Кіріспе

Бас-обоэ немесе баритон-обоэ – ағаш-сырнайлар тобына жататын қос қамысты аспап. Ол әдеттегі (сопрано) обоэден шамамен екі есе үлкен, сондықтан бір октава төмен дыбыстайды; оның терең, толық дыбысы жоғарырақ дыбыстайтын туысы – ағылшын мүйізіне ұқсас. Бас-обоэ ноталармен жазылады, жазылғаннан бір октава төмен естіледі. Оның ең төменгі нотасы B2 (ғылыми дыбыс белгілеуі бойынша), ортаңғы C-ден бір октава және жарты тон төмен, бірақ аспаптың төменгі бөлігі мен құбыр арасына қосымша кілт орнатылып, одан да төмен B2 нотасын шығаруға болады. Аспаптың иілгісі (бұғазы) алдымен ойнаушыдан алыстап, сосын оған жақындайды (ағылшын мүйізі мен обоэ д’аморе иілгіштерінен өзгеше), ол жалпақталған металл сұрақ белгісін еске түсіреді; тағы бір иілгі дизайны бас кларнет мойнына ұқсас. Бас-обоэ ағылшын мүйізінікінен үлкенірек, бірақ соған ұқсас қос қамысты пайдаланады.

Этимология

Ағылшын тілінде бұл аспап "бас-обоэ" деп, ал француз тілінде "hautbois baryton" (баритон-обоэ) деп белгілі. "Бас" деген атау флейталар отбасындағы бас флейта мен сол отбасыдағы бас кларнет сияқты, өзінің түріндегі негізгі аспаптан октава төмен дыбыс беретін аспапты білдіреді.

Тарих

Бастапқы бас-обоилар фагот үлгісінде жасалған, бут-қосылысы мен бокалға (мысалы, Триберттің аспаптарында, онда әлі де кеңейтілген құбыршасы болған) және кейбір тесіктер көлбеу бұрғыланған; кейін кеңейтілген ағылшын мүйізінің дизайны қабылданды. Бас-обои ағылшын мүйізін кеңейту концепциясы сақталды, ал Франсуа Лоре қайта жасаған гаутбои баритоны 1889 жылы ұсынылды. Бас-обои мен Геккельфон арасында шатасу туындайды, ол 1904 жылы Вильгельм Геккель фирмасы ұсынған, ұқсас диапазонды қос қамысты аспап, ол обои отбасының стандартты мүшелерінен кеңейтілген корпусы, ерекше саусақ жүйесі (ескі аспаптарда) және үлкен құбыршасымен ерекшеленеді. Осының салдарынан, 20 ғасырдың басындағы ағылшын оркестрлік шығармаларында композитор "бас-обои" сұрағанда, екі аспаптың қайсысы көзделетіні әрдайым анық болмайды. Аспапты F. Lorée, Marigaux, Rigoutat, Fossati және басқа да түрлі компаниялар сирек-сирек шығарады. Ол әдетте "жеке тапсырыс" бойынша жасалады, ал оның құны әдетте жоғары сапалы ағылшын мүйізінен асып түседі.