"Bluenose" – Соқпақ желкенді кеме туралы деректер

Кіріспе

Жеңілмейтін жарыс шкунасы

Мачта биіктігі, палубадан Foremast, палубадан биіктігі Желкен ауданы Бас желкен ауданы

Bluenose – 1921 жылы Канаданың Новая Шотландия провинциясының Луненбург қаласында салынған балық аулау және жарыс шкунасы. Ангус Уолтерстің басқаруымен атақты жарыс кемесі және балық аулау кемесі болған Bluenose, 1930 жылдары Новая Шотландияның провинциялық символына және маңызды канадалық символға айналды. 1946 жылы жарықтанғанға дейін ол жұмыс істейтін кеме ретінде пайдаланылды. "Солтүстік Атлантиканың патшайымы" деп аталған ол кейіннен Bluenose бір типті шлюп (1946) және оның көшірмесі Bluenose II (1963) арқылы еске алынды. Bluenose атауы 18 ғасырдың соңында Новая Шотландия тұрғындарына берілген лақап есім ретінде пайда болды.

Дизайн және сипаттама

Bluenose-ді Уильям Джеймс Руэ жобалаған, ол балық аулау және жарыс үшін арналған. Америкалық шхуналармен жылдамдық үшін бәсекелесу үшін салынған, Руэ 1920 жылдың соңында бастапқы жобалаған нұсқасының су желісінің ұзындығы бәсекеге қатысу үшін тым ұзын болды. Руэ шхунаны қайта жобалау үшін қайтарылып, жаңартылған сызба жасалды. Мақұлданған жаңарту кеменің ішкі балласты кельдің үстіне орналастырды, осылайша оның мүмкіндігінше төмен болуын қамтамасыз етіп, кеменің жалпы жылдамдығын арттырды. Құрылыс барысында жаңартылған жобаға тағы бір өзгеріс енгізілді. Команданың тамақтануы мен ұйықтауы үшін алдыңғы бөлігіне көбірек орын беру үшін кеменің мұрты көтерілді. Бұл өзгеріске Руэ келісім берді. Бұл өзгеріс кеменің мұртының қисықтығын арттырып, шхунаға ерекше көрініс берді. Қабылданған және кейін салынған жоба Солтүстік Атлантика балық аулау флоты үшін Новая Шотландия және американдық кеме жасаушылары жасаған жобалардың үйлесімі болды. Кеме Новая Шотландияның қарағай, шырша, қайың және емен ағаштарынан салынды, ал мачталары Дуглас шыршасынан жасалды. Bluenose-тің суыруы және жалпы ұзындығы болды, ал су сызығындағы ұзындығы болды. Кеменің ені және суға бату тереңдігі болды. Шхуна желкеннің ауданына ие болды. Bluenose-тің негізгі мастысы палубадан жоғары көтерілді, ал шхунаның алдыңғы мастысы жетті. Негізгі бумысы болды, ал шхунаның алдыңғы бумысы болды.

Мансап

Блюноз Смит пен Руландтың Луненбургте, Новая Шотландияда салынған. 1920 жылы шхунаның қалыбы жасалды. Девоншир герцогы, генерал-губернатор, қалып жасау рәсімінде ағашқа алтын қаданы қақты. Ол 1921 жылдың 26 наурызында суға түсіріліп, кеме жасаушы Ричард Смиттің қызы Одри Смит атынан тойландырылды. Бұл кеме жарысқа және балық аулауға арналған, 1920 жылы Halifax Herald газетінің демеушілігімен өткен жарыста Глостер, Массачусетс, балық аулау шхунасы Эсперантоның Новая Шотландиялық Delawana балық аулау шхунасын жеңгеніне жауап ретінде салынды. 1921 жылдың сәуір айында «Блюноз» аяқталып, Луненбургтен теңіз сынақтарын өтті. 15 сәуірде шхуна алғаш рет балық аулауға шықты. Луненбург шхунасы болғандықтан, «Блюноз» дұғалы тор әдісін қолданды. Луненбург шхуналарында сегіз дұға бар еді, әрқайсысы экипаждың екі мүшесімен басқарылды, олар дұғашылар деп аталды. Дұғалардан ұзындығы 3 фут (1 метр) болатын, ұшында ілмектері бар жіптер, екі жағынан да белгішелер ретінде қызмет ететін буйлармен ұсталып, суға жіберілді. Дұғашылар ауды тартып алып, содан кейін кемеге оралатын. Бұл күніне төрт рет қайталанды. Балық аулау маусымы сәуірден қыркүйекке дейін созылды және шхуналар сегіз аптаға дейін немесе қоймалары толығанша теңізде қалатын. «Блюноздың» капитаны және оның балық аулау және жарыс мансабының көп бөлігінде серігі Ангус Уолтерс болды. Уолтерстің тек ішкі суларға арналған капитандық құжаты болғандықтан, «Блюноз» кейбір халықаралық жарыстарда кейде терең теңізді Луненбург капитаны Джордж Майраның басқаруында болды, шхуна жарыс портына жеткенше. «Блюноздың» балық аулау мансабындағы экипажының көп бөлігі Луненбургтен болды, бірақ бірнеше Ньюфаундлендтіктер де болды. Экипажға кемеге қайтып келгенде ауланған балықтың мөлшеріне қарай ақы төленді немесе кемеге «алпыс төрттен бір үлес» берілді.

Жарыс

Ангус Уолтерс командасымен Ньюфаундлендтің Гранд Бэнкстарында балық аулағаннан кейін, «Блюноз» өзінің алғашқы Халықаралық Балықшылар Кубогына қатысуға шықты. Халықаралық Балықшылар Кубогы Солтүстік Атлантикадағы терең теңіздегі балық аулау саласында жұмыс істеген ең жылдам балық аулайтын шхунаға берілді. Ең жылдам шхуна үш жарыстың екеуінде жеңіске жетуі керек еді. 1921 жылы Халифакс, Новая Шотландияда өткен Халықаралық Балықшылар Трофи жарысында Канаданы кім білдіретінін анықтау үшін канадалық іріктеу жарысы қазан айының басында өтті. Екі жарыстың ең үздігі, «Блюноз» алғашқы екі жарыста жеңіске жетті. Содан кейін «Блюноз» халықаралық балықшылар кубогы үшін американдық қарсыласы Элсиді жеңіп, оны 1921 жылы қазанда Новая Шотландияға қайтарып берді. Келесі жылы «Блюноз» американдық қарсыласы Генри С. Фордты жеңді, бұл жолы Глостердің маңындағы американдық суларда. Генри С. Форд 1921 жылы «Блюноз» командасын жеңу үшін жасалған жобаға негізделген. 1923 жылы «Блюноз» канадалық шхунаны жеңу үшін жаңадан жобаланған және салынған тағы бір американдық яхта «Колумбиямен» кездесті. 1923 жылы Халифакста Халықаралық Балықшылар Трофи жарысы өткізілді және кемелердің маркерлік буяларды жағаға өтуіне кедергі келтіретін жаңа ережелер енгізілді. Бірінші жарыста екі шхуна жағаға жақындап, бір-бірімен шайқасты. Алайда, бірінші жарыста «Блюноз» жеңіп алды. Екінші жарыста «Блюноз» жаңа ережелерді бұзып, жарыстан шықты. Ангус Уолтерс бұл шешімге наразылық білдіріп, ешқандай кеме жеңімпаз деп жарияланбауын талап етті. Сот комитеті оның наразылығын қабылдамады, бұл Уолтерстің «Блюнозды» байқаудан алып тастауына әкелді. Байқау комиссиясы тең нәтижеге қол жеткізді, ал екі кеме тең ақшалай жүлде мен титулды бөлісті. Бұл оқиғаға ашу-ыза сегіз жылға созылды. 1925 жылы Галифакс қаласының бір топ бизнесмендері «Блюнозды» жеңу үшін шхуна жасауды тапсырды. Сол жылы «Халигония» кемесі суға түсіріліп, екі кеме арасында жарыс ұйымдастырылды. Алайда, ол өзінің аулауымен портқа қайтып келе жатқанда, «Халигония» Кансо боғазында жағаға құлап қалды. Кеме жөндеуді қажет етті, ал «Блюноз» жарысы тоқтатылды. 1926 жылы жаңа жарыс ұйымдастырылды, оны «Блюноз» оңай жеңді. 1929-1930 жылдары «Блюнозды» жеңу үшін жаңа американдық шхуна жасалды. Гертруда Л. Тебо. Ол Глостердегі балық аулау флотына арналған өзінің түріндегі соңғы шхуна болды. 1930 жылы Глостер, Массачусетс штатының маңында «Блюноз» командасы «Сэр Томас Липтон» халықаралық балық аулау сынақ кубогының тұңғыш жарысында 2:0 есебімен жеңілді. Екінші жарыста дау туды, өйткені ол ауа райына байланысты екі рет де «Блюноз» көш алды. Келесі жылы Гертруда Л. Тебо «Блюнозға» Халықаралық Балықшылар кубогы үшін қарсы шықты. «Блюноз» екі жарыста да американдық шхунаны жеңіп, жеңіске жетті. 1930 жылдары балық аулау шхуналары ескірген, оларды моторлы шхуналар мен траулер алмастырды. Солтүстік Атлантикадағы басты балық аулау саласы - тұздалған балық аулау саласы жылдам кемелерді қажет ететін жаңа балық аулау саласынан асып түсті. Жаңа Шотландияға қайтып оралғанда, «Блюноз» үш күн бойы созылып тұрған қатты дауылға тап болды. «Блюноз» кемесі Плимут қаласына қайта оралып, жөндеу жұмыстарын жүргізуі керек болды. Ол Люненбургке дейін жетуге жарамды болды, онда одан әрі жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1936 жылы «Блюноз» кемесіне дизельдік қозғалтқыштар орнатылды және шхунаның жыл бойы балық аулау аймағында қалуына мүмкіндік беру үшін жоғарғы мачталары алынып тасталды. 1937 жылы «Блюнозға» тағы бір рет халықаралық балықшылар кубогы үшін жарыстардың бес сериясының ең жақсысы ретінде американдық шхуна Гертруда Л. Тебод қарсы шықты. Алайда, «Блюноз» иелерінің қаржылық қиындықтары жарыстың жалғасуына кедергі болды. Сонымен қатар, «Блюноз» кемесі дизельдік қозғалтқыштармен жабдықталғаннан кейін, желкендік құрал-жабдықтар қоймаға орналастырылды. Тек американдық жеке мүдделердің араласуымен ғана «Блюноз» жарысқа дайын болды. 1938 жылдың 9 қазанында Бостоннан басталған алғашқы жарыста Гертруда Л. Тебод жеңіп алды. «Блюноз» Глостерден жүзіп шыққан екіншісін жеңіп алды, бірақ «Блюноз» бортындағы балластқа наразылық білдіру шхунаға өзгерістер енгізуге әкелді. Ол жарысқа қатысу үшін су желісінде тым ұзақ болған. Өзгерістер аяқталғаннан кейін, «Блюноз» Глостерден жүзіп шыққан үшінші жарыста екінші жарыстан да үлкен айырмашылықпен жеңіске жетті. Бостоннан шыққан төртінші жарыста «Блюноз» кемесінің жоғарғы мачтасы сынды, бұл Гертруда Л. Тебодтың жеңісіне ықпал етті. Бесінші жарыс, Глостерден жүзіп шыққан, «Блюноз» жеңіп алды, трофейді Новая Шотландиялықтар үшін сақтап қалды. Бұл Солтүстік Атлантиканың балық аулау шхуналарының соңғы жарысы болды.

After a season fishing on the Grand Banks of Newfoundland under the command of Angus Walters, Bluenose set out to take part in her first International Fisherman's Cup. The International Fisherman's Cup was awarded to the fastest fishing schooner that worked in the North Atlantic deepsea fishing industry. The fastest schooner had to win two out of three races in order to claim the trophy. The Canadian elimination race to determine who would represent Canada in the 1921 International Fishermen's Trophy race off Halifax, Nova Scotia took place in early October. A best two out of three competition, Bluenose won the first two races easily. Bluenose then defeated the American challenger Elsie, for the International Fishermen's Trophy, returning it to Nova Scotia in October 1921. The following year, Bluenose defeated the American challenger Henry S. Ford, this time in American waters off Gloucester. Henry S. Ford had been constructed in 1921 based on a design intended to defeat Bluenose. In 1923, Bluenose faced Columbia, another American yacht newly designed and constructed to defeat the Canadian schooner. The International Fishermen's Trophy race was held off Halifax in 1923 and new rules were put in place preventing ships from passing marker buoys to landward. During the first race, the two schooners duelled inshore, the rigging of the vessels coming together. However, Bluenose won the first race. During the second race, Bluenose broke the new rule and was declared to have lost the race. Angus Walters protested the decision and demanded that no vessel be declared winner. The judging committee rejected his protest, which led Walters to remove Bluenose from the competition. The committee declared the competition a tie, and the two vessels shared the prize money and the title. The anger over the events led to an eight year hiatus in the race. In 1925, a group of Halifax businessmen ordered the construction of a schooner designed to defeat Bluenose. Haligonian was launched that year and a race was organized between the two ships. However, while returning to port with her catch, Haligonian ran aground in the Strait of Canso. The vessel required repairs and the race with Bluenose was cancelled. In 1926, a new race was organized, which Bluenose won easily. A new American schooner was designed and built in 1929–1930 to defeat Bluenose. Gertrude L. Thebaud. She was the last schooner of her type constructed for the fishing fleet in Gloucester. In 1930 off Gloucester, Massachusetts, Bluenose was defeated 2–0 in the inaugural Sir Thomas Lipton International Fishing Challenge Cup. The second race was controversial, as it was called off due to weather issues both times Bluenose took the lead. The following year, Gertrude L. Thebaud challenged Bluenose for the International Fisherman's Trophy. Bluenose won handily, beating the American schooner in both races. Fishing schooners became obsolete during the 1930s, displaced by motor schooners and trawlers. Salt cod, the main fishing industry in the North Atlantic had been surpassed by the fresh fish industry requiring faster vessels. On her return trip to Nova Scotia, Bluenose encountered a strong gale that lasted for three days. Enough damage was done to the schooner that Bluenose was forced to return to Plymouth to effect repairs. She was made seaworthy enough to sail to Lunenburg where further repairs were done. In 1936, Bluenose had diesel engines installed and topmasts removed to allow the schooner to remain on the fishing grounds year round. In 1937, Bluenose was challenged once more by the American schooner Gertrude L. Thebaud in a best of five series of races for the International Fisherman's Trophy. However, the financial difficulties of the owners of Bluenose almost prevented the race from going ahead. Furthermore, Bluenoses sailing gear had been placed in storage after the schooner had been refitted with diesel engines. It was only with the intervention of American private interests that Bluenose was made ready for the race. Beginning on 9 October 1938, the first race, off Boston, was won by Gertrude L. Thebaud. Bluenose won the second which was sailed off Gloucester, but a protest over the ballast aboard Bluenose led to modifications to the schooner. She was found to be too long at the waterline for the competition. The alterations completed, Bluenose won the third race sailed off Gloucester, by an even greater margin than the second race. During the fourth race sailed off Boston, the topmast of Bluenose snapped, which contributed to Gertrude L. Thebauds win. The fifth race, sailed off Gloucester was won by Bluenose, retaining the trophy for the Nova Scotians. This was the last race of the fishing schooners of the North Atlantic.

Жағалаудағы сауда және тағдыр

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Блюноз» Луненбург портында тоқталып қалды. Бұдан былай пайдалы болмай, 1942 жылы кеме Вест-Индия сауда компаниясына сатылды. Кеменің мачталары мен жабдықтары тағы да алынып, Кариб теңізінде жүк тасымалдауға қолданылатын жағалау кемесіне айналдырылды, ол аралдар арасында түрлі жүктерді тасыды. Банандармен толы болған кеме 1946 жылғы 28 қаңтарда Гаитидегі Иле-а-Ваше аралының жанындағы коралды рифке соқтығып, қирады. Жөндеуге келмейтіндей зардап шеккен, бірақ ешкім зардап көрмеген кеме рифте тасталып қалды. Кеме рифте бөлініп кетті. Әртүрлі су астынан іздеушілер мен кинооператорлар «Блюноздің» қалдықтарын тапқанын мәлімдеді, соңғы рет 2005 жылғы маусымда Кариб теңіз институтының дайверлері Генри Морганның кемесін іздеу кезінде тапқандарын айтты. Дегенмен, Иле-а-Ваше аралындағы рифтегі көптеген апаттар мен қалдықтардың шашыраңқы күйде болуы оны анықтауды қиындатты.

Даңқ пен еске алу

Блюноз толық желкенмен, Канада үкіметі 1929 жылғы 6 қаңтарда шығарған 50 центтік Блюноз пошта маркасында бейнеленген. 1982 жылы Халықаралық филателиялық жастар көрмесіне арналған 60 центтік маркада да Блюноз суреті болған. Блюноз 1988 жылғы 37 центтік маркада, Блюноз капитаны Ангус Уолтерсті құрметтеп бейнеленген. Блюноз маркасы Томми Трикер мен Марка жинаушы туралы 1988 жылғы фантастикалық фильмдегі маңызды элемент. Блюноз Жаңа Шотландияның қазіргі тіркеу нөмірінде де көрсетілген. 1937 жылы, Блюнозтың ең танымал кезінде, Канаданың ондықтарындағы балық аулау шхунасы іс жүзінде Блюноз бен тағы екі шхунаның жиынтық суретіне негізделген, бірақ көп жылдар бойы Блюноз деп белгілі болды. 2002 жылы Канада үкіметі ондықтардағы суретті Блюноз деп жариялады. Блюноз 2021 жылы Корольдік Канада монетасы шығарған естелік күміс доллардың бетінде, оның 100 жылдығына арнап бейнеленген. Монетаның алдыңғы жағында 1921 жылы Канаданың мемлекет басшысы болған король Георг V суреті бар. 1955 жылы Блюноз және оның капитаны Ангус Уолтерс Канаданың спорттық даңқ залына енді, ол сол кездегі алғашқы және жалғыз адам емес мүше болды. 1960 жылға дейін басқа ешкім қосылмады, содан кейін ол Канаданың гидроплан чемпионы Мисс Супертест III-тің қосылуымен бірге болды. Сол жылы жаңадан құрылған Канада Ұлттық теміржолының жаңа жолаушылар паромдары, Yarmouth–Bar Harbor бағытындағы алғашқы рейсіне MV Bluenose деген ат берілді. Канадалық халық әншісі Стэн Роджерс кемеге арналған "Bluenose" әнін жазды, ол Turnaround және Home in Halifax (концерттік нұсқасы) альбомдарында орын алған.

Блюноз бір үлгідегі шлюп

Роу Халифакстағы Армдейл яхт-клубының бір тобының өтініші бойынша жылдам әрі әдемі, сонымен қатар екі-үш адамның оңай басқара алатын кішкентай, бір типті шлюптың дизайнын жасады. "Блюноз" шхунасы әлі де жүзіп жүргенімен, жүк тасымалдау үшін Вест-Индия сауда компаниясына сатылды. Жаңа классқа ұлы чемпионның есімін сақтап қалу мақсатында "Көк Мұрын" деген ат берілді. "Көк Мұрын" класындағы алғашқы шлюптар 1946 жылдың көктемінде, "Блюноз" Гаити рифінде қаза болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң суға түсірілді. Алғашқы он екі қайық олардың алғашқы иелерімен бірге, Честердегі Баркхаус кеме жасау шебері Джон Х. Баркхаус басшылығымен бір уақытта салынды. Осы алғашқы он екі қайықтың көптегені әлі де белсенді түрде жүзіп жүр, тіпті жарыстарға да қатысады. B1 қайығы уақыт өте келе тозығына жеткен, бірақ кейін қалпына келтіріліп, Атлантика мұражайында қойылды.

Блюноз II

1963 жылы Луненбургте Bluenose-тің бастапқы жоспарларын пайдаланып, Bluenose II деп аталған көшірмесі салынды. Көшірмесін Смит пен Руланд Оланд компаниясының демеушілігімен салды. Bluenose II жылдың көп бөлігін Луненбург құйма зауытының үй портында, Луненбургтың ескі қаласында, Новая Шотландияда орналастырады. Бұл орын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енген және оның алдыңғы кемесінің туған жері. Жазда шхуна Атлант мұхитының жағалауы мен Сент-Лоуренс шығанағын аралайды, әдетте Новая Шотландияның порттарында, Монреаль, Квебек қаласында және АҚШ-тың көптеген порттарында тоқтап, Новая Шотландияда туризмді дамытуға және жақсы ниет елшісі ретінде қызмет етеді. Жаз айларында шхуна бортта экскурсиялар мен порттық саяхаттар ұйымдастырады. 2020 жылдың ортасында COVID-19 пандемиясының салдарынан шектеулер енгізілгендіктен, Bluenose II жазғы турын Новая Шотландия порттарымен шектеді. Шхунаның 20 адамдық экипажы оқу, техникалық қызмет көрсету және теңізге шығу үшін Bluenose карантиндік аймағын құрды, ал Луненбургтен басқа порттарға сапарлары тек тікелей тоқтаулармен немесе желкенмен өтумен шектелді.

Блюноз IV

2007 жылы Жоан Руэ, Bluenose дизайнері Уильям Руэдің шөбересі, жаңа Bluenose құрылысына қаражат жинауды бастады. Ол Жаңа Шотландия және Канада үшін жаңа елшіге мұқтаждық бар екенін айтты және бұл туралы Bluenose IV веб-сайтында толық мәліметтер келтірді. Bluenose III атауы Жаңа Шотландия провинциясына тиесілі болғандықтан, Руэ жаңа шхунада оны пайдалануға келісімге келе алмады; соған қарамастан, Руэ мен Солтүстік Атлантика кәсіпорындары Bluenose IV деген атпен жұмысты жалғастырды. Қаржы жиналғаннан кейін Снайдердің кеме жасау шеберханасымен жаңа көшірмені салу туралы келісімге қол жеткізілді. Дегенмен, 2009 жылға қарай Руэ қажетті қаражатты жинауға үміткер болмады. Бұл әрекет 2013 жылы Жаңа Шотландия провинциясы мен Канаданың федералды үкіметі жаңа Bluenose II-ні салғанда тоқтатылды.