Кіріспе

Secretum (De secreto conflictu curarum mearum, “Сыр” немесе “Сырлы кітабым” деп аударылады) – Петрарканың 1342-1353 жылдары жазған, өзінің сенімі туралы әулие Августинмен бірге және “Ақиқат ханымның қатысуымен” зерттеген, латын тіліндегі диалогтар трилогиясы. Secretum Петрарканың өлімінен кейін біраз уақытқа дейін жарияланбады және, басылымға шығарып, басқалар оқысын деген еңбекке қарағанда, “оның орта жастағы дағдарысы” кезінде өзін-өзі тексеру құралы ретінде көрінуі мүмкін. Диалог Августинның Петрарканы өзінің өлшеусіздігіне және өмірден кейінгі тағдырына немқұрайлы қарағаны үшін, Құдайға толық бойұсынбағаны үшін айыптауымен басталады. Петрарка осы дінсіздіктің өзінің бақытсыздығының себебі екенін мойындайды, бірақ оны жеңе алмайтынын мәлімдейді. Содан кейін әңгіме Петрарканың еркін еркі жоқ сияқты көрінетін мәселеге бұрылады, ал Августин оның уақытша нәрселерге (әсіресе Лаураға) деген құштарлығының және поэзия арқылы даңққа ұмтылуының оның еркін “адамант тізбектерімен байлайтынын” түсіндіреді. Петрарканың кейінгі өмірінде дінге қайта оралуына Августинның “Өзінің мойындаулары” кітабы ықпал етті, ал Петрарка Secretum-да Августинның өзін-өзі тексеру және қатал сынға алу стилін ұстанды. Диалогтардағы идеялар негізінен Августиннен алынған, әсіресе сенімге жетуде еркін еріктің маңыздылығы. Басқа да маңызды ықпалдарға Цицерон және христиандық емес ойшылдар жатады. Secretum-ды Петрарканың өзінің Ренессанс гуманизмін және классикалық әлемге деген құрметін христиандық сенімімен келістіру әрекеті ретінде қарастыруға болады. Оның уақытша нәрселерге деген сүйіспеншілігінен бас тартуы күнә болғандықтан емес, мәңгілік нәрсені тануға кедергі келтіргендіктен, әсіресе маңызды, бұл ұстаным қазіргі христиан теологиясынан гөрі классикалық философияға жақын. Классикалық жазушылар да христиандықты қолдайтын авторитет көзі ретінде қарастырылады, ал Secretum оларды Киелі кітаптан гөрі жиі сілтейді.