Кіріспе

Британдық романист, ақын және аудармашы Хелен Мария Уильямс (17 маусым 1759 – 15 желтоқсан 1827) – британдық романист, ақын және француз тіліндегі туындыларды аударған адам. Діни көзқарастағы келіспеушілік тудырған тұлға ретінде, ол аболиционизмді және француз революциясының идеяларын қолдады; Террор кезеңінде Парижде тұтқындалды және өмірінің көп бөлігін Францияда өткізді. Өз заманындағы даулы тұлға болған жас Уильямс 1787 жылы Уильям Вордсворттың өлеңінде жағымды бейнеленген.

Алғашқы жылдар және білім

Ол 1759 жылдың 17 маусымында Лондонда шотланд анасы Хелен Хей мен уэльс әскери офицері Чарльз Уильямстың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі 1762 жылдың желтоқсанында, оған екі жас болғанда қайтыс болды.

Мансап

1781 жылы Уильямс отбасы Лондонға көшіп келді, онда Уильямс Эндрю Кипписке кездесті, ол оның әдеби жолына және саяси көзқарастарына зор ықпал етіп, сол кездегі Лондонның белгілі зиялыларымен таныстырды. Оның 1786 жылғы «Өлеңдер» жинағы діннен бастап испандық колониялық саясатты сынауға дейін түрлі тақырыптарды қамтиды. Ол әйелдік сезімталдық культімен байланысып, соғысқа қарсы (1786 жылғы «Бейбітшілік жөніндегі ода», Перу туралы өлең) және құлдыққа қарсы («Құл саудасын реттеу туралы жақында қабылданған заңға арналған өлең», 1788) саяси құрал ретінде пайдаланды. Революциялық пікір таласы кезінде ол 1790 жылғы «Жулия» романында революционерлердің жағын алып, конвенцияға қарсы тұрып, революциялық Францияға жеке сапар шекті, онда бұрын Лондонда оған француз тілінен сабақ берген Мем. Дю Фоссе оны қабылдады. Оның «Францияда жазылған хаттар» атты еңбегі поэзиядан прозаға бет бұруын білдірді. Ол Бастилияны шабуылдаған мереке күні Федерация фестиваліне ынталы түрде қатысты және 1791 жылы Лондонға қысқа қайтып келгенде революцияны ынталы, бірақ толыққанды сынсыз қорғады. 1791 жылғы шілдеде Францияға оралған ол «Англияға екі жылға сағынумен қоштасу» өлеңін жариялады; шындығында ол 1792 жылы Англияға қайтадан қысқа сапар жасады, бірақ тек анасы мен әпкелері Сесилия мен Персисті Францияда оған қосылуға көндіру үшін. 1792 жылғы қыркүйектегі қырғыннан кейін ол Жирондистермен одақтасты; салон иесі ретінде ол Мэри Уолстонкрафт, Франсиско де Миранда және Томас Пейнді қабылдады. Жиронданың құлауынан және Террор режимінің күшеюінен кейін ол отбасымен бірге Люксембург түрмесіне қамалды, онда француз тіліндегі шығармаларды ағылшын тіліне аударуға рұқсат берілді, соның ішінде Бернардин Сен-Пьердің «Пол мен Вирджиния» романының танымал аудармасы болды, оған ол түрмеде жазған сонеттерін қосты. Азаттыққа шыққаннан кейін ол Джон Хёрфорд Стоунмен Швейцарияға сапар шекті. Ол бұған қатты сынға ұшырады, өйткені Стоун, адал емес әйелінен ажырасқан болса да, заңды түрде үйленген адам еді; Уильямс пен Стоунның қарым-қатынасы туралы қауесеттер күшейді. Дегенмен, оның осы кезеңдегі өлеңдері Диссиденттік нанымды білдіре берді және басқа діни көзқарастағы ақындардың өлеңдерімен бірге жарияланды. 1798 жылы ол саяхаты, саяси пікірлері және «Альп тауларында жазылған гимн» өлеңін қамтитын «Швейцариядағы саяхат» кітабын жариялады. Уильямстың 1801 жылғы «Француз Республикасындағы әдет-ғұрыптар мен пікірлердің эскиздері» француз революциясының бастапқы идеалдарына адалдығын көрсетті, бірақ Наполеонның билікке келуімен наразылығы күшейді; император ретінде ол оның «Француздар мен ағылшындар арасындағы бейбітшілік туралы» (сонымен қатар «Амиен бейбітшілігі жөніндегі ода» деп белгілі) одасын Францияға қарсы қаскөйлік деп жариялады. Дегенмен, ол осы тұрғыда революциялық үкіметке қарағанда осы уақытқа дейін танымал болған халықаралық әдеби тұлғаға көбірек мейірімділік танытты: ол бір күн түрмеде отырды және Парижде өмір сүруін және жазуын жалғастырды. Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін ол 1818 жылы француз азаматы болды; алайда, 1819 жылы ол Амстердамға көшті. Бірақ ол Амстердамда бақытсыз болды және көп ұзамай Парижге оралды, онда 1827 жылы қайтыс болғанға дейін ағылшын тілді әлем үшін француз зияткерлік ағымдарының маңызды түсіндірушісі болып қалды.

Таңдалған шығармалар

Уильямстың шығармалары поэзиядан, романдардан, хаттар жинағынан және аудармалардан тұрады. Оның туындыларының шекарасы әрқашан да анық болмайды, себебі ол өзінің түпнұсқа өлеңін басқа бір туындының алғы сөзіне, тіпті басқа біреудің аудармасына да қосуы мүмкін.

Поэзия

Эдвин мен Эльтруда. Аңыз, 1782 жыл, оның алғаш рет жарияланған туындысы.

Аудармалар

Бернардин де Сент-Пьердің "Пол мен Вирджиния" романы. Льюис XVI-ның әрбір хатқа қатысты пікірлермен бірге саяси және құпия хат алмасуы. Лондон мен Нью-Йорк, 1803 жыл. Уильямс сонымен қатар неміс болғанымен француз тілінде жазған Александр фон Гумбольдттың бірнеше еңбегін француз тілінен ағылшыл тіліне аударды. Александр де Гумбольдт пен Айм Бонпландтың 1799–1804 жылдары Жаңа құрлықтың экваторлық аймақтарына жасаған саяхаттары туралы жеке баяндама; карталар, жоспарлар және т.б. Лонгман, Херст, Рис және т.б., Лондон 1814–1829. Американың ежелгі тұрғындарының институттары мен ескерткіштерін зерттеу, Кордильералардағы ең әсерлі көріністердің сипаттамалары мен суреттерімен! Лонгман, Хёрст, Риз және т.б., Лондон 1814.