Льюси Эйкин (1781-1864) – ағылшын тарихшысы, өмірбаяншы, жазушы. Анна Барбольдтың туысы, «Мэри Годольфин» псевдонімімен жазған. Биографиясы, шығармалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын тарихи жазушысы және өмірбаяншысы (1781–1864)
English historical writer and biographer (1781–1864)
Люси Айкин (6 қараша 1781 – 29 қаңтар 1864) – ағылшын тарихи жазушысы, өмірбаяншы және хат алмасушы. Ол Мэри Годольфин сияқты псевдонимдермен де жариялаған. Оның әдебиетке құштар отбасында оның тәтесі Анна Летиция Барбольд, поэзия, эсселер және балалар кітаптарының авторы болды.
Lucy Aikin (6 November 1781 – 29 January 1864) was an English historical writer, biographer and correspondent. She also published under pseudonyms such as Mary Godolphin. Her literary minded family included her aunt Anna Laetitia Barbauld, a writer of poetry, essays and children's books.
Ерте өмір
Айкин 1781 жылы Уоррингтон қаласында, содан кейін Ланкаширде дүниеге келді. Ол дәрігер Джон Айкиннің (1747–1822) және оның әйелі Марта Дженнингстің (1830 жылы қайтыс болған) төртінші баласы еді. Олардың отбасы көрнекті унитариандардың әдебиетке бейім үйі болды. Люсидің әкесі сонымен қатар тарихшы болса, оның Джон Айкин (1713–1780) атанған әкесі унитариандық ғалым және теологиялық оқытушы, Уоррингтон академиясымен тығыз байланыста болды. Люсидің тәтесі – танымал балалар жазушысы Анна Летиция Барбольд, ал оның ағасы Артур Айкин (1773–1854) – химик, минералог және ғылыми жазушы, ал тағы бір ағасы Чарльз Рошемонт (1775–1847) Барбольд тәрбиелеп алып, дәрігер және химик болды. Кенші-сәулетші Эдмунд Айкин (1780–1820) болса сәулет туралы маңызды еңбектер жазды. Люси Айкин 1822 жылы әкесі қайтыс болғанға дейін ата-анасымен бірге Грейт Ярмут және Стоук Ньюингтонда тұрды, содан кейін Хэмпстедке көшіп кетті. Уимблдонға қысқа уақытқа барғаннан басқа, ол өмірінің соңына дейін сонда өтті. Ол қысқа мерзімге Ярмут қаласындағы күндізгі мектепке қатысты, бірақ көбінесе білім беру жүйесін ерте сынға алған әкесі мен тәтесінен жеке білім алды. Ол "ағылшын, француз, итальян және латын әдебиеттері мен тарихын кеңінен оқыды", 17 жасында журналдарда жариялай бастады және көп ұзамай әкесінің жазбаларын редакциялауға көмектесті.
Aikin was born at Warrington, then Lancashire, in 1781. She was the fourth child of a physician, John Aikin (1747–1822), and his wife, Martha Jennings (died 1830). Theirs was a literary family of prominent Unitarians. Lucy's father was also a historian, and her grandfather, likewise called John Aikin (1713–1780), was a Unitarian scholar and theological tutor, closely associated with Warrington Academy. Lucy's aunt was Anna Laetitia Barbauld, a prominent children's writer, while her brother Arthur Aikin (1773–1854) was a chemist, mineralogist and scientific writer, and their brother Charles Rochemont (1775–1847) was adopted by Barbauld and became a doctor and chemist. Another brother, the architect Edmund Aikin (1780–1820), wrote influential works about architecture. Lucy Aikin lived with her parents in Great Yarmouth and Stoke Newington until the death of her father in 1822, when she moved to Hampstead. There, apart from a short interval in Wimbledon, she spent the remainder of her life. She briefly attended a day school in Yarmouth, but was largely educated privately by her father and her aunt, an early critic of the education system. She "read widely in English, French, Italian, and Latin literature and history," began publishing for magazines at the age of 17, and was soon assisting her father as an editor of his writings.
Шығармалары
Айкиннің шығармалары оның дәуірінің діни, әскери немесе парламенттік тарихынан гөрі, көркемдік, әлеуметтік және әдеби жақтарын зерттейді. 1810 жылы оның алғашқы маңызды еңбегі – «Әйелдер туралы хаттар, олардың түрлі дәуірлер мен ұлттардағы сипаттамасы мен жағдайы, сондай-ақ әртүрлі өлеңдер» жарық көрді, ал 1814 жылы «Лоример, повесть» атты жалғыз көркем туындысын жариялады. Бұл оның алғашқы қадамдары болғанмен, оның атағы 1818 мен 1843 жылдар аралығында жарық көрген тарихи еңбектері арқасында қалыптасты: «Елизавета патшайымының сарайының естеліктері» (1818); «Жеймс I патшасының сарайының естеліктері» (1822); «Карл I патшасының сарайының естеліктері» (1833); және «Аддисонның өмірі» (1843). Соңғысы Аддисонның бұрын жарияланбаған көптеген хаттарын қамтыды, бұл туралы Маколей эссе жазды. Ол Айкиннің басқа да еңбектерін, әсіресе «Жеймс I патшасының сарайының естеліктерін» жоғары бағалап, оның «Хэмптондегі Анна патшайымының шай кестесін қоршаған стинкирктен және ағын суреттерінен гөрі Теобальдтағы қалың жағалы киімдер мен үшкір сақалдар арасында көбірек үйлесім тапқанын» айтты. Өзінің басқа естеліктері туралы ол Карл I-ді аяқтағаннан кейін: «Мен ағылшын монархтары туралы жазуды тоқтатуға шешім қабылдадым. Карл II мен үшін тақырып емес: ол менің түрімді айыптауға мәжбүрлейді» деп жазды. Айкин сонымен қатар әкесі және әпкесі, миссис Барбольдтың өмірбаянын, сондай-ақ көптеген шағын туындыларды жазды. Барбольд сияқты, Айкин де балаларға арналған білім беруге қызығушылық танытты және жас оқырмандарға көмектесу үшін бірнеше еңбек жариялады: «Балаларға арналған өлеңдер: жатқа айтуға арналған қысқа өлеңдерден тұрады» (1801), «Жастардың хат алмасуы немесе хаттар, екі жынысты балаларға арналған үлгі ретінде» (1811), «Кіші сыныптарға арналған ағылшын тілі сабақтары» (1828) және «Өмірдің іс-қимылдары: тамақпен қамтамасыз ету, киіммен қамтамасыз ету, баспанамен қамтамасыз ету» (1858). Мэри Годольфин псевдонімімен Айкин «Саяхатшының жолы», «Робинзон Крузо», «Швейцариялық Робинзон», «Эзоптың нақылдары», «Үйдегі кештер» (әкесі мен әпкесінің еңбегі) және «Бір буынды сөздермен» жазылған «Сандфорд және Мертон» кітаптарының редакторы ретінде де жұмыс істеді.
Aikin's works delve into the artistic, social, and literary sides of her period, rather than its religious, military or parliamentary history. In 1810 appeared her first considerable work, Epistles on Women, Exemplifying their Character and Condition in Various Ages and Nations, with Miscellaneous Poems, and in 1814 her only work of fiction, entitled Lorimer, a Tale. Those were just early efforts, but her reputation was gained wholly by historical works published between 1818 and 1843: Memoirs of the Court of Queen Elizabeth (1818); Memoirs of the Court of James I. (1822); Memoirs of the Court of Charles I. (1833); and the Life of Addison (1843). The last of these, containing many letters of Addison never before published, was the subject of an essay by Macaulay, who while praising Aikin's other works, and especially her Memoirs of the Court of James I, observed that she was "far more at home among the ruffs and peaked beards of Theobalds than among the steenkirks and flowing periwigs which surrounded Queen Anne's tea table at Hampton." Of her other memoirs, she herself wrote on completing her Charles I, "I am resolved against proceeding farther with English sovereigns. Charles II is no theme for me: it would make me condemn my species." Aikin also wrote a life of her father, and of her aunt, Mrs Barbauld, and many minor pieces. Like Barbauld, Aikin was interested in early education, and as such published several works to assist young readers: Poetry for Children: Consisting of Short Pieces to be Committed to Memory (1801), Juvenile Correspondence or Letters, Designed as Examples of the Epistolary Style, for Children of Both Sexes (1811), An English Lesson Book, for the Junior Classes (1828), and The Acts of Life: of Providing Food, of Providing Clothing, of Providing Shelter (1858). Under the pseudonym Mary Godolphin, Aikin also contributed as an editor to versions of Pilgrim's Progress, Robinson Crusoe, Swiss Family Robinson, Aesop's Fables, Evenings at Home (by her father and aunt), and Sandford and Merton written "in Words of One Syllable".
Хаттар мен аудармалар
Айкиннің сөйлесу қабілеті таңғажайып еді, және ол әдемі әрі көркем хат жазатын. Оның туыстары мен жақын достарына жазған хаттары қоғамға деген құштарлығын көрсетті, олар көрнекті әдеби тұлғалар туралы өткір әңгімелер мен қызықты оқиғаларға толы болды. Ол шамамен 16 жыл бойы (1826–1842) дін, философия, саясат және әдебиет тақырыптарында Бостондағы американдық унитарий теологы, доктор Уильям Эллери Ченнингпен терең хат алмасып тұрды. Айкиннің хаттары Атлантиканың екі жағындағы жетекшілерді сынауымен және түрлі авторларды, ерлер мен әйелдерді сынға алуымен белгілі болды. Оның хаттарында классикалық және қазіргі заманғы әдебиетке деген құрметі де байқалады. Айкин француз мәтіндерін де аударды: Луи Франсуа Жофреттің «Роландоның саяхаттары» (шамамен 1804 жылы жарық көрген) және Жан Гаспар Гесстің «Ульрих Цвинглидің өмірі» (1812), Швейцариядағы Реформацияның көшбасшысы туралы.
Aikin's conversational powers were remarkable, and she was a graceful and graphic letter writer. Her letters to her relatives and intimate friends showed her relish for society, and were full of wit and lively anecdotes of distinguished literary persons. She maintained for almost 16 years (1826–1842) a graver correspondence with the Rev. Dr William Ellery Channing, an American Unitarian theologian in Boston, on religion, philosophy, politics, and literature. Aikin's letters were known for criticizing leaders on both sides of the Atlantic, and for criticisms of various authors, male and female. Her letters also showed an appreciation for classic and contemporary literature. Aikin also translated French texts: Louis Francois Jauffret's The Travels of Rolando (publication around 1804), and Jean Gaspard Hess's The Life of Ulrich Zwingli (1812), on a leader of the Reformation in Switzerland.
Жеке өмір
Айкин ешқашан үйленбеген және балалары болған емес. Өмірінің бар сағатын отбасымен, әсіресе ата-анасы және сіңлісінің қызымен өткізді, бірақ ол қысқа мерзімге Лондондағы жүрегі туысымен бірге тұрды. Саяси көзқарастары бойынша Айкин бейшара феминист болды, ал діни сенімдері унитариандық болды.
Aikin never married or had children. She lived her whole life with family, notably her parents and her niece, although she did briefly live with her nephew in London. Politically Aikin was a staunch feminist, and religiously she was a Unitarian.
Өлім және мұра
Люси Айкин 1864 жылы Лондонның солтүстігіндегі Гэмпстедте, 40 жыл бойы тұрған жерінде тұмаудан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Айкиннің 9 000 евродан аспайтын ақшасы болды. Оның әдеби мұрасын оның қызы Анна Летиция Ле Бретон қабылдады. Айкиннің естеліктері, әртүрлі жазбалары мен хаттары 1864 жылы жарияланды, ал оның Чанингпен хат алмасуының өңделген нұсқасы он жыл өткен соң, 1874 жылы жарық көрді (Лондон және Эдинбург: Уильямс және Норгейт).
Lucy Aikin died of influenza in 1864 in Hampstead, then just north of London, where she had lived for 40 years. At the time of her death, Aikin had less than €9,000. Her niece Anna Letitia Le Breton took over her literary legacy. Aikin's Memoirs, Miscellanies, and Letters were published in 1864, as was an edited version of her correspondence with Channing ten years later, in 1874 (London and Edinburgh: Williams and Norgate).