Кіріспе
Жеке өлшемді қайық түрі – Sunfish. Sunfish – жеке өлшемді, жағажайға сүйреп шығарылатын желкенді қайық. Оның корпусы өте жазық, тақта тәрізді, үстінде Oceanic латенді желкені, тұрақталмаған мачтаға орнатылған. Sunfish Alcort, Inc. компаниясымен әзірленген және алғаш рет 1952 жылы олардың алғашқы қайығы – Sailfish-тің «жаңа буыны» ретінде пайда болды. Sunfish, Sailfish-ке қарағанда, тұрақтылығын арттыру үшін корпусы кеңірек, борттары биік және ыңғайлы жүзу үшін аяққа арналған ойыққа ие. Sunfish бастапқыда ағаштан жасалған корпуспен құрастырылған, бірақ енгізілгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, шыны талшықтан жасауға көшті. Латенді желкенінің екі бағыттық құрылымы Sunfish-ті желкенді үйренуді және орнатуды оңай етеді. Жарысқа қатысу үшін желкенді басқаруды жақсартуға арналған жаңартулар енгізілуі мүмкін, бұл қайықты жаңадан бастағандар мен тәжірибелі теңізшілер үшін де тартымды етеді. Sunfish-тің кең танылуына байланысты, 1995 жылы ол «Америкалық желкенді қайықтар залындағы даңққа» «әлемде 250 мың дана сатылған ең танымал шыны талшықтан жасалған қайық» деп мақтау алды (сол кездегі мәлімет бойынша). 2016 жылдың басында өндіруші Laser Performance өндірісті Портсмуттен (Род-Айленд, АҚШ) Қытайға көшірді және қайықтар 2016 жылғы әлем чемпионатына жіберілді. 2017 жылы Laser Performance (LP) 1969 жылдан бері басқарушы орган болған Халықаралық Sunfish Class Association (ISCA) сауда белгісі туралы келісімге қол қоюдан бас тартқаннан кейін Sunfish класын басқару үшін жаңа басқарушы орган – International Sunfish Class Organization (ISCO) құрылғанын жариялады. Бұған жауап ретінде ISCA, әлі де World Sailing мойындаған кластық қауымдастық, кейбір компоненттер үшін Laser Performance-ке баламалы жеткізушілерге рұқсат беретін ережелерді өзгертуді жариялады. Бүгінде Sunfish таңбасының атауы соншалықты танымал болғандықтан, ол көбінесе кез келген тақта тәрізді қайықтарды, ерекше шабақ тәрізді желкені бар қайықтарды атау үшін қолданылады. Қазіргі таңда дизайнды Laser Performance компаниясы өндіреді.
The Sunfish is a personal size, beach launched sailing dinghy. It features a very flat, boardlike hull carrying an Oceanic lateen sail mounted to an un stayed mast. Sunfish was developed by Alcort, Inc. and first appeared around 1952 as the "next generation" improvement on their original boat, the Sailfish. In contrast, the Sunfish has a wider beam for more stability, increased freeboard and the addition of a foot well for a more comfortable sailing position. Sunfish began as a wood hull design and progressed to fiberglass construction just a few years after its introduction. Having a Lateen sail with its simple two line rigging makes a Sunfish simple to learn sailing on and to set up. Upgrades can be added to enhance sail control for competitive sailing, making the boat attractive to both novice and experienced sailors alike. Due to the broad appeal of the Sunfish, in 1995 it was commended by The American Sailboat Hall of Fame for being "the most popular fiberglass boat ever designed, with a quarter million sold worldwide" (at that point in time). Early in 2016, manufacturer Laser Performance moved production from Portsmouth, Rhode Island, US to China and boats were supplied to the 2016 World Championships. In 2017, Laser Performance (LP) announced the creation of a new governing body to manage the Sunfish Class, the International Sunfish Class Organization (ISCO), after the International Sunfish Class Association (ISCA), governing body since 1969, refused to sign a trademark agreement. In response the ISCA, still the World Sailing recognised Class Association, have announced rule changes which permit alternative suppliers to Laser Performance for some components. Today, the Sunfish brand name has become so widely known it is often misapplied generically to refer to any brand of board style boat sporting the characteristic crab claw sail. The design is currently manufactured by Laser Performance.
Дизайн
Латиндік желкеннің ерекше төмен қатынасы Sunfish қайығына қазіргі танымал жоғары қатынасты Бермуда желкенді қайықтарымен салыстырғанда көне заманға тән көрініс береді. Дегенмен, бұл желкен жоспары көрінетіндей ескі емес. Осы стильдегі қайыққа латинді желкен орнату, жеңіл желде (Бофорт шкаласы бойынша 4-тен аз) жақсы өнімділікке қол жеткізуге мүмкіндік береді және оның желге қарсы жақсы қасиеттеріне үлес қосады. Корпусының өте жұмсақ "V" түбі және қатайтылған жиегі Sunfish қайығын оның өлшеміне қарағанда өте тұрақты етеді, сонымен қатар оны жоғары жылдамдықпен (гидропланинг) жүзуге мүмкіндік береді. Жоғары жылдамдықпен жүзу қайыққа су сызығының ұзындығына (LWL) негізделген теориялық корпус жылдамдығынан асып түсуге мүмкіндік береді. Желге қарсы өнімділіктің артықшылығы Sunfish қайығына жоғары қатынасты желкен жоспары бар қайықтарға қарағанда төменгі жел жылдамдығында жоғары жылдамдыққа жетуге көмектеседі. Су өткізбейтін, іші қуыс понтон ретінде жасалған Sunfish сияқты корпус, қайық айналып, кокпиті сумен толса да батып кетпейтіндіктен, кейде "өзін-өзі құтқарушы" деп аталады.
Alcort, Inc. компаниясының басталуы
1945 жылы Алекс Брайан мен Кортландт Хейнигер алғашқы қайық дизайнын – «Сейлфишті» өндіру үшін «Алкорт» компаниясын құрды. Бастапқыда ағаш ұсталары болған бұл екі кәсіпкер, негізгі жұмынымен қатар, мұз қайықтарын жасаудан желкенді кемелер саласына қадам басты. Оларға Қызыл Крест үшін өмірді сақтайтын ескек жасау туралы ұсыныс келіп түсті. Бірақ олар бұл идеяны іске асыру мүмкін емес деп шешті. Дегенмен, желкенді каноэмен жабдықталған жақсартылған дизайн пайда әкелуге болатын мүмкіндік ретінде оларға ұнады. Осы қарапайым бастамадан «Сейлфиш» дүниеге келді. Брайанның әйелі Айлин Брайан аяқтарын қоя алатын кішкентай кабинасы бар қайық жасауды ұсынғаннан кейін, дизайн «Санфиш» деп жаңартылды.
Кемелік құралдар нишасы
Алғашқы Sailfish қайықтары егжей-тегжейлі сызбалар түрінде, оларды артқы ауласында өздігінен құрастыруға ниеттілерге арнап, немесе Alcort шеберханасында дайын күйде, желкенге қойылған қайық ретінде ұсынылды. Бизнесін дамыту барысында Кортландт пен Алекс кемені құрастыруды жеңілдету үшін, алдын ала кесілген бөліктермен, қажетті барлық құрал-жабдықтармен және желкенімен бірге жиынтықтап беруге келді, осылайша кеме жасауға қызығушылардың одан да көп тобын қамтыды. Sunfish алғашқыда өздігінен құрастыру жиынтығы немесе дайын қайық түрінде пайда болды. Екі модельдің ішінде, тек Sailfish ғана бастапқыда сызба жобасы бойынша жасалған.
Жол белгілері
1960 жылғы модель үшін Sunfish алғаш рет шыны талшықтан жасалған нұсқада қолжетімді болды. Алкорт шеберханасында жасалған ағаш қайықтар сол шамада тоқтатылды, бірақ Sunfish жинақталған қайығы 1960 жылдардың соңына дейін сатылымда болды. 1971 жылы кокпиттың арт жағына қосымша сақтау бөлімі қосылды. 1972 жылғы модельде рульдің пішіні, рульдің ілмектері, жаңа пішінді киль және Sunfish үлгісінде жасалған кокпиттен су шығару құрылғысына ауысу жүзеге асты. Сол кездегі Sunfish иелері бұл жабдықтарды «Жаңа үлгі» деп атады, бұл олар үшін маңызды өзгеріс болды. Бірнеше жыл сайын аппараттық жабдықтар, кейде сыртқы түрі мен/немесе желкендердің түсі жаңарып, ескірген технологияны немесе стильді алмастыру үшін бір-екі заманауи элемент қосылды. 1969 жылы AMF компаниясы Alcort, Inc. компаниясынан Sunfish өндірісін қабылдағанда, кеңейту стратегиясының бірі санкцияланған жарыстарға қатысуға құқығы бар Sunfish (жарыс) класын құру болды. Жеке пайдалануға арналған қайықтар иесінің қалауынша өзгертілуі мүмкін және қайық жүзетін жергілікті қауіпсіздік ережелерінен басқа талаптар қойылмайды. 1989 жылы корпус пен палуба арасындағы біріктіру алюминий тілкесімен қорғалған ½ дюймдік жалпақ жиектен дөңгелек жиекке ауыстырылды, бұл шыны талшыққа арналған метакрилатты жабысқышпен мықтырақ біріктірілді. Желкеннің геометриясы бірнеше рет өзгерді, ең маңыздысы 1989 жылы «Жарыс желкені» пайда болды, ол әлі де 75 фут² «желкен ауданына» ие болса да, терең суға батып, опция ретінде қолжетімді болды. 2010 жылы Sunfish-тің ағаш элементтерінің соңғысы ауыстырылды, алдымен руль, ал осы жылы рульді ағаштан шыны талшық пен алюминийге ауыстырды. 1995 жылы Sunfish Америка Желкенді Қайықтар Даңқына енгізілді. 1952 жылы пайда болғаннан бері Sunfish жеті тізбектей құрылысшының басқаруында болды (төмендегі Sunfish құрылысшыларының тарихын қараңыз).
Күнбалық құраушысының хронологиясы
1952–1969 Alcort, Inc. (1945 жылы құрылған) 1969–1986 AMF 1986–1988 Loveless & DeGarmo, dba, Alcort Sailboats Inc. 1988–1991 Pearson Yacht Co. 1991–1997 Sunfish/Laser, Inc. 1997–2007 Vanguard 2007– Laser Performance
Жарыстағы күнбалық
Көптеген бір типтік классқа жататын қайықтар үшін, салынған қайықтар саны мен жарыс класына тіркелген қайықтар саны тікелей байланысты болады. Бұл қайық пен жарыс класын іс жүзінде бірдей етеді. Sunfish бұл таныс өзара байланысты қарым-қатынастың ерекше жағдайы. 2001 жылы Sunfish Class Association Sunfish өндірісі 300 000 қайықтың көлеміне жеткенін хабарлады. АҚШ-тағы бір типтік желкендесуді тіркеуші US Sailing 2004 жылғы сауалнамада Sunfish класының мүшелерінің саны 1573 екенін мәлімдеді. Бұл Sunfish жарысқа қатысуға қолайлы қайық емес дегенді білдірмейді. Керісінше, 1573 класс мүшесі бар Sunfish АҚШ-та ұйымдастырылған жарыстарға қатысатын қайықтардың ішінде жоғары көрсеткіштерге ие. Дегенмен, бұл қайықтың әртүрлі жағдайларға бейімделу қабілеті жоғары екенін көрсетеді.
Жарыс ойыны
Алкорт қайықтарының кең танылуына демалыстық, "достық бәсекелестік" маңызды рөл атқарды. Коннектикут өзеніндегі жарыс, Сиэтлдің Duck Dodge және Хэмптон Роудс Sunfish Challenge & Dinghy арақашықтық жарысы сияқты өткен және қазіргі шаралар, қазір 10-шы жылын тойлап келеді, Sunfish жарысшыларының тым қатал болмайтын көңіл көтеруінің мысалы болып табылады.
Ашық сыныптық жарыстар
Жатық желкендесу жарыстарында көбірек қатысқысы келетін, бірақ жақын жерде Sunfish класы жоқ желкендесушілер, кез келген басқа маркалы және модельді қайықтармен "Ашық класта" жарыса алады, мұнда есептелген жеңілдік жүйесі қолданылады. Sunfish қайықтарының Portsmouth жеңілдігінің базалық көрсеткіші 99,6-ға тең.
Бір үлгідегі жарыстар (ISCA)
One Design жарысында дерлік бірдей қайықтар қолданылады, сондықтан бәсеке тек қана теңізшінің шеберлігіне негізделген. One Design класын басқарушы орган олардың бір-біріне сәйкес келетінін қадағалайды. ескертпе|ISCA Racing Sunfish класының ережелер кітабына сәйкес жүзеге асырылады.