Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
13 ғасырдағы ағылшын әдеп кітабы
13th century English book of manners
Даниэль Беклдің "Цивилизацияланған адам кітабы" (Urbanus Magnus Danielis Becclesiensis, сондай-ақ Liber Urbani, Urbanus Magnus немесе Цивилизацияланған адам) 13 ғасырдың басына жататын, алғашқы ағылшын әдеп кітабы (немесе мінез-құлық ережелері кітабы) деп саналады. Бұл кітаптың маңызы зор, себебі кейінгі орта ғасырларда мұндай әдеп кітаптарының ондаған түрлері жарық көрді. Ағылшын тарихындағы алғашқы кітап ретінде, ол 13 ғасырда ағылшын сарайында әдеп пен инабаттылықтың жаңағы бір оянуын білдірді. Әдетте, әдеп кітабы – тұрақты емес, керісінше, дамып жатқан қоғамның белгісі болып табылады, онда бұрыннан қалыптасқан әдеп ережелерімен тәрбиеленбеген, жаңа келген адамдардың көптігі байқалады және олар осы кемшілікті тез жабуға тырысады.
Book of the Civilized Man (Urbanus Magnus Danielis Becclesiensis, also known as Liber Urbani, Urbanus Magnus, or Civilized Man), by Daniel of Beccles, is believed to be the first English courtesy book (or book of manners), dating probably from the beginning of the 13th century. The book is significant because in the later Middle Ages dozens of such courtesy books were produced. Because this appears to be the first in English history, it represented a new awakening to etiquette and decorum in English court society, which occurred in the 13th century. As a general rule, a book of etiquette is a mark of a dynamic rather than a stable society, one in which there is an influx of "new" men, who have not been indoctrinated with the correct decorum from an early age and who are avid to catch up in a hurry.
Ақын
Тарихшылар Бекклдік Даниэль Генрих II сарайының мүшесі болуы мүмкін деп есептейді. Джон Бейл (16 ғасыр) 30 жылдан астам Генрихтің сарайында Даниэльді көрсететін құжатты көргенін жазған. Бұл факт, мәтінде Генрихтің есімі кездесуі және кейбір қолжазбалардың 13 ғасырдың басына жатуы, өлеңнің сол кезеңде жазылған болуы ықтимал екенін көрсетеді. Сондай-ақ, "Джон патшаның билік еткен жетінші жылында" (шамамен 1206 жыл) Бекклдегі Эндгейт шіркеуінің патронажы (адвоусон) Берри Сент-Эдмунд аббаты тарапынан Бекклдік Даниэльге құпия түрде берілгені туралы мәлімет бар.
Historians believe that Daniel of Beccles may have been a member of Henry II's court. John Bale (16th century) wrote that he had seen a document showing Daniel in Henry's court for over 30 years. This, the fact that a Henry is mentioned in the text, and some of the manuscripts can be dated to the early 13th century, make it very probable the poem dates from that period. There a reference to a Daniel of Beccles in the "Seventh Regnal Year of King John" (circa 1206) secretly being given the patronage (advowson) of the church of Endgate in Beccles by the Abbot of Bury St Edmund's.
Үш тақырып
Поэмада үш негізгі қайталанатын тақырып бар: әлеуметтік иерархия, өзін-өзі бақылау және жыныстық мораль. Бірінші тақырып – әлеуметтік иерархияға және жоғары немесе төмен мәртебелі адамдарға (мырзалар мен қызметшілерге) қалай қарым-қатынас жасау керектігіне баса назар аудару. Өлеңде оқырманға «үй иесі» ретінде қаралады. Бұл өлеңнің алғашқы жолдарынан көрінеді: «Оқырман, егер сіз жақсы мінез-құлықпен әдепті болғыңыз келсе, егер сіз құрметке ие болғыңыз келсе және абыройлы үй иесі ретінде өркениетті өмір сүргіңіз келсе». Басқаша айтқанда, бұл жалпы халықтың үй шаруашылығы мен қызметшілері бар, өте аз пайызын құрайтын топқа арналған, 16 ғасырдан бері «ауылдық ақсүйектер» деп аталатын топ. Екінші қайталанатын тақырып – өзін-өзі бақылау, яғни сөйлеу, тамақтану және денелік қажеттерді қанағаттандыру мәселелерінде өзін ұстау. Сөйлеуге келгенде: «Кімге, не туралы, не үшін және қашан сөйлейтініңізге мұқият болыңыз». Ол өз ойларыңызды өзіңізге сақтауды ұсынады. Тамақтануға келгенде, ол кішкентай тілімдермен жеуді, көп жемеуді, тамақпен ойнамауды және ыдыс-аяқтарды тазалау үшін саусақтарды пайдаланбауды ұсынады. Сонымен қатар, қонақтар мен қызметшілер асханада зәр тастауға болмайды, бірақ үй иесі рұхсат етіледі. Үшінші қайталанатын тақырып – жыныстық мораль. «Әдепті адам» ерлерге арналған. Ол жезөкшелер туралы кеңес береді: «Егер жас кезіңде эротикалық құштарлық сезіміңіз оянса және жыныстық мүшеңіз сізді жезөкшеге шақырып тұрса, жалпы жезөкшеге бармаңыз; тез арада ұрығыңызды түсіріп, дереу кетіп қалыңыз». Ол әйелді қалай таңдауға болатынын, оның мүліктік құндылығы мен жеке қасиеттерін ескеруді ұсынады. Ежелгі дәстүрге сүйене отырып, Даниял әйелдерді құмар және сенімсіз деп сипаттайды. Өлеңде күйеуімен бірге жатқан әйелдің ойлары жасырын сүйіктісіне ауысады: «Адамгершіліксіз әйел сүйіктісінің мойнына құлайды, оның саусақтары күйеуіне төсекте тыйым салынған құпия сезімдерді сыйлайды; сүйіктісімен жасаған бір ғана зұлымдық, күйеуімен жасаған жүздей азғындықтан да жақсырақ; әйелдердің санасы әрдайым тыйым салынған нәрсеге құштар». Ол әйелдердің «пешекшімен немесе жартылай ақылды адаммен, шаруамен немесе егіншімен немесе дін қызметкерімен» қатынас жасауға дайын екенін айтады. Оның айтуынша, олар «қалың, секіріп, күшті, ұзын, тегіс және қатты» дене бітіміне құштар. Бірақ одан кейін ол «Әйеліңіз не істесе де, некеңізге зиян келтірмеңіз» дейді және «егер сіз қызғанышқа салынсаңыз, бір сөз де айтпаңыз, қызғанышпен күрескенде төбеге қарап үйреніңіз» деп жалғастырады. Бұл хабарламаның негізгі тақырыбы – өзіңізді бақылау және кез келген жағдайда ұятқа қалудан сақтану. Даниялдың кеңесі ең қиын жағдайға жеткенде толыққанды болады: қожайының әйелі жыныстық қатынасқа шақырады. Бұл үш мәселенің жиынтығы: иерархиялық қарым-қатынастар, денелік қажеттерді бақылау және жыныстық мораль. Даниялдың шешімі – ауруға шалдыққандай көріну.
There are three major recurrent themes in the poem: social hierarchy, self control and sexual morality. The first theme is the emphasis on social hierarchy and how to behave around those of higher or lower status (lords and servants). The poem takes the general tone of addressing the reader as someone who is a "householder". This can be seen in the opening lines of the poem "Reader, if you wish to be adorned with good manners, if you wish to be respected and lead a civilized life as a noble householder ". In other words, it addresses a very minor upper percentage of the general population who own households and have servants, the class that from the 16th century might be identified as "country gentry". The second recurrent theme is self control, in general holding oneself inward when it comes to speaking, eating and bodily emissions. When it comes to speaking, "Be careful to whom, what, why and when you speak". He suggests it is better to keep your thoughts to yourself. When it comes to eating, he suggests small bites, not overeating, not playing with food, no using fingers to clean bowls. Also, guests and servants should not urinate in the dining hall, but the host may. The third recurrent theme is sexual morality. The Civilized Man was clearly written for men. It offers advice on prostitutes: "If you are overcome with erotic desire when you are young and your penis drives you to go to a prostitute, do not go to a common whore; empty your testicles quickly and depart quickly." He offers advice on how to pick a wife, which includes looking at her property value and personal traits. Following a tradition inherited from antiquity, Daniel describes women as lustful and untrustworthy. The poem describes a woman lying in bed with her husband, with her thoughts on to her secret lover: "The lascivious woman throws herself around the neck of her lover, her fingers give him those secret touches that she denies to her husband in bed; one wicked act with her lover pleases the lascivious adulteress more than a hundred with her husband; women's minds always burn for the forbidden." He says she is always ready to fornicate "with a cook or a half wit, a peasant or a ploughman, or a chaplain what she longs for is a thick, leaping, robust piece of equipment, long, smooth and stiff such are the things that charm and delight women". Despite this he says "Whatever your wife does, do not damage your marriage" and he goes on to say "if you are jealous, do not whisper a word about it when you are jealous, learn to look up at the ceiling." The message is clearly in the same theme of holding inward and avoiding any embarrassments at all cost. Daniel's advice comes to a climax in what is perhaps the most difficult situation of all: the wife of one's lord makes a sexual proposition. It is a combination of the three problems: hierarchical relationships, control of bodily emissions, and sexual morality. Daniel's solution is to pretend to be ill.