Кіріспе

Ноттингемшир – Англияның Шығыс Мидлендс аймағында орналасқан графтық. Графтықтың тарихы палеолит дәуіріне дейін жетеді, бұл шамамен 500 000 мен 10 000 жылдар аралығын қамтиды, сондай-ақ 600 жылға дейінгі ерте англосаксон қауымдастықтары да бар. Бұдан әрі, графтық ағылшын тарихының саяси жағынан, әсіресе ішкі қақтығыстарда маңызды рөл атқарған, ал оның экономикасы тарихи тұрғыдан көмір және тоқыма өнеркәсібіне негіделген.

Ағылшын бақылауы

Қазіргі Нотингемшир ауданындағы ең алғашқы тевтон қоныс жайлаушылары – 5 ғасырдың соңына дейін Линкольнширден Фоссевей жолымен жылжып, Трент өзенінің аңғарына қарай ілгерілеп, оңтүстік және шығыстың құнарлы аймақтарына қоныстанған аңгликан тайпасы болды. Ноттингемнен Саутсвеллге дейінгі барлық аймақ сол кезде Шервуд орманымен жабылған еді. 6 ғасырдың соңында Ноттингемшир ұйымдасқан территория ретінде қалыптасқан, бірақ оның батыс шекарасы, шамасы, Окстон және Таксфордта табылған саксондық ескерткіштерінен әрі кетпеген. Уэдмор шартынан кейін Ноттингем Даниялық бес қаланың біріне айналды. Хардиканут тұсында Мерсия ыдырағаннан кейін Ноттингемшир Орта Англия графтығының құрамына кірді, бірақ 1049 жылы ол қайтадан Леофриктің Мерсия графтығының бөлігіне қосылып, Эдвин мен Моркерге қарасты болды.

Жерді бөлу

Нотингем графтығының алғашқы айрылысы 1016 жылы тіркелген, сол кезде оны Кнут шапты. Шекаралары 1086 жылғы Domesday Survey-ден бері дерлік өзгермеген, ал 1086 жылғы Domesday wapentakes 1610 жылы өзгеріссіз қалды; 1719 жылы олар қазіргі санына – алтыға дейін азайтылды, Освальдбек Басетлауға қосылды, оның Солтүстік Саз бөлігін құрайды, ал Лит – Тюргартонға біріктірілді. Ноттингемшир бастапқыда Йорк епархиясы мен провинциясының құрамына кірді, ал 1291 жылы Ноттингем, Ньюарк, Бингем және Ретфорд деканаттарын қамтитын архидиакондық құрылды. 1836 жылғы Парламент актісімен графтық Линкольн епархиясына және Кентербери провинциясына, Саутвеллдің қосымша деканатымен бірге берілді. 1878 жылы Мансфилд, Оңтүстік Бингем, Батыс Бингем, Коллингем, Таксфорд және Уоркшоп деканаттары құрылды, ал 1884 жылы графтықтың көп бөлігі жаңа құрылған Саутвелл епархиясына берілді, деканаттар өзгеріссіз қалды. Баутри, Булвелл, Гедлинг, Шығыс Ньюарк және Норвелл деканаттары 1888 жылы құрылды.

Саяси тарих

Ноттингемширдің Domesday зерттеуіндегі ең қызықты тарихи тұлға Уильям Певерел (1040 – шамамен 1115 ж.). Оның феоды Нотингем құрметіне ие болды, ал 1068 жылы ол Вильгельм Жеңімпаз салған Нотингем қамалының констеблі болып тағайындалды. Клифтондық Клифтон және Ньюстедтік Байрон әулеттері Сауалнама кезінде Ноттингемширде жерлерге ие болды. Холм Пьерпойнт Эдвард I тұсында Пьерпойнттарға тиесілі болды; Шелфорд Стэнхоптардың, ал Лангар Тибетоттардың, кейіннен Вустер графының резиденциясы болды. Архиепископ Кранмер Бинглиам маңындағы Аслоктоннан шыққан Кранмерлердің ұрпағы еді. Ноттингемширдің саяси тарихы 1140 жылы Мод атынан Роберт Глостерлік басып алған Ноттингем қаласы мен қамалына ортасталған; 1191 жылы Джон басып алды; 1264 жылы бүлікші барондар Генрих III-ге қайтарды; Шотландия соғыстарында Эдуард III үшін маңызды бекет болды; ал 1397 жылы үш лорд-аппелянттың опасыздыққа шағымданған кеңес отырысы өтті. Розалар соғысында округ көбінесе Йорк тарапын қолдады, Ноттингем Эдуард IV үшін ең пайдалы бекеттердің бірі болды. 17 ғасырдың Азамат соғысында көптеген ақсүйектер мен дворяндар роялистерді жақтады, бірақ Ноттингем қамалы парламент гарнизоны болды және 1651 жылы оны бұзуға бұйрық берілді. 1295 жылдан бастап округ пен Ноттингем қаласы парламентке әрқайсысы екі депутаттан жіберді. 1572 жылы Шығыс Ретфорд екі депутатпен, ал 1672 жылы Ньюарк-апон-Трент те өкілдік етті. 1832 жылғы реформа заңы бойынша округ екі бөлімде төрт депутатты сайлады. 1885 жылғы заң бойынша төрт бөлімде төрт депутат сайланды; Ньюарк пен Шығыс Ретфорд сайлау құқығынан айырылды, ал Ноттингем үш бөлімде үш депутатты сайлады. 1568 жылға дейін Ноттингемшир Дербиширмен біріктірілген, соттар мен турнирлер Генрих III билікке келгенге дейін Ноттингемде өткізілді, содан кейін екі округтың да сот отырыстары Дербиге көшірілді. Эдуард I тұсында сот қайтадан Ноттингемде өтті, ол жерде олар бүгінге дейін өткізілуде. 1113 жылға дейін кішігірім қарыздарды өндіріп алу үшін құрылған Певерел соты Ноттингемширдің 127 қаласына қатысты болды және 1321 жылға дейін Ноттингемде, 1330 жылы Алгарторпта және 1790 жылы Лентонда өткізілді, соңында 1849 жылы таратылды.

Экономика

Ноттингемширдің ең алғашқы өнеркәсіптерінің қатарында нормандық дәуірде гүлденген солод жасау және жүн өндірісі болды. Екіншісі 16 ғасырда құлдырады және 1589 жылы шұлық тоқу станогының ойлап табылуынан кейін пайда болған шұлық өндірісімен ысталды. Ноттингемширдің көмір кенінің жұмыс істегендігі туралы ең алғашқы мәлімет 1259 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Елеонора патшайым теңіз көмірінің түтініне байланысты осы округте қалуға мүмкін болмады. 17 ғасырда Ноттингемширде көмір кендерінен көп естілмеді, бірақ 1620 жылы округтің әділет судьялары астық жетіспеушілігінен қауіп жоқ екенін хабарлады, себебі Трент арқылы көмір жіберген округтер астықпен алмасады, ал 1881 жылы округте отыз тоғыз көмір кені жұмыс істеді. Бұрынғыда хоп кеңінен өсірілді, ал Уоркшоп ликерімен танымал болды. 18 ғасырда Ноттингемширде көптеген мақта фабрикалары салынды, ал Ноттингемде жібек фабрикалары болды. Домбыра тігісінен жасалған кружево өндірісі 18 ғасырда Ноттингемширде болды және 19 ғасырда машинамен жасалған тор өндірісімен жеңілдетілді.

Ескерткіштер

Монастырлар таратылған кезде Нотингемширде қырықтан кем емес діни орындар болған. Дегенмен, сақталған жалғыз маңызды монастырь қалдықтары Ньюстедте, бірақ ғимараттың бір бөлігі бұрынғы Лорд Байронның резиденциясы болған сарайға айналдырылған. Боввал, Маттерси, Радфорд және Тургарттон жерлерінде де монастырь қираған орындарының іздері бар. Каунтідегі ең әдемі шіркеу – Ньюарк шіркеуі. Сент-Мэри (Ноттингем) және Саутвелл шіркеулері колледж шіркеулері болған; Саутвелл, қазір собор, негізінен нормандық стильде салынған әдемі ғимарат. Балдертон, Баутри, Ховерингэм, Мансфилд және Уоркшоп шіркеулері де ішінара нормандық, ал Саутвелл маңындағы Коддингтон, Хоутон және Аптон Сент-Питер шіркеулері ерте туындаған ағылшын стилінде. Ескі қамалдардың ең маңызды қалдықтары Ньюаркта, бірақ Кингшоу, Скруби, Шелфорд және Саутвелл сияқты бірнеше қызықты ескі үйлер де бар. Ноттингемге жақын орналасқан Воллатон Холл – әдемі ескі ғимарат (шамамен 1580 жыл). Жаңағы заманғы ең жақсы резиденциялар – Уэлбек және герцогтіктердегі басқа да үйлер.

Көне кітаптар

Браун, Корнелиус. Ноттингемшир тарихы (Э. Сток, 1891) онлайн. Уайт, Фрэнсис. Ноттингемшир: Округ тарихы, анықтамалығы және мекемелер тізімі (1864). Тросби, Джон. Торотонның Ноттингемшир тарихы, 1677, Джон Тросби жасаған үлкен қосымшалармен қайта басылды, 3 томдық (1790, 1796).