Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ара-тіршілік клаудикациясы, сондай-ақ тамырлық клаудикациясы деп те аталады, – бұл физикалық күш түскенде (ауырсыну, құрысу, ұю немесе шаршағандық сезімі) бұлшықеттердегі ауырсынықты сипаттайтын белгі, көбінесе тізе бұлшықеттерінде байқалады. Бұл ауырсыну жүру сияқты жаттығулар кезінде пайда болып, қысқа демалыспен басылады. Классикалық түрде бұл перифериялық артерия ауруының бастапқы сатысымен байланысты, егер емделмесе немесе қауіпті факторлар өзгертілмесе және қадағаланбаса, аяқ-қолдардың қиын ишемиясына (критикалық ишемия) әкелуі мүмкін. Клаудикация сөзі латын тіліндегі "claudicare" етістігінен шыққан, ол "ақсау" дегенді білдіреді.
Intermittent claudication, also known as vascular claudication, is a symptom that describes muscle pain on mild exertion (ache, cramp, numbness or sense of fatigue), classically in the calf muscle, which occurs during exercise, such as walking, and is relieved by a short period of rest. It is classically associated with early stage peripheral artery disease, and can progress to critical limb ischemia unless treated or risk factors are modified and maintained. Claudication derives from the Latin verb claudicare, meaning "to limp".
Себептер
Көбінесе, үзілісті (немесе тамырлық немесе артериялық) клаудикация перифериялық артериялық аурудың салдары болып табылады, бұл артериялық жеткіліксіздікке алып келетін маңызды атеросклеротикалық бітелулерді білдіреді. Сирек кездесетін басқа себептер – аорта коарктациясы, Труссо ауруы және Бюргер ауруы (облитерациялық тромбоангит), онда васкулит дамиды. Рэйно синдромы – функционалдық тамыр спазмы. Ол бел омыртқасының тарылуымен байланысты неврогендік клаудикациядан өзгеше. Темекі шегу, гипертония және диабетпен тығыз байланысты.
Most commonly, intermittent (or vascular or arterial) claudication is due to peripheral arterial disease which implies significant atherosclerotic blockages resulting in arterial insufficiency. Other uncommon causes are coarctation of the aorta, Trousseau disease and Beurger's disease (Thromboangiitis obliterans), in which vasculitis occurs. Raynaud's phenomenon functional vasospasm. It is distinct from neurogenic claudication, which is associated with lumbar spinal stenosis. It is strongly associated with smoking, hypertension, and diabetes.
Диагностика
Үзілісті қақпақ – бұл симптом және анықтама бойынша, науқас жүргенде аяқтағы ауыру туралы айтқанда және демалғанда бұл ауыру басылғанда диагноз қойылады. Дегенмен, ғылымдағы бел соқпақ сияқты басқа да жағдайлар үзілісті қақпақтың көрінісіне ұқсауы мүмкін, сондықтан шеткершілік артериялық ауру диагнозын растау үшін зерттеулер жиі жүргізіледі. Магниттік-резонанстық ангиография және дуплекстік ультрадыбыстық зерттеулер үзілісті қақпақпен жүрген адамдарда шеткершілік артериялық ауруды диагностикалауда проекциялық ангиографияға қарағанда сәл тиімдірек болып көрінеді.
Intermittent claudication is a symptom and is by definition diagnosed by a patient reporting a history of leg pain with walking relieved by rest. However, as other conditions such as sciatica can mimic intermittent claudication, testing is often performed to confirm the diagnosis of peripheral artery disease. Magnetic resonance angiography and duplex ultrasonography appear to be slightly more cost effective in diagnosing peripheral artery disease among people with intermittent claudication than projectional angiography.
Емдеу
Жаттығулар реваскуляризация сияқты симптомдарды жақсарта алады. Екеуі бірге жеке-жеке емге қарағанда тиімдірек болуы мүмкін. Бақыланатын жаттығулар, үйде жасалатын жаттығулардан гөрі, ең ұзақ жүру қашықтығы мен ауырсызданусыз жүру қашықтығын жақсырақ арттырады. Бірақ, үйдегі жаттығу бағдарламаларына бақылау қосылғанда, бақыланатын және үйдегі жаттығуларда ауырсызданусыз жүру қашықтығында ұқсас өзгерістер байқалады. Тұрақты аяқ ауыруы бар адамдарда, күштік жаттығулар, полюспен жүру және жоғарғы немесе төменгі аяқ жаттығулары сияқты жаттығулар, әдеттегі күтімге немесе плацебоға қарағанда, ең ұзақ жүру уақытын, ауырсызданусыз жүру қашықтығын және ең ұзақ жүру қашықтығын жақсартады. Велосипед тебу, күштік жаттығулар және жоғарғы қолды қолдану сияқты балама жаттығу түрлері, бақыланатын жүру бағдарламаларымен салыстырғанда, үдемелі клаудикациясы бар адамдарда ең ұзақ жүру қашықтығы немесе ауырсызданусыз жүру қашықтығында ешқандай айырмашылықты көрсетпеді. Фармакологиялық таңдаулар да бар. Липидтік профильді, диабетті және гипертонияны бақылайтын дәрілер зардап шеккен бұлшық еттерге қан ағынын арттырып, белсенділік деңгейін жоғарылатуы мүмкін. Ангиотензин түрлендіргіш фермент ингибиторлары, альфа-1 блокаторлары мен бета-блокаторлары сияқты адренергиялық препараттар, антитромбоцитарлық препараттар (аспирин және клопидогрель), нафтидрофурил, пентоксифиллин және цилостазол (таңдамалы PDE3 ингибиторы) үдемелі клаудикацияны емдеу үшін қолданылады. Дегенмен, дәрілер денедегі бітелулерді жоя алмайды. Олар тек зардап шеккен аймаққа қан ағынын жақсартады. Катетерлік араласу да мүмкін. Артериялық бітелулерді жою немесе ығыстыру үшін атеректомия, стентирлеу және ангиопластика – катетерлік араласудың ең көп қолданылатын процедуралары. Бұл процедураларды интервенциялық радиологтар, интервенциялық кардиологтар, қан тамырлары хирургтары және кеуде хирургтары және т.б. орындай алады. Хирургия – соңғы шара; қан тамырлары хирургтары артериялық бітелулерге эндартеректомия жасау немесе артериялық шунт жасау мүмкіндігіне ие. Алайда, ашық хирургия катетерлік араласуларда жоқ көптеген тәуекелдерді тудырады.
Exercise can improve symptoms, as can revascularization. Both together may be better than one intervention of its own. Supervised exercise improves maximum walking distance and pain free walking distance more than home based exercise. Although when monitoring is included in home based exercise programmes similar changes in pain free walking distance are observed in both supervised and home based exercise. In people with stable leg pain, exercise, such as strength training, pole striding and upper or lower limb exercises, compared to usual care or placebo improves maximum walking time, pain free walking distance and maximum walking distance. Alternative exercise modes, such as cycling, strength training and upper arm ergometry compared to supervised walking programmes showed no difference in maximum walking distance or pain free walking distance for people with intermittent claudication. Pharmacological options exist, as well. Medicines that control lipid profile, diabetes, and hypertension may increase blood flow to the affected muscles and allow for increased activity levels. Angiotensin converting enzyme inhibitors, adrenergic agents such as alpha 1 blockers and beta blockers and alpha 2 agonists, antiplatelet agents (aspirin and clopidogrel), naftidrofuryl, pentoxifylline, and cilostazol (selective PDE3 inhibitor) are used for the treatment of intermittent claudication. However, medications will not remove the blockages from the body. Instead, they simply improve blood flow to the affected area. Catheter based intervention is also an option. Atherectomy, stenting, and angioplasty to remove or push aside the arterial blockages are the most common procedures for catheter based intervention. These procedures can be performed by interventional radiologists, interventional cardiologists, vascular surgeons, and thoracic surgeons, among others. Surgery is the last resort; vascular surgeons can perform either endarterectomies on arterial blockages or perform an arterial bypass. However, open surgery poses a host of risks not present with catheter based interventions.
Эпидемиология
Атеросклероз батыс халқының 65 жастан асқан 10% дейін әсер етеді, ал үзілісті клаудикация үшін бұл көрсеткіш шамамен 5% құрайды. Үзілісті клаудикация көбінесе 50 жастан асқан еркектерде кездеседі. Ұлыбританиядағы орта жастағы (65–75 жас) халықтың әр бесіншісі клиникалық тексеруде перифериялық артериялық аурудың белгілерін көрсетеді, бірақ олардың тек төрттен бірі ғана симптомдарды сезінеді. Ең көп кездесетін симптом – жаттығу кезінде төменгі аяқтардың бұлшық еттеріндегі ауырсыну, яғни үзілісті клаудикация.
Atherosclerosis affects up to 10% of the Western population older than 65 years and for intermittent claudication this number is around 5%. Intermittent claudication most commonly manifests in men older than 50 years. One in five of the middle aged (65–75 years) population of the United Kingdom have evidence of peripheral arterial disease on clinical examination, although only a quarter of them have symptoms. The most common symptom is muscle pain in the lower limbs on exercise—intermittent claudication.