмағанына күмәнділік білдірді. Джон Беллдің немересі, Нэшвиллдегі невролог Чарльз Бейли Белл 1934 жылы «Белл сиқыршысы: құпия рух» атты кітап жариялады. Кітабында ол өмірінің соңында үлкен әпкесі Бетсиден естіген оқиғаларды баяндады. Олар Эндрю Джексонның келгені және Белл сиқыршысы үңгірінде тұтқындалған, сиқыршының аяқтарынан тартып шығарған бала туралы әңгімелерді қамтыды. Белл сонымен қатар 1828 жылы рухтың оның ата-бабаларына берген болжамдарын, оның ішінде сиқыршының Белл отбасына соңғы рет келгеннен кейін 107 жыл өткен соң, 1935 жылы қайта оралатынын айтқандығын жеткізді. 1937 жылы ерекше оқиғалар туралы хабарлар тарады. Белл сиқыршысы үңгіріндегі ферма иесі Луис Гаррисон түсіндіріле алмайтын шуды естіді. Белл ұрпақтары үйге сүрінетін бір нәрсе, есіктен ұшып шығып, бүйір есіктен қайта кірген қағаз тәрізді зат және пианинодан естілген әлсіз музыканы сипаттады. Жергілікті Эпворт лигасының тобы 1937 жылдың 29 шілдесінде Белл сиқыршысы үңгіріне жақын жердегі тас карьерінде шашлык пісіруге қатысты. Топ аңыз туралы әзілдесіп отырғанда, үңгірдің үстіндегі жардың басында отырған әйелдің кейпін көрді, бұл көптеген адамдарды қашуға мәжбүр етті. Газетте жазылғандай, топтағы дін қызметкері кейіннен оны зерттеп, айдың жартасқа түскен жарығы екенін анықтады. Екінші хабарламада сол түні айдың көрінбейтіні туралы ауа райы туралы мәлімет берілді. Джим Брукс 2015 жылы анасының шашлык пісіруге қатысқанын және дін қызметкерінің суретті түсіндіруді таба алмағаннан кейін қалаға бара жатқан жастарға жеткенін айтты. 1965 жылдың қарашасында Белл отбасынан шыққан адвокат Чарли Уиллеттке тиесілі болған ескі дубадан жасалған шайқалатын кресло туралы мақала жарияланды. Кресло Уиллетттің мүлігін сату кезінде 41-ші трассадағы антикварлық дүкеннің иесі миссис Дж.С. Адамс сатып алды. Бір клиент креслоға отырып, оның сатылымға шығарылмағанын білгеннен кейін, миссис Адамстан табиғаттан тыс нәрселерге сенетінін сұрады. Екі аптадан кейін клиенттің қызы миссис Адамстың үйіне келіп, анасы Белл зиратына барғаннан кейін, бір дауыстың оған «орынан тұрып, айналаңа қара, өте құнды нәрсені табасың» дегенін айтты. Көлігі бұзылғаннан кейін әйел далаға шығып, аударылған қара темір қазанды көрді. Ол қазанды аударып, шөпте бермет бұғатын тапты. Әйелдің қызы зергердің бағалауынша, бұғаз 160-200 жыл бұрын жасалған. Адвокат Чарльз Ромейн Уиллетт (1886-1963), Сара Элизабет Беллдің ұлы, 16 жасында газет бизнесіне қызығушылық танытты. Біраз уақыт кәсіби бейсбол ойнап, басқа газеттерде жұмыс істегеннен кейін, Уиллетт 1907 жылы заң оқып жүріп «Нэшвилл Теннессиан» газетінің бірінші бас редакторы болды. Адамс қаласының мэрі және штаттық заң шығарушы мүшесі Чарли Уиллетт сенімділігімен танымал болды. Әр жексенбіде Уиллетт сүйіктісі Джерри Каллом Гарднермен бірге Кларксвиллде мұзжұмсақ жеп, үйге қайтып келе жолда Ричардсонның мейрамханасында түскі ас ішетін. Қоғамдық аңызға сәйкес, жұбайлар Белл және Гарднер отбасыларынан шыққандықтан тағдырды сынамай, үйленбеген. Джим Брукс отбасының бір мүшесінің отбасылық міндеттерді ықтимал себеп деп түсіндіргенін айтады. Брукс жұбайлардың 1960-шы жылдардың басында осы қауесет туралы не ойлағанын сұрады. Джерри Гарднер Чарли Уиллеттің оған үйленуін сұраса, ол келісетінін айтты. Брукс осыны Чарли Уиллеттке айтқаннан кейін, ол бірден күлімсіреп, саусақтарын шұлықтарынан өткізіп: «О, ол солай деді ғой?» деді. Бонни Ханелин 1977 жылы 1944 жылы бала кезінде үңгірді зерттеген уақытын еске алды. Ол ағылшын тілі сабағынан шығып, «көктем» ойнап, үңгір иесі миссис Гаррисоннан шам-шырақ алған. Ол бірнеше жыл бойы достарымен бірге үңгірді зерттегенін айтады. Үңгірде болғанда, оның шам-шырағы желдің болмауына қарамастан сөніп қалды. Ол шамды қайта жаққан, бірақ ол қайтадан сөнді. Қорқып, ол су жолымен қараңғылықта үңгірдің кіреберісіне дейін жүрді, онда шошқа бұршағы мен зефирдің ашық банкасын көрді. Кейінірек ол құқық қорғау органдары үңгірдің арт жағында қашқан екі қылмыскерді тапқанын білді. Ол сиқыршының олардан қашуға көмектескенін айтты. 1977 жылы бес сарбаздың жақын жердегі Форт Кэмпбелден Белл сиқыршысы үңгіріне келгені туралы хабарлама тарады. Сарбаздардың бірі тасқа отырып, аңызға күмәнділік білдіргенде, көрінбейтін бір нәрсе оны кеудесінен ұстады. 1986 жылы «The Tennessean» газетінің штатты жазушысы Дэвид Жаррард пен фотограф Билл Уилсон, соңғысы Ұлттық спелеологиялық қоғамның мүшесі, түнде үңгірде ұйықтауға рұқсат алды. Бірінші үңгір бөлмесінде олар үңгірдің тереңінен 30 метрдей жерден келетін шуды естіді. Кейіннен «бір қалыпты аңырау» үн күшейіп қайталанды және бірнеше қатты соққылармен бірге болды. Үшінші рет басталғанда, екі ер адам қақпаға қайтып келді. Олар шудың себебін табу үшін шамдардың сымдарын зерттеді. Олар бірінші үңгір бөлмесіне қайтты, бірақ кіреберіс жанында қырылдаған дыбыс естіді. Кіреберіске қайтып келгенде, қырылдаудың ұшақтың шуы екенін анықтады. Олар қақпаға жеткенде, үңгірдің ішінен жоғары перделі айғай естілді. Журналистер кетіп, түнді өткізбеді. 1987 жылы жақын жердегі жанармай құю станциясының иесі Х.С. Сандерс 20 жыл бұрын түнде Белл сиқыршысы үңгіріне қарсы Ред-Ривер бойында жанармайдан қалғанын айтты. Ол қалаға қарай жүре бастағанда, орманнан қоян шығып, оны қуалай бастады. Сандерс жылдамдады, бірақ қоян оның ізінен келе берді, тіпті ол жүгіріп кеткенде де. Шамамен бір шақырымнан кейін Сандерс демалу үшін логқа отырды. Қоян логтың екінші жағына секіріп, оған қарап: «Біз қандай жарыс жасадық, солай емес пе?» деді.

Скептиктік бағалау

Бен Радфордтың пікірінше, Белл Витч туралы әңгіме барлық паранормальдық зерттеушілер үшін маңызды: "Ол аңыз бен мифті қалай оңай шындық пен нақты оқиғалармен шатастыруға болатынын және дереккөздер тексерілмеген кезде шекаралардың қалай нашарлайтынын көрсетеді". Радфорд оқырмандарға "дәлелдеу жүгі скептиктердің емес, керісінше, талап етушілердің үстінде" екенін еске салады. Миссисипи университетімен байланыста болған Миссисипи нұсқасының зерттеушісі Эми Флюкер Белл Витч аңызының басқа да құндылығы бар екенін айтты. "Ұжымдық естелік тарихын зерттеуші ретінде, мен үшін арбаудың шын немесе жалған екендігі маңызды емес. Адамдардың оған сенгені маңызды. Осының нәтижесінде, олар бізге 19 және 20 ғасырлардағы американдықтардың көзқарастарын түсінуге көмектеседі".

Теледидар

Америкалық паранормальдық телесериал Ghost Adventures Белл Сиқыршысының үңгірінде эпизод түсірді. Режиссер Сид Занфорлин 2014 жылы «Бұжылар: Біздегі монстрлар» сериясы үшін Адамс қаласы мен аңыз туралы деректі фильм шығарды. Бұл серия «Американың монстрлары» деп аталатын жинақ ретінде ұйымдастырылды. «Cursed: The Bell Witch» американдық телесериалы Белл отбасының таңдалған ұрпақтарының қарғысты аяқтауға жасаған тытысы туралы. Сериалдың тұсаукесері 2015 жылдың қазан айында A&E арнасында өтті. 2018 жылы Travel Channel арнасының Haunted Live бағдарламасында паранормальдық зерттеу тобы, Теннессидің жынды іздеушілері Адамс қаласына, Теннессиге сапар шекті, онда Белл отбасының ұрпақтары оларды шатырға алып барды. 2020 жылы Expedition X Орталық Теннессидің үңгірлерін және аңызды зерттеді. Нэшвиллдік The Shakers музыкалық тобы 1988 жылы «Living In The Shadow Of A Spirit» EP винилдік пластинкасында шығарды. Энн Мари ДеАнжело мен Конни Эллисор «Нэшвилл балеті» үшін «Белл Сиқыршысы» балетіне хореография қойып, музыка жазды. Нэшвилл балалар театры 1976 жылы «Біздің отбасылық қиындықтарымыз: Белл Сиқыршысының аңызы» тұсаукесерін өткізді. Пьесаның авторы Одри Кэмпбелл. Рик Уайттың «Белл Сиқыршысының оқиғасы» пьесасы. Алғаш рет 1998 жылы Самнер округінің актерлері қойды. 2008 жылы пьеса Теннесси театрында қайта қойылды. Дэвид Альфордтың «Рух: Теннессидің Белл Сиқыршысының нағыз тарихы» пьесасы қазан айының соңында Адамста, Теннессиде Белл Сиқыршысының күзгі фестивалінде ойналды. Даниялық Mercyful Fate металл тобы 1993 жылы шыққан «In the Shadows» альбомында «The Bell Witch» әнін жариялады. Сиэтлдік doom metal тобы Bell Witch осы аңыздан өз атын алды. Мерл Килгор 1964 жылы «The Bell Witch» әнін жазды. Мадлен 2014 жылы «The Legend of the Bell Witch» әнін жазды. Пат Фитцхуг және Майк Ричардс 2020 жылдың қазан айында «The Bell Witch (Let the Game Begin)» америкалық фолк әнін шығарды. Джимбо Матус және Эндрю Бёрд 2021 жылдың наурызында «These 13» американо альбомында «Bell Witch» трегін жариялады. Мерфресбороның кішкентай театры 2022 жылдың тамызында Джесс Таунсенд жазған «Кім Джон Беллді өлтірді?» пьесасын Теннесси штатының Мерфресборо қаласындағы Оуклендс сарайында қойды.

Таңдалған библиография

Жыл Атауы Автор Баспасөз ASIN/ISBN Ескертпе 1894 Белгілі Белл Сиқыршының толыққанды тарихы Инграм, Мартин В. В. П. Титус (1894); Сирек кітаптарды қайта басып шығару (1961) Қайта басылымдарға байланысты өзгеруі мүмкін. 1930 Теннессидің Белл Сиқыршысы Миллер, Харриет Паркс Лиф Хроника баспасы Теннессидің Порт-Рояль қаласынан жергілікті тарихшы. 1934 Белл Сиқыршысы: Ұшқынсыз Рух Белл, Чарльз Бейли Ларк Биндерри B000887W6Y Автор Белл отбасының ұрпағы. 1969 Адамстағы Белл Сиқыршысы Барр, Глэдис Дэвид Хатчинсон баспасы B003ZFNLS0 Балалар әдебиеті. 1979 ХХ ғасырындағы Белл Сиқыршысының көріністері Брем, H. C. Брем, H. C. B0006EKRKS Едем отбасының әңгімелері (Белл Сиқыршы үңгірі). 1997 Белл Сиқыршысы: Америкалық қорқыныш Монохан, Брент Сент-Мартин баспасы 031215061X Роман. 2005 жылғы «Америкалық қорқыныш» фильмінің негізі. 1999 Сиқыршылар маусымы Тейлор, Трой Уайтчепел Продакшнс 1892523051 Автор Америкалық паранормальды қоғамның негізін қалаушы. 2000 Белл Сиқыршысы: Толық есеп Фитцхуг, Пат Арманд баспасы 097051560X Теннесси штатындағы паранормальды автор және тарихшы. 2002 Барлық тірі нәрсе: Белл Сиқыршысы туралы роман Сандерс Селф, Мелисса Уорнер Кітаптары 0446526916 Роман. 2008 Белл Сиқыршысы: Шындық ашылды Хедли, Камиль Моффит Белл Сиқыршысының шындығы 0615222617 Керби отбасымен (Белл Сиқыршы үңгірі). 2013 Белл Сиқыршысы Тафф, Джон Ф. Д. Өлілер кітаптары 1927112192 Роман. Сент-Луис қаласындағы қорқыныш жазушысы. 2015 Естімеген Белл Сиқыршысының әңгімелері Брукс, Джим МакКлаханан баспа үйі 1934898546 Теннесси штатының Адамс қаласында туған. Джон Джонстонның ұрпағы. 2015 Кішкентай әпке Өлім Гей, Уильям Дзанк кітаптары 1938103130 Роман. Теннесси авторы. Өлгеннен кейін жарияланды. 2016 Біздің отбасылық қиындық: Үй ішіндегі триллер Уинстон, Дон Тайгерфиш 0692838082 Роман. Автор - Нэшвиллдің тумасы.

Аудио

Теннессидің Белл әйел-сиқыры – Белл әйел-сиқыры туралы MonsterTalk эпизоды. "Дыбыс сиқыры" радио бағдарламасы, 1953 жылғы 6 қазанда WSM Tall Tales арнасынан таратылды. Он сегізінші эпизод: Белл әйел-сиқыры туралы, Индиана университетінің Блумингтон қаласындағы фольклор маманы, қонақ лекторы Брендон Баркер Кіндік Мэри аңыздарымен қазіргі заманғы байланысты зерттейді. 85-ші эпизод: Белл әйел-сиқыры, 1-бөлім; 86-шы эпизод: Белл әйел-сиқыры, 2-бөлім. Екінші эпизодта Теннесси штатының саябақ күзетшісі Дэвид Бритонмен сұхбат.

Мәтін

Теннесси мифтері мен аңыздары: Белл Витч – Теннесси штатының кітапханасы мен мұрағаттарының көрмесі. "Белл Витч" паранормальдық автор және тарихшы Пэт Фитцхугтың еңбегі. Тарихи Белл Сиқырлы Үңгірінің ресми сайты – демалыс және туристік ақпарат үшін. Белл Сиқыршының расталған тарихы. Цифрлық көшірме, М. В. Инграм, 1894 жыл. "Сол сияқты әйел-құдия" – Ирвин С. Коббтың 1922 жылы McClure журналында жарияланған мақаласы. Онда оның ұлы атасы осы құбылысты көргені және оның шындығына сенгені туралы отбасылық әңгіме бар. Белл Витч күздік фестивалі – Робертсон округының жыл сайынғы театрлық шараларының ұйымдастырылатын орны, Community Spirit, Inc. коммерциялық емес ұйымы.