Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркияның Бурдур қаласындағы археологиялық орын Хачилар – Түркияның оңтүстік-батысындағы ежелгі адам қонысы, қазіргі Бурдур қаласынан оңтүстікке қарай 23 шақырым қашықтықта орналасқан. Оның дамуының ең ерте кезеңі б.з.д. 7040 жылға дейін соққан. Археологиялық зерттеулер нәтижесінде орынның тарихында бірнеше рет тасталып, қайтадан қоныстанғаны анықталды.
Archaeological site in Burdur, Turkey
Hacilar is an early human settlement in southwestern Turkey, 23 km south of present day Burdur. It has been dated back 7040 BC at its earliest stage of development. Archaeological remains indicate that the site was abandoned and reoccupied on more than one occasion in its history.
Археологиялық тарих
Хасилар тарихқа дейінгі дәуірде өмір сүрді және қайтыс болды. Хасилардан қалған іздер жазықтағы төбешікке айналып, 1956 жылға дейін солай қалды. Осы жылы жергілікті ұстаз британдық археолог Джеймс Меллартқа сол төбешікті көрсетті. 1957 жылы Мелларттың жетекшілігімен Хасилар қазбасы басталды және 1960 жылға дейін жалғасты. Осы қазба кезінде табылған заттар қазір Анкарадағы Анатолия цивилизациялары мұражайында қойылған. Хасилар керамикасы шамамен сол кезеңдегі Халаф мәдениетінің керамикасына ұқсас келеді. Олардың мүсіндерінің де ұқсастықтары бар.
Hacilar lived and died in prehistory. What remained of Hacilar became a mound on the plain and remained so until 1956. It was in this year that a local teacher showed the mound to British archaeologist James Mellaart. In 1957 the excavation of Hacilar began under Mellaart's direction and continued until 1960. The artifacts recovered during this excavation are currently on display at the Museum of Anatolian Civilizations in Ankara. Ceramics from Hacilar show similarities with those of the Halaf culture from about the same period. There are also similarities in their figurines.
Стратиграфиялық
11 стратиграфиялық деңгей анықталды. Ең көне қабаттар ацерамикалық неолитке жатады және б.з.д. 8 мыңжылдыққа датирленеді. Б.з.д. 6 мыңжылдыққа дейін тоғыз деңгей саналады, ең көнесі керамикасы бар, олардың көпшілігі әсемделмеген. VI деңгей б.з.д. 5600 жылға жатады, және сол кезде көптеген іс-әрекеттер болған. Төртбұрыш пішіндес алаңның төңірегіне топталған тоғыз ғимарат табылды. Негізгі шаруашылық ауыл шаруашылығынан тұрды. Бидай, арпа, бұршақ және жоңышқа егілді. Ауыл тұрғындары мал шаруашылығымен айналысты, ірі қара, шошқа, қой, ешкі және иттің сүйектері табылған. Қыш ыдыстар қарапайым, бірақ кейбір үлгілері жануарларды бейнелейді. Көптеген жалаңаш әйел мүсіндері, саздан жасалған, ерекше көзге түседі және мүмкін, белгілі бір құдайлықты бейнелейді. II деңгейде (б.з.д. шамамен 5300 жыл), ауыл бекітілген және кішкентай ғибадатханасы болған. I деңгейдегі қоныс, б.з.д. 5000 жылдан кейін датирленеді, бұрынғы қабаттардан едәуір өзгешеленеді, сондықтан бұл жерге жаңа қоныс аударушылар келген деп есептеледі. Қазіргі уақытта бұл жер жақсы бекітілген. Қыш ыдыстар жоғары сапалы және көбінесе кремілік түсті фонға қызыл түспен боялған.
Up to 11 stratigraphic levels have been identified. The oldest strata belong to aceramic Neolithic, and are dated to the 8th millennium BC. To the 6th millennium BC, nine levels are assigned, the oldest with ceramics, that were almost entirely undecorated. Level VI is dating back to 5600 BC, and there were many activities at this time. Nine buildings were found, grouped around a square. Livelihood mainly consisted of agriculture. Spelt, wheat, barley, peas and vetch were cultivated. Villagers engaged in the breeding of animals; bones of cattle, pigs, sheep, goats and dogs were found. The pottery is simple, although some specimens represent animals. Numerous nude female figures, made of clay, are quite remarkable, and possibly represent some divinity. At level II (c. 5300 BC), the village was fortified and had a small temple. The settlement of level I, dating after 5000 BC, differs significantly from the previous layers, so it is believed that there were newcomers who settled here. The site is now heavily fortified. The pottery is of high quality and is generally painted in red on a cream background.
Сәулет
Хацилардағы тұрғын үйлер ішкі ауланы қоршап тұрған топталған бөлімдерден құралған. Әрбір үй су зардабынан қорғану үшін тас негізге салынған. Қабырғалар ағаш және саз балшықтан немесе әкпен біріктірілген кірпіштен тұрғызылған. Әрбір бөлімде жалпақ шатырды қолдау үшін ағаш тіректер орналасқан. Бұл үйлердің жоғарғы қабаты ағаштан жасалған деп саналады. Ішкі кеңістіктер жұқа пластермен тегістелген және сирек боялған. Уақыт өте келе тұрғын үйлерге өзгерістер енгізілді; едендерде диірмен тастары, мангалдар және ауқымды ыдыстар пайда болды. Қабырғалардағы ойыстар шкафтар ретінде тиімді пайдаланылған. Ас үй тұрғын бөлмелерден бөлек болған, ал жоғарғы қабаттар астық сақтауға немесе шеберхана ретінде қолданылған. Меларт сипаттағандай: "Қабырғалар мен едендер мұқият жабынмен жабылып, тасты негізге төселген. Жабын көбінесе қызыл түске боялып, жылтыратылған немесе кремілік түсті қызыл геометриялық өрнектермен безендірілген". Хацилардағы үйлерде есіктер табылған жоқ. Шатыр арқылы кіру мүмкін болған сияқты.
Housing in Hacilar consisted of grouped units surrounding an inner courtyard. Each dwelling was built on a foundation of stone to protect against water damage. Walls were made of wood and daub or mud brick that was mortared with lime. Wooden poles were located within each unit to support a flat roof. It is generally believed that these houses had an upper story made of wood. The interiors were finished smooth with plaster and were rarely painted. Over time changes were made to the housing units; Querns, braziers and mortars appeared in the floors. Recesses in walls were also put to good use as cupboards. The kitchen was separated from the living rooms and the upper levels were used for granaries and/or workshops. As Mellaart describes: 'The walls and floors were carefully plastered, laid on a pebble base. The plaster was frequently stained red and burnished or decorated with elementary geometric designs in red on cream.' In Hacilar houses no doorways were found. It seems possible that the entry was from the roof only.