Анна Барбольд: Англиялық ақын, жазушы және әдебиет сыншысы

Кіріспе

Ағылшын жазушысы (1743–1825)

Анна Летиция Барбольд (/b//ɑr/'/b//oʊ//l//d/, өзінің айтуынша, француз тіліндегіше /b//ɑr/'/b//oʊ/, Айкин; 20 маусым 1743 – 9 наурыз 1825) – белгілі ағылшын ақыны, очеркші, әдеби сыншы, редактор және балалар әдебиетінің авторы. "Көк шұлықтар қоғамының" көрнекті мүшесі және әр түрлі жанрда жариялаған "әдебиетті әйел" Барбольдтың жарты ғасырдан астам уақытқа созылған сәтті жазушылық мансабы болды. Ол Палгрейв академиясындағы танымал ұстаз және балаларға арналған шығармалардың инновациялық авторы болды. Оның оқулықтары бір ғасырдан астам уақыт бойы үлгі болып қызмет етті. Оның очерктері әйелдің қоғамдық өмірге қатысуы мүмкін екенін көрсетті; Элизабет Бенгер сияқты басқа әйел авторлар одан үлгі алды. Барбольдтың әдеби мансабы британ әдебиеті тарихының көптеген кезеңдерін қамтыды: оның шығармалары ағартушылық пен сезімталдық идеяларын таратып, британ романтизмінің қалыптасуына зор үлес қосты. Барбольд сонымен қатар әдеби сыншы болды. Оның 18 ғасыр романдарының антологиясы бүгінгі таңдағы әдеби канонның қалыптасуына көмектесті. 1812 жылы жарық көрген «Ман он сегіз жүз он бірінші жыл» атты еңбегі, Ұлыбританияның Наполеон соғысына қатысуын сынап, теріс пікірлерге ұшырады. Содан кейін ол өлең жазуын жалғастырды, бірақ шығармаларын жарияламайтын болды. Барбольдтың беделі, француз революциясының шарықталу кезеңінде одан шабыт алған романтик ақындары кейінірек консервативтік көзқарастарына байланысты оған қарсы шыққанда нығайды. Барбольд 19 ғасырда балаларға арналған педантикалық жазушы ретінде ғана еске алынды және 20 ғасырда көбінесе ұмытылды, 1980-ші жылдардағы феминистік әдеби сынның өркендеуі оның шығармаларына жаңа қызығушылықты тудырып, әдебиет тарихындағы орнын қайта қалпына келтірді.

Ерте өмір

Барболд 1743 жылдың 20 маусымында Лестерширдегі Кибуорт Харкортта Джейн мен Джон Айкиннің отбасында дүниеге келді. Ол анасының әжесінің құрметіне есім қойылған және «Нэнси» (Аннаның лақап аты) деп аталды. Туғаннан кейін екі аптадан соң анасының інісі Джон Дженнингс Хантингдонширде оны шүкірлік ету рәсіміне қабылдады. Барбольдтың әкесі Кибуорт Харкорттағы Диссидент академиясының директоры және жақын жердегі пресвитериан шіркеуінің пасторы болды. Ол балалық шағын Барбольд зерттеушісі Уильям Маккарти «Кибуорттың ең жақсы үйлерінің бірі және ауыл алаңының ортасында» деп сипаттаған жерде өткізді. Үйде ұлдар мектебі болғандықтан ол көпшілік назарында болды. Отбасының тұрмысы жайлы болды. Маккарти олардың ірі жер иелері, жақсы саудагерлер мен өндірушілермен тең дәрежеде болуы мүмкін деп болжайды. 1780 жылы Барбольдтың әкесі қайтыс болғанда оның мүлігі 2500 фунт стерлингтен астам деп бағаланды. Барбольд 1773 жылы күйеуіне былай деді: «Өмірімнің алғашқы кезеңінде мен өз жынысыммен аз сөйлестім. Мен тұрған ауылда әңгімелесуге ешкім болмады». Барбольд бала кезінде ұлдармен араласып, олардың көңілділігін қабылдады. Оның анасы бұл қасиеттерді басып тастауға тырысты, бұл әйелге лайық емес деп есептелді; Люси Айкиннің естеліктерінде Барбольдтың мінезінде «ұялшақтық пен әйелдік тартымдылықтың екі еселенген үлесі» болды. Барбольд өзінің әйелдік болмысына ыңғайсыздық сезінді және әйелдік идеалға жетпегенін сезінді; оның көптеген жазбалары әйелдерге қатысты мәселелерге арналған, ал оның сырттан қарауы оған 18 ғасырда әйелдік туралы көптеген дәстүрлі пікірлерге күмән келтіруге мүмкіндік берді. Барбольд әкесінен классиканы оқытуды сұрады және көптеген өтініштерден кейін ол оны орындады. Ол латын және грек тілдерін ғана емес, француз, итальян және сол кезде әйелдерге қажет емес деп саналған көптеген басқа пәндерді де үйренуге мүмкіндік алды. Барбольдтың оқуға деген құштарлығы оның анасын алаңдатты, ол оның бойжеткен қыз болып қалуын күтті. Барбольд пен оның әкесі ешқашан жақын болған емес. Бірақ Барбольдтың анасы оның жетістіктерімен мақтанды және кейінірек қызы туралы былай деп жазды: «Мен бір кезде ұстаздары оған оқытуға қаншалықты құштар болса, соғұрлым білім алуға құштар болған кішкентай қызды білдім, және екі жасында ол өзінің дана кітабындағы сөйлемдер мен әңгімелерді дөңгелектеп, орфографиясыз оқи алатын, ал жарты жылдан кейін көптеген әйелдер сияқты жақсы оқи алатын; бірақ мен мұндайды ешқашан білген емеспін және білмеймін». Барбольдтың інісі Джон Айкин әкесін «ең жақсы ата-ана, ең дана кеңесші, ең сүйіспеншілікке толы дос, сүйіспеншілік пен құрметке лайық адам» деп сипаттады. Барбольдтың әкесі осындай көптеген мақтауларға ие болды, бірақ Люси Айкин оны тым қарапайым және тыныш деп сипаттады. Барбольд бала кезінде жалғыз бауырымен тығыз байланыс орнатып, оған аналық тұлға ретінде қызмет етті; олар ақыры әдеби серіктестер болды. 1817 жылы Жоанна Бейли олардың қарым-қатынасы туралы былай деді: «Осылай ұзақ жылдар бойы бір-біріне мейірімділік танытқан бауырластар өте сирек кездеседі!» 1758 жылы отбасы Ливерпуль мен Манчестердің өсіп келе жатқан өнеркәсіптік қалаларының арасында орналасқан Уоррингтон академиясына көшіп келді, онда Барбольдтың әкесіне оқытушылық қызмет ұсынылды. Академияның негізін қалаушылардың кейбіреулері Октагон шіркеуінің мүшелері болды, олардың сенімсіз және либералды «Ливерпуль литургиясы» оның сенімдері мен жазбалары үшін бастау нүктесі болды. Академия сол кездегі көптеген белгілі тұлғаларды, мысалы, табиғат зерттеушісі және унитарий теологы Джозеф Пристлиді тартты және оның ынталы зияткерлік атмосферасы үшін «Солтүстіктің Афинасы» деп аталды. Тағы бір оқытушы француз революционері Жан-Поль Марат болған шығар. Мектептің деректері бойынша ол 1770 жылдары француз тілін оқытқан. Ол сондай-ақ Барбольдқа үйленуге ниеттенген болуы мүмкін – ол Джон Айкинге ағылшын азаматы болуға және оған үйленуге ниетті екенін жазған. Арчибальд Гамильтон Роуэн де Барбольдты жақсы көріп, кейіннен оны «үлкен сұлулыққа ие, оның өмірінің соңына дейін сақталған ерекше белгілері бар» деп сипаттады. Оның денесі нәзік, терісі өте ақ, дені сау, бет-әлпеті әдемі, көздері көк түсті, ақыл-парасат пен қиялдың нұрын шашып тұрды.

Barbauld was born on 20 June 1743 at Kibworth Harcourt in Leicestershire to Jane and John Aikin. She was named after her maternal grandmother and referred to as "Nancy" (a nickname for Anna). She was baptised by her mother's brother, John Jennings, in Huntingdonshire two weeks after her birth. Barbauld's father was headmaster of the Dissenting academy in Kibworth Harcourt and minister at a nearby Presbyterian church. She spent her childhood in what Barbauld scholar William McCarthy describes as "one of the best houses in Kibworth and in the very middle of the village square". She was much in the public eye, as the house was also a boys' school. The family had a comfortable standard of living. McCarthy suggests they may have ranked with large freeholders, well to do tradesmen, and manufacturers. At Barbauld's father's death in 1780, his estate was valued at more than £2,500. Barbauld commented to her husband in 1773: "For the early part of my life I conversed little with my own Sex. In the Village where I was, there was none to converse with." Barbauld was surrounded by boys as a child and adopted their high spirits. Her mother attempted to subdue these, which would have been viewed as unseemly in a woman; according to Lucy Aikin's memoir, what resulted was "a double portion of bashfulness and maidenly reserve" in Barbauld's character. Barbauld was uncomfortable with her identity as a woman and believed she had failed to live up to the ideal of womanhood; much of her writing would focus on issues central to women, and her outsider perspective allowed her to question many of the traditional assumptions about femininity being made in the 18th century. Barbauld demanded that her father teach her the classics and after much pestering, he did. She had the opportunity to learn not only Latin and Greek, but French, Italian, and many other subjects generally deemed unnecessary for women at the time. Barbauld's penchant for study worried her mother, who expected her to end up a spinster because of her intellectualism. The two were never so close as Barbauld and her father. Yet Barbauld's mother was proud of her accomplishments and in later years wrote of her daughter, "I once indeed knew a little girl who was as eager to learn as her instructors could be to teach her, and who at two years old could read sentences and little stories in her wise book, roundly, without spelling; and in half a year more could read as well as most women; but I never knew such another, and I believe never shall". Barbauld's brother, John Aikin, described their father as "the best parent, the wisest counsellor, the most affectionate friend, every thing that could command love and veneration". Barbauld's father prompted many such tributes, although Lucy Aikin described him as excessively modest and reserved. Barbauld developed a strong bond with her only sibling during childhood, standing in as a mother figure to him; they eventually became literary partners. In 1817, Joanna Baillie commented of their relationship: "How few brothers and sisters have been to one another what they have been through so long a course of years!". In 1758, the family moved to Warrington Academy, halfway between the growing industrial cities of Liverpool and Manchester, where Barbauld's father had been offered a teaching position. Some of the founders of the academy were members of Octagon Chapel, whose creedless and liberal "Liverpool Liturgy" formed a starting point for her beliefs and writings The Academy drew many luminaries of the day, such as the natural philosopher and Unitarian theologian Joseph Priestley, and came to be known as "the Athens of the North" for its stimulating intellectual atmosphere. Another instructor may have been the French revolutionary Jean Paul Marat. School records suggest he taught French there in the 1770s. He may also have been a suitor to Barbauld – he allegedly wrote to John Aikin declaring his intention to become an English citizen and marry her. Archibald Hamilton Rowan also fell in love with Barbauld, describing her later as "possessed of great beauty, distinct traces of which she retained to the latest of her life. Her person was slender, her complexion exquisitely fair with the bloom of perfect health; her features regular and elegant, and her dark blue eyes beamed with the light of wit and fancy."

Палгрейв академиясы

Барбольд күйеуімен бірге он бір жыл Саффолк графтығындағы Палгрейв академиясында сабақ берді, ол жақын маңдағы Дис қаласынан келген заңгер Филип Мидоустың (1719–83) қаржылық қолдауымен дамыған еді. Бастапқыда Барбольд тек өз үй шаруашылығын ғана емес, сонымен қатар мектептің басқаруын да жүргізді, ол бухгалтер, қызметші және үй шаруасын жүргізуші болып жұмыс істеді. Мектеп сегіз оқушымен ашылды, бірақ 1785 жылы Барбольдтар кеткен кезде олардың саны қырыққа жуық өсті, бұл мектепке деген үлкен беделді көрсетеді. Барбольдтардың білім беру философиясы диссиденттерді де, англикандықтарды да қызықтырды. Палгрейв, көбінесе дене жазасын қолданатын, дәстүрлі мектептердің қатаң тәртібін "айыппұлдар мен жұмыстар" жүйесімен және тіпті, студенттердің өзі жүргізетін "жасөспірімдер соттарымен" алмастырды. Сонымен қатар, дәстүрлі классикалық білім беруден гөрі ғылым мен қазіргі тілдерге баса назар аударатын практикалық оқу бағдарламасы ұсынылды. Барбольд өзі кішкентай оқушыларға оқу және дін негіздерін, ал жоғары сыныптарға география, тарих, құрастыру, риторика және ғылым пәндерін оқытты. Ол мектеп үшін "апталық жылнама" жазып, оқушылардың қойылымына арналған пьесалар жазған жауапкершілікті мұғалім болды. Барбольд көптеген оқушыларына терең әсер етті. Олардың бірі, көрнекті неміс әдебиеті ғалымы Уильям Тейлор, Барбольдты "өз санасының анасы" деп атады.

Саяси араласу және Хэмпстед

1785 жылдың қыркүйегінде Барбольдтар Палгрейвтен Францияға саяхатқа шықты. Осы кезде Рошемонттың психикалық денсаулығы нашарлап, ол оқыту міндеттерін орындай алмады. 1787 жылы олар Хэмпстедке көшіп, Рошемонттан кейін Росслин-Хилл Unitarian Chapel болып белгілі болған шіркеуде қызмет етуі сұралды. Осы жерде Барбольд драматург Джоанна Бейлимен жақын дос болады. Мектеп басқарудан бас тартқандарымен, Барбольдтар білім беруге деген ұмтылысын тастамады; олар көбінесе жеке достары ұсынған бір-екі оқушыны қабылдады. Барбольд 1800 жылдардың басында Хэмпстедтегі Шіркеу көшесінде тұрды, бірақ ол қай үйде болғаны нақты белгісіз. Осы кезеңде, француз төңкерісінің қарыштап дамыған кезінде, Барбольд өзінің ең радикалды саяси туындыларын жариялады. 1787 жылдан 1790 жылға дейін Чарльз Джеймс Фокс Парламенттің Төменгі палатасын диссиденттерге толық азаматтық құқықтар беру туралы заңды қабылдауға көндіруге тырысты. Бұл заң жобасы үшінші рет жеңілгенде, Барбольд өзінің ең құлшынысты памфлеттерінің бірін – Корпорация және Тест актілерін жоюға қарсыларға арналған үндеуді жазды (Тест актісін қараңыз). Оқырман мұндай нақты аргументтің әйелден келгенін білгенде таң қалды. 1791 жылы Уильям Уилберфорстың құл саудасын жою әрекеті сәтсіз аяқталып, Барбольд Уильям Уилберфорс мырзаға, құл саудасын жою туралы заң жобасын қабылдамауына арналған хатын жариялады, онда құлдардың тағдыры ғана емес, сонымен қатар британдықтар құлдықты жоймаса, оларды күтіп тұрған мәдени және әлеуметтік деградация туралы ескертілді. 1792 жылы ол ұлттық жауапкершілік тақырыбын «Үкіметтің күнәлары, Ұлттың күнәлары» атты соғысқа қарсы уағызда жалғастырды, онда әрбір адам ұлттың іс-әрекеттеріне жауапты екенін дәлелдеді: «Біз ұлттық күнәлардан тәубе етуге шақырыламыз, өйткені біз оларға көмектесе аламыз және көмектесуіміз керек».

Мұра

Өлгеннен кейін Барбольдты «Ньюкасл журналы» «күдіссіз, біздің әйел ақындарымыздың біріншісі [яғни, ең жақсысы] және проза жазушыларымыздың ең көркем және күштілерінің бірі» деп мақтады, ал «Император журналы» «Британияда әдебиет дамығанша немесе ағылшын тілі белгілі болған жерде осы әйелдің есімі құрметпен сақталады» деп жариялады. Ол Джозеф Аддисон мен Сэмюэл Джонсонмен салыстырылды – 18 ғасырдағы әйел жазушы үшін оңай жетістік емес. 1925 жылға қарай ол балаларға арналған нұсқаулық жазушы ретінде ғана еске алынды, тіпті солай болмаса да. 1970-1980 жылдары академиялық ортада феминистік әдеби сын пайда болғанға дейін Барбольд әдебиет тарихына енгізілген жоқ. Норвичтен келген Амелия Опи сияқты жас ақындар Барбольдқа зор құрметпен қарап, 1787 жылы оның өлеңдерін сынға жіберді. Алайда, 19 ғасырдың басында Барбольдтың әдеби аренадан бірден жоғалып кетуі орын алды. Мұның бірнеше себебі бар. Ең маңыздысы – Сэмюэл Тейлор Кольридж бен Уильям Вордсворттың оған көрсеткен наразылығы. Олар жастық шағында оның поэзиясынан шабыт алған, бірақ кейінірек консервативті көзқарастарына ие болғанда оның туындыларын жоққа шығарды. Осы ақындардың есімдері қасиетті деп танылғаннан кейін, олардың пікірлері үстемдік құрды. Сонымен қатар, Барбольдтың қатысқан зияли күресі, әсіресе, Диссидент академияларында, 19 ғасырдың соңына қарай Мэтью Арнольд айтқандай, «филистиндер» тобымен байланысты болды. 18 ғасырдың реформаторлық орта табы кейіннен индустриалдық дәуірдің артықшылықтары мен кемшіліктеріне жауапты деп танылды. Соңында, викториандықтар Барбольдты «сентименталды қасиеттіліктің символы» ретінде қарастырып, «оның саяси батылдығын, қатал ойлау қабілетін, [және] юмор мен иронияға деген дарынын жойды», нәтижесінде модернистер жек көретін әдеби тұлға пайда болды. Әдебиеттану 19 ғасырдың соңында жекелеген пән ретінде дамыған кезде, Англиядағы романтизмнің пайда болу тарихы да оның ізінен келді. Әдебиет тарихының осы нұсқасына сәйкес, Кольридж мен Вордсворт сол дәуірдің басты ақындары болды. Бұл көзқарас шамамен бір ғасыр бойы сақталды. Тіпті 1970 жылдары феминистік сынның пайда болуына қарамастан, Барбольд өзінің лайықты бағасын алмады. Маргарет Езелл түсіндіргендей, феминистік сыншылар белгілі бір типтегі әйелді қайта жаңғыртуды қалады – ашулы, өз заманының гендерлік рөлдеріне қарсы тұратын және басқа әйелдермен әрекеттесуге тырысатын әйел. Барбольд осы санаттарға оңай сәйкес келмеді. Шындығында, романтизм мен оның каноны феминизмнің өзін терең қайта қарастыру арқылы қайта бағаланғанға дейін, Барбольдтың жарқын дауысы туралы толық картина пайда болды. Барбольдтың асырап алған ұлы Чарльз Гилберт Уэйкфилдтің қызымен үйленді. Олардың қызы Анна Летиция Ле Бретон 1874 жылы «миссис Барбольдтың естеліктері, оның отбасы мен достарының хаттары мен хабарламалары» бар әдеби естеліктерді жазды. 2008 жылы Лондондағы Ұлттық портрет галереясы Барбольдтың портретін басқа да белгілі Блюстокингтердің портреттерімен бірге қойды.

At her death, Barbauld was lauded in the Newcastle Magazine as "unquestionably the first [i. e., best] of our female poets, and one of the most eloquent and powerful of our prose writers" and the Imperial Magazine declared "so long as letters shall be cultivated in Britain, or wherever the English language shall be known, so long will the name of this lady be respected". She was favourably compared to both Joseph Addison and Samuel Johnson – no mean feat for a woman writer in the 18th century. By 1925, however, she was remembered only as a moralising writer for children, if that. It was not until the advent of feminist literary criticism in the academic world of the 1970s and 1980s that Barbauld finally began to be included in literary history. Young poets such as Norwich's Amelia Opie greatly admired Barbauld, sending her poetry in 1787 for her to critique. However, by the early 19th century, Barbauld's remarkable disappearance from the literary landscape had taken place. This is due to a number of reasons. One of the most important was the disdain heaped upon her by Samuel Taylor Coleridge and William Wordsworth, poets who in their youthful, radical days had looked to her poetry for inspiration, but in their later, conservative years dismissed her work. Once these poets had become canonised, their opinions held sway. Moreover, the intellectual ferment of which Barbauld was an important part of – particularly at the Dissenting academies – had by the end of the 19th century come to be associated with the "philistine" middle class, as Matthew Arnold put it. The reformist 18th century middle class was later held responsible for the excesses and abuses of the industrial age. Finally, the Victorians viewed Barbauld as "an icon of sentimental saintliness" and "erased her political courage, her tough mindedness, [and] her talent for humor and irony", to arrive at a literary figure that modernists despised. As literary studies developed into a discipline at the end of the 19th century, the story of the origins of Romanticism in England emerged along with it. According to this version of literary history, Coleridge and Wordsworth were the dominant poets of the age. This view held sway for almost a century. Even with the advent of feminist criticism in the 1970s, Barbauld did not receive her due. As Margaret Ezell explains, feminist critics wanted to resurrect a particular kind of woman – one who was angry, who resisted the gender roles of her time, and who attempted to create a sisterhood with other women. Barbauld did not easily fit into these categories. Indeed, it was not until Romanticism and its canon began to be re examined through a deep reassessment of feminism itself that a picture emerged of the vibrant voice that Barbauld had contributed. Barbauld's adopted son Charles married a daughter of Gilbert Wakefield. Their child, Anna Letitia Le Breton, wrote literary memoirs, which included a Memoir of Mrs. Barbauld, including Letters and Notices of her Family and Friends in 1874. In 2008, the National Portrait Gallery in London presented Barbauld's portrait alongside a number of other celebrated Bluestockings.

Поэзия

Барбольдтың кең ауқымды поэзиясын әдебиет тарихында ұмытылған, бірақ өз заманындағы маңызды әйел жазушыларды қайта жаңғыртуға қызығушылық танытқан феминистік әдеби сыншылар негізінен оқыды. Изобель Армстронгтың жұмысы осындай зерттеудің бір жолын көрсетеді; ол Барбольдты, басқа романтикалық әйел ақындар сияқты, былай деп санайды:

Армстронг "Мұз үйіне жазу" атты кейінгі талдауында Барбольдтың Эдмунд Берктің өрнекті және әдемі туралы сипаттамасына, сондай-ақ Адам Смиттің "Ұлттар байлығындағы" экономикалық теорияларына қарсы шығуын осы түсіндірменің дәлелі ретінде көрсетеді. Марлон Росс пен Энн К. Меллордың еңбектері феминистік теорияның түсініктерін әйел жазушыларды қайтаруға қолданудың тағы бір жолын ұсынады. Олар Барбольд пен басқа романтикалық әйел ақындар әдебиет саласында ерекше әйел дауысын қалыптастырғанын айтады. Росс атап көрсеткендей, Барбольд әйел және диссидент болғандықтан қоғамды ерекше көзқараспен қарады, және осы нақты позиция оны әлеуметтік мәселелер жөнінде пікір білдіруге итермеледі. Бірақ Росс әйелдердің қиын жағдайда екенін де айтады: "Олар саясатты саяси емес стильде жеткізе алады, бірақ осылайша саяси құмарлықтарының айқындығы мен күшін жоғалту қаупі бар, немесе олар ашық саяси стильдерді таңдап, оларды танымал 'әйелдік' әдеппен үйлестіруге тырыса алады, бірақ бұл да олардың саяси мақсаттарының жұмсаруына әкелуі мүмкін". Сондықтан Барбольд және басқа романтикалық әйел ақындар көбінесе жағдайына орай жазылған өлеңдерді жазды. Бұлар дәстүрлі түрде ұлттық оқиғаларға, көбінесе сатирикалық пікірлер білдіре отырып, түсініктеме беретін, бірақ 18 ғасырдың соңына қарай олар көбірек ойлы және жекелеген туындыларға айналды. Әйелдер баланың дүниеге келуі сияқты жеке оқиғаларға арнап, сол кезде өте танымал болған сезімтал өлеңдер жазды, және күнделікті өмірдегі шағын оқиғаларға түсініктеме беру арқылы ұлттың моральдық негізін қалайтындарын айтты. Росс және Меллор сияқты ғалымдар бұл қолданыстағы стильдер мен жанрларды бейімдеудің әйел ақындардың әйелдік романтизмді құруының бір жолы екенін көрсетеді.

Саяси очерктер мен өлеңдер

18 ғасыр зерттеулері бойынша ғалым Харриет Гест Барбольдтың ең маңызды саяси мәтіндері: Корпорация және Тест актілерін жоюға қарсыларға арналған үндеу (1790), Уильям Уилберфорске құл саудасын жою туралы заң жобасын қабылдамауына қатысты хат (1791), Үкіметтің күнәлары, Ұлттың күнәлары (1793) және Он сегіз жүз он бір (1812). Харриет Гест түсіндіргендей, "Барбольдтың 1790-шы жылдардағы эсселеріндегі қайта-қайта оралатын тақырып – қоғамның діни, азаматтық және ұлттық бірлік ретінде құрылуы, және ол жеке тұлғалардың құқықтары мен қоғамның кең ауқымды анықтамасы бойынша құқықтары арасындағы байланысты үнемі атап көрсетуге тырысады". 1787 жылдан 1790 жылға дейін үш жыл бойы Диссиденттер Парламентті Тест және Корпорация актілерін жоюға көндіруге тырысты, бұл актілер Диссиденттердің азаматтық құқықтарын шектеді. Жою үшінші рет қабылданбағаннан кейін, Барбольд "тоғыз жыл үнсіздіктен" кейін көпшілік назарына ілікті. Оның өткір және сарказммен жазылған памфлеті былай басталады: "Диссиденттерге көрсетілген құрмет үшін сіздерге алғыс айтамыз, өйткені олар билік пен пайдаға лайық болғанда барлық лауазымдар бірден олармен толтырылады деп ойлайсыз". Ол Диссиденттердің басқалармен тең құқыққа ие екенін айтады: "Біз оны адамдар ретінде, азаматтар ретінде, жақсы поддандылар ретінде талап етеміз". Оның сөзіне сүйенсек, Диссиденттерді олардың діни сенімдерінен емес, басқалардан оқшаулануы ерекшелендіреді. Соңында ол британдық ұлтшылдыққа сүйене отырып, француздықтардың британдықтардан еркіндікті кеңейтуде озып кетуіне жол берілмеуі керек деп мәлімдейді. Келесі жылы Уильям Уилберфорстың көптеген құлды жоюға бағытталған заңдары британдық Парламентте қабылданбағаннан кейін, Барбольд Уильям Уилберфорске құл саудасын жою туралы заң жобасын қабылдамауына қатысты хат жазды (1791). Бұл еңбекте Барбольд құл саудасын қатаң айыптағанмен қатар, құлды жою заңдарын қабылдамағаны үшін Парламентті де сынады. Бұл еңбек Батыс Үндістан плантаторы мен оның әйелінің бейнесін бейнелейді, олардың кемшіліктері "колониялық кәсіпорынның: [] салғыр, құмар, жабайы әйелдің" және "дегенеративті, әлсіз ер адамның" кемшіліктерін көрсетеді. 1793 жылы британдық үкімет соғыстың құрметіне ораза ұстауға шақырғанда, Барбольд сияқты соғысқа қарсы Диссиденттер моральдық дилеммаға тап болды: "Бұйрыққа бағынып, олар мақұлдамайтын соғыста жеңіске жету үшін дұға ету арқылы ар-ождандарына қайшы келе ме? ораза ұстап, соғысқа қарсы уағыз айта ма? жарияламаны елемеу және оразаға қатыспау ма?". Барбольд бұл мүмкіндікті пайдаланып, жеке адамның моральдық жауапкершілігі туралы "Үкіметтің күнәлары, Ұлттың күнәлары" атты уағыз жазды. Оның пікірінше, әрбір адам ұлттың іс-әрекеттеріне жауапты, өйткені ол ұлттың бір бөлігі болып табылады. Бұл эссе мемлекетте жеке адамның дұрыс рөлін анықтауға тырысады, және ол "насихатшылдық" үкіметті құлдыратуы мүмкін екенін айтса да, үкіметке бағыну кезінде бұзуға болмайтын "ар-ождан" шегі бар екенін мойындайды. 1812 жылы, Ұлыбритания Франциямен он жыл бойы соғысып, Наполеон соғыстарында жеңіліске ұшыраудың алдында тұрғанда жазылған "Он сегіз жүз он бір" романында Барбольд таң қалдыратын Ювеналдық сатира ұсынды; ол Британ империясы әлсіреп, Америка империясы күшейе түсті деп мәлімдеді. Оның сөзіне сүйенсек, Британияның байлығы мен даңқы енді Америкаға көшеді, ал Британия құлайтын қираған орынға айналады. Ол бұл құлдырауды тікелей Британияның Наполеон соғыстарына қатысуымен байланыстырды: Бұл болашаққа қатысты пессимистік көзқарас таңқаларлық емес: "Либералды немесе консервативті журналдардағы сын-пікірлер сақтықтан бастап, жоғарыдан қарауға дейін және тікелей қорлауға дейін жетеді". Э. Дж. Клери Барбольдтың "үкіметтік соғыс саясаты және әсіресе сауда блокадасы жүйесі" туралы қоғамдық пікірталасты қоздыру үшін әдейі дау тудырғанын айтады. 1812 жылы блокада саясаты өзгертілді, нәтижесінде сауда жақсарды. Клеридің 2017 жылғы "Он сегіз жүз он бір" зерттеуінде Барбольд осы нәтижеге үлес қосқаны көрсетілген, және оның сыншылардың құрбаны ретіндегі бейнесін өзгерістің қозғаушы күші ретіндегі бейнесімен алмастыруға шақырады. Бірақ Барбольд саясаттың адам өміріне тигізетін құнына әрдайым мән берді. Британия соғыста жеңіске жетудің алдында тұрғанда да ол досына былай деп жазды: "Буонапарт үстіндегі осы сұлу жеңіске қалай қуана аламын, осындай алып шайқастарда қаншама адам қаза тапты, қаншама азап шекті деген ой келгенде".

According to 18th century studies scholar Harriet Guest, Barbauld's most significant political texts are: An Address to the Opposers of the Repeal of the Corporation and Test Acts (1790), Epistle to William Wilberforce on the Rejection of the Bill for Abolishing the Slave Trade (1791), Sins of Government, Sins of the Nation (1793), and Eighteen Hundred and Eleven (1812). As Harriet Guest explains, "The theme Barbauld's essays of the 1790s repeatedly return to is that of the constitution of the public as a religious, civic, and national body, and she is always concerned to emphasize the continuity between the rights of private individuals and those of the public defined in capaciously inclusive terms". For three years, from 1787 to 1790, Dissenters had been attempting to convince Parliament to repeal the Test and Corporation Acts, which limited the civil rights of Dissenters. After the repeal was voted down for the third time, Barbauld burst onto the public stage after "nine years of silence". Her highly charged pamphlet is written in a biting and sarcastic tone. It opens, "We thank you for the compliment paid the Dissenters, when you suppose that the moment they are eligible to places of power and profit, all such places will at once be filled with them". She argues that Dissenters deserve the same rights as any other men: "We claim it as men, we claim it as citizens, we claim it as good subjects". Moreover, she contends that it is precisely the isolation forced on Dissenters by others that marks them out, not anything inherent in their form of worship. Finally, appealing to British nationalism, she maintains that the French cannot be allowed to outstrip Britons in extending liberty. In the following year, after one of William Wilberforce's many abolitionist legislation failed to pass in the British Parliament, Barbauld wrote the Epistle to William Wilberforce on the Rejection of the Bill for Abolishing the Slave Trade (1791). In the work, Barbauld lambasted Parliament for their rejection of abolitionist legislation, along with castigating the slave trade; the work focused on the supposed degeneracy of a West Indian planter and his wife which revealed the failings of the "colonial enterprise: [an] indolent, voluptuous, monstrous woman" and a "degenerate, enfeebled man". In 1793, when the British government called on the nation to fast in honour of the war, anti war Dissenters such as Barbauld were left with a moral quandary: "Obey the order and violate their consciences by praying for success in a war they disapproved? observe the Fast, but preach against the war? defy the Proclamation and refuse to take any part in the Fast?". Barbauld took this opportunity to write a sermon, Sins of Government, Sins of the Nation, on the moral responsibility of the individual. For her, each individual is responsible for the actions of the nation because he or she constitutes part of the nation. The essay attempts to determine what the proper role of the individual is in the state, and while she argues that "insubordination" can undermine a government, she admits there are lines of "conscience" that cannot be crossed in obeying a government. In Eighteen Hundred and Eleven (1812), written after Britain had been at war with France for a decade and was on the brink of losing the Napoleonic Wars, Barbauld presented a shocking Juvenal Ian satire; she argued that the British Empire was waning and the American Empire waxing. It is to America that Britain's wealth and fame will now go, she contended, and Britain will become a mere empty ruin. She tied this decline directly to Britain's participation in the Napoleonic Wars:

Not surprisingly, this pessimistic view of the future was poorly received: "Reviews, whether in liberal or conservative magazines, ranged from cautious to patronizingly negative to outrageously abusive". E. J. Clery states that Barbauld deliberately invited controversy to stir up public debate over the "government war policy and specifically [over] the system of trade blockades". The blockade policy was indeed changed in 1812, with a resulting improvement in trade. Clery's 2017 study of Eighteen Hundred and Eleven recognizes Barbauld as contributing to this outcome and calls for replacing the image of her as a victim of reviewers with an image of her as an agent of change. But Barbauld was always mindful of the human cost of politics. Even when Britain was on the verge of winning the war, she wrote to a friend, "I do not know how to rejoice at this victory, splendid as it is, over Buonaparte, when I consider the horrible waste of life, the mass of misery, which such gigantic combats must occasion".

Балалар әдебиеті

Барбольдтың "Балаларға арналған сабақтар" және "Балаларға арналған прозалық әндер" атты еңбектері балалар әдебиетінде революция жасады. Алғаш рет кітап оқып отырған баланың қажеттіліктері ескерілді. Барбольд кітаптарын үлкен әріптермен және кең жиектермен басып шығаруды талап етті, соның арқасында балалар оларды оңай оқи алатын болды, ал одан да маңыздысы, ол "ата-ана мен бала арасындағы бейресми диалог" стилін дамытты, ол бір буынға жуық балалар әдебиетінде үстемдік құрды. Барбольд "Балаларға арналған сабақтар" атты төрт томдық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқу құралын жазды. Осы оқиғалардың көптегені Барбольдтың өз ұлы Чарльзді оқыту тәжірибесінен шабыттанған болуы мүмкін. Бұл серия сауаттылықты меңгерудің қарапайым жолынан әлдеқайда артық – ол оқырманды "қоғамның символдар жүйесі мен түсініктер құрылымының элементтерімен таныстырады, оған этиканы сіңіреді және оны белгілі бір сезімталдыққа тәрбиелейді". Сонымен қатар, ол балаға "ботаника, зоология, сандар, химиядағы күй өзгерісі, ақша жүйесі, күнтізбе, география, метеорология, ауыл шаруашылығы, саяси экономика, геология [және] астрономия" сияқты ғылымдардың негіздерін үйретеді. Бұл серия салыстырмалы түрде танымал болды. Мария Эджворт өзінің әкесімен бірлесіп жазған "Практикалық білім" (1798) атты білім беру трактатында: "Бұл жетіден он жасқа дейінгі жастарға арналған ең жақсы кітаптардың бірі, ол әлі де пайда болды" деп атап өткен. Кейбіреулер сол кезде Барбольдтың шығармашылығын балалар әдебиетінде қиялдан дидактикаға қарай бұрылыс деп қарастырды. Сара Берни өзінің танымал романы "Табиғат белгілері" (1812) романында 14 жасар Кристина Кливлендтің: "Енді, сіз білесіз бе, ертегілер – қазіргі заманғы барлық мектептерде тыйым салынған ләззат. Миссис Барбольд, мисс Триммер, мисс Эджворт және жүздеген басқалар балаларға арналған жақсы кітаптар жазды, олар кедей Ана Goose және "Мың бір түн" әңгімелерін әбден ұмыттырды; кем дегенде, ата-аналар мен шешелердің пікірінше." Лэмбтер бұл туындыны қатты сынға алды, Мэридің "Goody Two Shoes" романын іздеуі сәтсіз аяқталғанын айтты, ал оның ағасы "Барбольд ханымның туындылары балабақшаның барлық ескі классикаларын ығыстырып шығарды" деп мәлімдеді. "Балаларға арналған сабақтар" және "Прозалық әндер" балалар кітаптары үшін бұрын-соңды болмаған әсерге ие болды; олар Уильям Блейк, Уильям Вордсворт және Джейн Тейлордың поэзиясына әсер еткенімен қатар, бірнеше буын мектеп оқушыларын оқытуға да пайдаланылды. Балалар әдебиеті ғалымы Уильям Маккарти: "Елизавета Баррет Браунинг отыз тоғыз жасында "Балаларға арналған сабақтар" кітабының алғашқы жолдарын әлі де келтіре алды" деді. Сэмюэл Джонсон мен Чарльз Джеймс Фокс Барбольдтың балалар кітаптарын мазақтап, оның талантын ысырап етіп жатқанына сенсе де, Барбольд өзі мұндай жазуды құрметті деп санады және басқаларды оған еліктеуге шақырды. Оның өмірбаянын жазған Бетси Роджерс былай деп түсіндірді: "Ол жасөспірімдерге арналған әдебиетке бедел берді және балалар үшін жазу стандартын төмендетпей, басқаларды да осындай жоғары стандартта жазуға шақырды". Шын мәнінде, Барбольдтың арқасында Сара Триммер мен Ханна Мор кедей балаларға жазуға, сондай-ақ жексенбілік мектеп қозғалысын кең ауқымды ұйымдастыруға, Эленор Фенн орта таптағы балаларға арналған оқырмандар мен ойындар сериясын жазуға және жобалауға, ал Ричард Ловелл Эджворт балалардың дамуы туралы алғашқы жүйелі зерттеулердің бірін бастауға, бұл Мария Эджворт пен оның авторлығындағы білім беру трактатында және Марияның балалар үшін көптеген әңгімелерінде аяқталды. Барбольд ағасы Джон Айкинмен бірге алты томдық "Үйдегі кештер" (1793) сериясында да жұмыс істеді. Онда әңгімелер, аңыздар, драмалар, өлеңдер мен сұхбаттар жазылған. Бұл туындылар жарық дүниедегі білім берудің идеалдарын: "көрісушілікті, байқаушылдықты және ойлауды" көп жағынан қамтиды. Мысалы, әңгімелер қолмен іс-әрекет жасау арқылы ғылымды үйренуді ынталандырады: "Шай дәрісінде" бала шай дайындау "химияның операциясы" екенін біледі және булану мен конденсация туралы сабақтар өтеді. Мәтінде рационалдылыққа да мән берілген: "Шығарманың аты-жөні" деген мақалада бала әкесінен "қанды кісі өлтіру" туралы әңгіме айтуын сұрайды. Әкесі әкияттегі "бір кезде" сияқты ойдан шығарылған аңыздарды қолданады, бірақ ұлын "қылмыскерлердің барлығы болат шапка киген" сияқты егжей-тегжейлі мәліметтермен шатастырады. Бала әкесімен соғысқа қатысқанда, ол "Мен мұндай қанды қаза туралы білмеймін" деп жауап береді. Әлемді танымалдылыққа ұшырату әдісі оқырманды оны рационалды түрде ойлауға мәжбүрлеу үшін қолданылады, сонымен қатар осы әңгіменің соғысқа қарсы хабары "Үйдегі кештер" кітабының барлық бөлімдерінде кездеседі. Шын мәнінде, осы кезеңді зерттеуші Мишель Леви бұл серия оқырманды "билікке сын көзбен қарауға және қажет болған жағдайда оған қарсылық көрсетуге" шақырады деп мәлімдеді. Бұл қарсылық үй ішінде үйреніледі және тәжірибеленеді; Левидің сөзіне сүйенсек, "Үйдегі кештер" әлеуметтік және саяси реформалар отбасынан басталуы керек екенін айтады. Барбольдтың қызы Люси Айкин Барбольдтың "Үйдегі кештер" кітабына қосқан үлесі мына туындылардан тұратынын айтты: "Жас тышқан", "Жалғаспақ және ара", "Альфред, драма", "Жануарлар мен елдер", "Кануттың сөгісі", "Табиғаттың маскарады", "Нәрсенің дұрыс аты", "Қаз және жылқы", "Өндіріс туралы", "Ұшатын балық", "Айырмашылықты анықтау өнері сабағы", "Құмай және көгершін", "Қағаз өндірісі", "Төрт қарындас" және "Тірі қуыршақтар".

Barbauld's Lessons for Children and Hymns in Prose for Children made a revolution in children's literature. For the first time, the needs of the child reader were seriously considered. Barbauld demanded that her books be printed in large type with wide margins so that children could easily read them, and even more importantly, she developed a style of "informal dialogue between parent and child" that would dominate children's literature for a generation. In Lessons for Children, a four volume, age adapted reading primer, Barbauld employs the concept of a mother teaching her son. It is more than likely that many of the events in these stories were inspired by Barbauld's experience of teaching her own son, Charles. The series is far more than a way to acquire literacy – it also introduces the reader to "elements of society's symbol systems and conceptual structures, inculcates an ethics, and encourages him to develop a certain kind of sensibility". Moreover, it exposes the child to the principles of "botany, zoology, numbers, change of state in chemistry the money system, the calendar, geography, meteorology, agriculture, political economy, geology, [and] astronomy." The series was relatively popular. Maria Edgeworth commented in the educational treatise that she co authored with her father, Practical Education (1798): it is "one of the best books for young people from seven to ten years old, that has yet appeared". Some at the time saw Barbauld's work as marking a shift in children's literature from fantasy to didacticism. Sarah Burney, in her popular novel Traits of Nature (1812), has the 14 year old Christina Cleveland remark, "Well, then; you know fairy tales are forbidden pleasures in all modern school rooms. Mrs. Barbauld, and Mrs. Trimmer, and Miss Edgeworth, and a hundred others, have written good books for children, which have thrown poor Mother Goose, and the Arabian Nights, quite out of favour; – at least, with papas and mamas." A more strident criticism was made by the Lambs, telling of Mary's abortive search for a copy of Goody Two Shoes, which her brother claimed was because "Mrs. Barbauld's stuff has banished all the old classics of the nursery". Lessons for Children and Hymns in Prose had, for children's books, an unprecedented impact; not only did they influence the poetry of William Blake, William Wordsworth, and Jane Taylor, they were also used to teach several generations of schoolchildren. Children's literature scholar William McCarthy states, "Elizabeth Barrett Browning could still quote the opening lines of Lessons for Children at age thirty nine". Although both Samuel Johnson and Charles James Fox ridiculed Barbauld's children's books and believed that she was wasting her talents, Barbauld herself saw such writing as noble and encouraged others to follow her. As Betsy Rodgers, her biographer explains, "She gave prestige to the writing of juvenile literature, and by not lowering her standard of writing for children, she inspired others to write on a similar high standard". In fact, because of Barbauld, Sarah Trimmer and Hannah More were inspired to write for poor children as well as organise a large scale Sunday school movement, Ellenor Fenn to write and design a series of readers and games for middle class children, and Richard Lovell Edgeworth to begin one of the first systematic studies of child development, which would culminate in an educational treatise authored by Maria Edgeworth and him, and in a large body of children's stories by Maria. Barbauld also collaborated with her brother John Aikin on the six volume series Evenings at Home (1793). It is a miscellany of stories, fables, dramas, poems, and dialogues. In many ways this series encapsulates the ideals of an Enlightenment education: "curiosity, observation, and reasoning". For example, the stories encourage the learning of science through hands on activities: in "A Tea Lecture" the child learns that tea making is "properly an operation of chemistry" and lessons on evaporation, and condensation follow. The text also emphasises rationality: in "Things by Their Right Names", a child demands that his father tell him a story about "a bloody murder". The father does so, using some of the fictional tropes of fairy tales such as "once upon a time", but confounding his son with details, such as the murderers all "had steel caps on". In the end the child realises his father has told him the story of a battle, and his father comments "I do not know of any murders half so bloody". Both the tactic of defamiliarising the world to force the reader to think about it rationally, along with the anti war message of this tale, prevail throughout Evenings at Home. In fact, Michelle Levy, a scholar of the period, argued that the series encouraged readers to "become critical observers of and, where necessary, vocal resisters to authority". This resistance is learned and practised in the home; according to Levy, "Evenings at Home makes the claim that social and political reform must begin in the family". According to Lucy Aikin, Barbauld's niece, Barbauld's contributions to Evenings at Home consisted of the following pieces: "The Young Mouse", "The Wasp and Bee", "Alfred, a drama", "Animals and Countries", "Canute's Reproof", "The Masque of Nature", "Things by their right Names", "The Goose and Horse", "On Manufactures", "The Flying fish", "A Lesson in the Art of Distinguishing", "The Phoenix and Dove", "The Manufacture of Paper", "The Four Sisters", and "Live Dolls".

Редакциялық жұмыс

Барбольд өмірінің соңында бірнеше маңызды еңбектерді редакциялады, олардың барлығы бүгінгі таңда белгілі канонды қалыптастыруға көмектесті. Біріншіден, 1804 жылы ол Сэмюэл Ричардсонның хат алмасын редакциялады және 18-ғасырдың ең ықпалды романисі болған адам туралы кең ауқымды биографиялық кіріспе жазды. Оның «Ричардсонның өмірі мен шығармаларына арналған 212 беттік эссесі» – алғашқы маңызды Ричардсонның өмірбаяны болды. Келесі жылы ол «Spectator», «Tatler», «Guardian» және «Freeholder» басылымдарынан таңдаулы шығармаларды редакциялады, ал «Алғы эссесінде» «зейін», «әдеп» және «тәжірибе» тақырыптарына баса назар аударды. 1811 жылы ол «Әйел сөйлеуші» атты әдебиет антологиясын жинады, ол әсіресе жас қыздарға арналған. Барбольдтың философиясына сәйкес, жас кезеңде оқылған әдебиет адамды қалыптастырады. Сондықтан ол оқырмандарының «әдемілігін» мұқият қарастырып, таңдауын «әдеттегі жыныстың міндеттеріне, қызметтеріне және мінез-құлқына сәйкес тақырыптарға» бағыттады. Антология «адамгершілік және дидактикалық шығармалар» және «сипаттамалық және қайғылы шығармалар» сияқты бөлімдерге бөлінген; оған Александр Поуп, Ханна Мор, Мария Эджворт, Сэмюэл Джонсон, Джеймс Томсон және Хестер Чапонның өлеңдері мен прозасы кіреді. Барбольдтың 1810 жылы жарық көрген, роман тарихына арналған кең ауқымды кіріспе эссесімен бірге шыққан «Британдық романистер» сериясының 50 томдығы оған әдебиет тарихында өз ізін қалдыруға мүмкіндік берді. Бұл «критикалық және тарихи тұрғыдан толық пікірлерді алғаш рет қамтыған ағылшын тіліндегі басылым» және барлық жағынан «канон құрумен айналысатын іскерлік» болды. Барбольдтың ойлы эссесінде роман, сол кезде әлі де даулы жанр, ежелгі парсы және грек әдебиетімен байланыстырылды. Оның пікірінше, жақсы роман – «көптеген кейіпкерлері бар, ал мистикалық элементтері азырақ (немесе қазіргі заманғы романдарда мүлдем жоқ) прозалық эпос». Барбольд роман оқудың көптеген пайдасын атап көрсетеді. Бұл тек «үйдің ыңғайлылығы» ғана емес, сонымен қатар халыққа «принциптер мен моральдық сезімдерді» сіңірудің жолы. Барбольд серияға енген елу автордың әрқайсысына да кіріспе жазды.

Barbauld edited several major works towards the end of her life, all of which helped to shape the canon as known today. First, in 1804, she edited Samuel Richardson's correspondence and wrote an extensive biographical introduction of the man who was perhaps the most influential novelist of the 18th century. Her "212 page essay on his life and works [was] the first substantial Richardson biography". The following year she edited Selections from the Spectator, Tatler, Guardian, and Freeholder, with a Preliminary Essay, a volume of essays emphasising "wit", "manners" and "taste". In 1811, she assembled The Female Speaker, an anthology of literature chosen specifically for young girls. Because, according to Barbauld's philosophy, what one reads when one is young is formative, she carefully considered the "delicacy" of her female readers and "direct[ed] her choice to subjects more particularly appropriate to the duties, the employments, and the dispositions of the softer sex". The anthology is subdivided into sections such as "moral and didactic pieces" and "descriptive and pathetic pieces"; it includes poetry and prose by, among others, Alexander Pope, Hannah More, Maria Edgeworth, Samuel Johnson, James Thomson and Hester Chapone. Barbauld's 50 volume series of The British Novelists, published in 1810 with a broad introductory essay on the history of the novel, allowed her to place her mark on literary history. It was "the first English edition to make comprehensive critical and historical claims" and was in every respect "a canon making enterprise". In an insightful essay, Barbauld legitimises the novel, then still a controversial genre, by connecting it to ancient Persian and Greek literature. For her, a good novel is "an epic in prose, with more of character and less (indeed in modern novels nothing) of the supernatural machinery". Barbauld maintains that novel reading has a multiplicity of benefits. Not only is it a "domestic pleasure", but it is also a way to "infus[e] principles and moral feelings" into the population. Barbauld also provided introductions to each of the fifty authors included in the series.

Негізгі дереккөздер

Барбольд, Анна Летиция. Анна Летиция Барбольд: Таңдамал өлеңдер мен проза. Ред. Уильям Маккарти және Элизабет Крафт. Питерборо, Онтарио: Broadview Press Ltd., 2002 жыл. Барбольд, Анна Летиция. Анна Летиция Барбольд өлеңдері. Ред. Уильям Маккарти және Элизабет Крафт. Афина: Грузия университетінің баспасы, 1994. Барбольд, Анна Летиция. Өлеңдер, қайта қарастырылған. Ред. Уильям Маккарти. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы, 2019. [Бұл 1-том (4 томдық) Анна Летиция Барбольдтың жинақталған еңбектері, бас редактор Уильям Маккарти, Оксфорд университетінің баспасы, дайындық кезеңінде.]

Өмірбаяндары

Эллис, Грейс. Анна Летиция Барбольдтың көптеген хаттарымен бірге жазған мемуарлары. 2 томдық. Бостон: Джеймс Р. Осгуд және компаниясы, 1874. 2007 жылғы 17 сәуірде алынды.
Ле Бретон, Анна Летиция. Барбольд ханымның естеліктері, оның отбасы мен достарының хаттары мен хабарламаларын қамтиды. Оның шөбересі Анна Летиция Ле Бретон жазған. Лондон: Джордж Белл және ұлдары, 1874.
Маккарти, Уильям. Анна Летиция Барбольд: Ағарту дәуірінің дауысы. Балтимор: Джонс Хопкинс университетінің баспасы, 2008.
Мурч, Дж. Барбольд ханым және оның замандастары. Лондон: Лонгман, 1877.
Такерей, Энн Ричи. Сибилдер кітабы. Лондон: Смит, 1883.
Роджерс, Бетси. Грузин дәуірінің хроникасы: Барбольд ханым және оның отбасы. Лондон: Метуен, 1958.

Басқа

Армстронг, Изобель. "Әйелдіктің күмбірлеуі: Романтикалық кезеңдегі әйелдер поэзиясын қалай оқуға болады?" Романтикалық әйел жазушылар: дауыстар мен қарсы дауыстар. Ред. Паула Р. Фельдман және Тереза М. Келли. Хановер: Жаңа Англия университетінің баспасы, 1995.
Эллисон, Джули. "Сенситивтілік дәуіріндегі қиял саясаты". Романтизмді қайта қарастыру: британдық әйел жазушылар, 1776–1837. Ред. Кэрол Шайнер Уилсон және Джоэл Хефнер. Филадельфия: Пенсильвания университетінің баспасы, 1994.

Armstrong, Isobel. "The Gush of the Feminine: How Can we Read Women's Poetry of the Romantic Period?" Romantic Women Writers: Voices and Countervoices. Eds. Paula R. Feldman and Theresa M. Kelley. Hanover: University Press of New England, 1995
Ellison, Julie. "The Politics of Fancy in the Age of Sensibility." Re Visioning Romanticism: British Women Writers, 1776–1837. Ed. Carol Shiner Wilson and Joel Haefner. Philadelphia: Univ. of Pennsylvania Press, 1994

Guest, Harriet. "Anna Laetitia Barbauld and the Mighty Mothers of Immortal Rome." Small Change: Women, Learning, Patriotism, 1750–1810. Chicago: University of Chicago Press, 2000
Janowitz, Anne. Women Romantic Poets: Anna Barbauld and Mary Robinson. Tavistock: Northcote House, 2003

McCarthy, William. "A 'High Minded Christian Lady': The Posthumous Reception of Anna Letitia Barbauld." Romanticism and Women Poets: Opening the Doors of Reception. Eds. Harriet Kramer Linkin and Stephen C. Behrendt. Lexington: University Press of Kentucky, 1999

McCarthy, William. "'We Hoped the Woman Was Going to Appear': Repression, Desire, and Gender in Anna Letitia Barbauld's Early Poems." Romantic Women Writers: Voices and Countervoices. Eds. Paula R. Feldman and Theresa M. Kelley. Hanover: Univ. Press of New England, 1995
Mellor, Anne K. "A Criticism of Their Own: Romantic Women Literary Critics." Questioning Romanticism. Ed. John Beer. Baltimore: Johns Hopkins Univ. Press, 1995
Myers, Mitzi. "Of Mice and Mothers: Mrs. Barbauld's 'New Walk' and Gendered Codes in Children's Literature." Feminine Principles and Women's Experience in American Composition and Rhetoric. Eds. Louise Wetherbee Phelps and Janet Emig. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 1995
Murphy, Olivia. "Anna Laetitia Barbauld, Eighteen Hundred and Eleven". Handbook of British Romanticism. Ed. Ralph Haekel. Boston: De Gruyter, 2017

Ross, Marlon. "Configurations of Feminine Reform: The Woman Writers and the Tradition of Dissent." Re visioning Romanticism: British Women Writers, 1776–1837. Eds. Carol Shiner Wilson and Joel Haefner. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1994
Ruwe, Donelle. "Barbauld and the Body Part Game: Maternal Pedagogy in the Long Eighteenth Century." Mothers in Children's and Young Adult Literature: From the Eighteenth Century to Postfeminism. Eds. Karen Coats and Lisa Rowe Fraustino. University of Mississippi Press, 2016. 27–44

Гест, Харриет. "Анна Летиция Барбольд және мәңгілік Римнің құдіретті аналары". Шағын өзгеріс: әйелдер, білім, патриотизм, 1750–1810. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 2000.
Яновиц, Энн. Романтикалық әйел ақындары: Анна Барбольд және Мэри Робинсон. Тависток: Норткотт Хаус, 2003.

Маккарти, Уильям. "«Жоғары саналы христиан әйелі»: Анна Летиция Барбольдтың өлімінен кейінгі қабылдауы". Романтизм және әйел ақындары: қабылдау есіктерін ашу. Ред. Харриет Крамер Линкин және Стивен С. Бехрент. Лексингтон: Кентукки университетінің баспасы, 1999.
Маккарти, Уильям. "«Біз әйелдің пайда болатынына үміттендік»: Анна Летиция Барбольдтың ертедегі өлеңдеріндегі ұстау, құштарлық және гендерлік мәселелер". Романтикалық әйел жазушылар: дауыстар мен қарсы дауыстар. Ред. Паула Р. Фельдман және Тереза М. Келли. Хановер: Жаңа Англия университетінің баспасы, 1995.
Меллор, Энн К. "Өздерінің сын: романтикалық әйелдер әдеби сыншылары". Романтизмді сұраққа салу. Ред. Джон Бир. Балтимор: Джонс Хопкинс университетінің баспасы, 1995.
Майерс, Митци. "Тышқандар мен аналар туралы: Миссис Барбольдтың «Жаңа серуені» және балалар әдебиетіндегі гендерлік кодтар". Әйелдік принциптер және американдық композиция мен риторикада әйелдердің тәжірибесі. Ред. Луиза Уэзерби Фелпс және Джанет Эмиг. Питтсбург: Питтсбург университетінің баспасы, 1995.
Мёрфи, Оливия. "Анна Летиция Барбольд, он сегіз жүз он бір". Британ романтизмінің нұсқаулығы. Ред. Ральф Хаекл. Бостон: Де Грюйтер, 2017.

Росс, Марлон. "Әйел реформасының конфигурациялары: әйел жазушылар және наразылық дәстүрі". Романтизмді қайта қарастыру: британдық әйел жазушылар, 1776–1837. Ред. Кэрол Шайнер Уилсон және Джоэл Хефнер. Филадельфия: Пенсильвания университетінің баспасы, 1994.
Руве, Донелл. "Барбольд және дене мүшелерінің ойыны: ұзақ он сегізінші ғасырдағы аналық педагогика". Балалар мен жасөспірімдер әдебиетіндегі аналар: XVIII ғасырдан постфеминизмге дейін. Ред. Карен Коутс және Лиза Роу Фраустино. Миссисипи университетінің баспасы, 2016. 27–44.