Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық саясаткер, логик және дипломат (1951 жылы туған)
Iranian politician, logician, and diplomat (born 1951)
Мұхаммед Жавад Ардешир Лариджани (محمدجواد لاریجانی; 1951 жылы туған) – ирандық консервативті саясаткер және бұрынғы дипломат. Қазіргі уақытта ол аятолла Али Хаменеидің сыртқы істер жөніндегі жетекші кеңесшісі және Иран Ислам Республикасының Адам құқықтары жоғары кеңесінің хатшысы. Ол Иранның сыртқы саясатын жоспарлауда маңызды рөл атқарды және Иран-Ирак соғысынан кейін бейбіт келісімге қол жеткізу келіссөздерін басқарды.
Mohammad Javad Ardeshir Larijani (محمدجواد لاریجانی; born ) is an Iranian conservative politician and former diplomat. He is currently a top adviser to the Ayatollah Ali Khamenei in foreign affairs and secretary of High Council for Human rights, Judiciary of Islamic Republic of Iran. He has been a key planner of Iran's foreign policy, and led the ceasefire negotiations after Iran–Iraq War.
Ерте өмір және білім
Мамад Лариджани ирандық ата-аналардан дүниеге келген және Парламенттің бұрынғы төрағасы Әли Лариджани мен бұрынғы бас судья Садық Лариджанидің інісі. Лариджани – қазіргі Мәжіліс ғылыми-зерттеу орталығының директоры Ахмад Тавакколидің туысы. Діни отбасында өскен Лариджани, Арьямехр университетінде электр инженериясы бойынша жоғары білім алуға кіріспес бұрын хаузаны бітірген, және толық төрт жыл бойы әскери форма киген. Кейін ол Ираннан тыс жерде оқуын жалғастырып, Калифорния университетінде (Беркли) математикадан докторлық бағдарламасында оқыды. Бірақ, ол Берклидегі оқуын аяқтаған жоқ.
Mamad Larijani was born to Iranian parents and is a brother of Ali Larijani, former chairman of the Parliament and Sadegh Larijani, former chief justice. Larijani is a cousin of Ahmad Tavakkoli, who is the current director of Majlis Research Center. Larijani, raised in a religious family, graduated from a hawza before starting his higher education in electrical engineering in Aryamehr University, wearing the uniform for the full four years. He later continued his studies outside Iran, and began to study in the PhD program in mathematics at the University of California, Berkeley. However, he did not complete his studies at Berkeley.
Мансап
Лариджани – Жоғарғы Лидердің сенімді кеңесшілерінің бірі және сот жүйесіндегі адам құқықтары жөніндегі кеңестің төрағасы. Кеңес Біріккен Ұлттар Ұйымының Ирандағы адам құқықтары жөніндегі арнайы баяндамашысын тағайындауды қабылдамайды және айыптайды, сондай-ақ Ирандағы адам құқықтарының қазіргі жағдайына қатысты батыс елдерінің позициясына қатысты күшті қарсылық білдіреді. Иран бірнеше рет адам құқықтарын бұзуда айыпталды, соңғы рет 2019 жылдың қараша айындағы наразылықтардан кейін. Иран Ислам Республикасындағы адам құқықтары жағдайы жөніндегі БҰҰ арнайы баяндамашысының баяндамасында былай делінген: «Арнайы баяндамашы 2019 жылғы қарашадағы наразылықтар кезінде қамауға алынған адамдардың қаза болуы, ауыр жарақаттануы және оларға қатысты нашар қарым-қатынас туралы хабарларға қатты таңырды. Хабарларға сәйкес, тұтқындарға азаптау жасалып жатыр немесе басқа да нашар қарым-қатынасқа ұшырап жатыр, кейде олардан күштеп мойындау алу мақсатында. Қауіпсіздік күштерінің күш қолдануынан туған жарақаттар үшін медициналық көмек көрсетілмегені туралы да хабарлар бар, ал кейбір тұтқындар байланыссыз ұсталып немесе күштеп жоғалған. Ол қауіпсіздік күштерінің қолынан қаза тапқан адамдардың отбасыларына үн қатпау туралы ескерту жасалғаны туралы хабарларға алаңдаушылық білдіреді. Ол сөз бостандығына қатысты шектеулердің жалғасуына қатты алаңдайды». Сонымен қатар, Лариджани Тегерандағы Теориялық физика және математика институтының директоры болды. Бұрын ол Мәжіліс депутаты және Мәжіліс ғылыми-зерттеу орталығының директоры қызметін атқарды. 1980-жылдары сыртқы істер министрінің орынбасары болды. Лариджани NBC News телеарнасына берген сұхбатында ирандық билік органдарының оның Иранның ұлттық қауіпсіздігіне қарсы «өте жағымсыз науқанға» қатысқанына сенгенін айтты. Насрин Сотуде Ширин Эбадидің заң фирмасында жұмыс істейді. Ширин Эбади 2003 жылғы Нобель бейбіт сыйлығының лауреаты. 2011 жылдың қараша айында Лариджани ядролық қару ислам дінін бұзады деп мәлімдеді. Махса Аминиге қарсы наразылықтарға жауап ретінде Лариджани ирандық 3-арнада (Иран) сөйлеген сөзінде, MEMRI аударғандай: «Махса Амини полицияға ұсталды, ол сыныпта оқып жатқанда кенеттен құлап кетті. Полиция жалаңаш болуға шектеу қойды. Сіз оны «хиджаб», ұстамдылық немесе басқаша атауыңызға болады, бірақ барлық елдерде – ешбір ерекшеліксіз – жалаңаш болудың шектері бар».
Larijani is one of the top advisors to the supreme leader and the head of the human rights council in the judiciary. The council rejects and condemns appointment of Special Rapporteur on Human Rights in Iran by United Nations and strongly opposes the western countries' positions about current human rights situation in Iran. Iran has repeatedly been accused of human rights violations, most recently after the November 2019 protests. The UN Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Islamic Republic of Iran has expressed "The Special Rapporteur is shocked at the number of deaths, serious injuries and reports of ill treatment of persons detained during the November 2019 protests. According to reports, detainees are being tortured or are suffering other forms of ill treatment, sometimes to extract forced confessions. There are also reports of denials of medical treatment, including for injuries caused by the excessive use of force by the security forces, with some other detainees being held incommunicado or being subjected to enforced disappearance. He is concerned about reports that families of individuals killed by the security forces have been threatened not to speak out. He remains highly concerned about the continuing restrictions on freedom of expression." Additionally Larijani has been the director of Institute for Studies in Theoretical Physics and Mathematics in Tehran. Previously, he was a Majlis representative and the director of Majlis Research Center. He served as deputy minister of foreign affairs in the 1980s. Larijani told NBC News that Iranian authorities believed that she was engaged "in a very nasty campaign" against Iran's national security. Nasrin Sotoudeh works for Shirin Ebadi's law firm. Shirin Ebadi is the 2003 Nobel Peace Prize recipient. In November 2011, Larijani claimed that nuclear weapons violate Islam. In response to the Mahsa Amini protests, Larijani said on Iranian broadcast Channel 3 (Iran) which has been translated by MEMRI, "[Mahsa Amini] was detained by the police, and she was in a classroom when she suddenly collapsed. The police were enforcing the limitation on public nudity. You may call it 'hijab,' modesty, or whatever, but in all countries – without exception – there are limits on public nudity."
Есірткіге қатысты қылмыстар үшін өлім жазасына қатысты пікірлер
Лариджани есірткі қылмыстары үшін өлім жазасын қолданғаны үшін Иран сот жүйесін жоғары бағалады. Ол осы мәселеде әлем Ираннан үйренуі керек деді.
Larijani has praised Iranian Judiciary for capital punishment of narcotic offenses. He has stated that the world should learn from Iran on this matter.
Обама туралы пікірлер
Лариджани Барак Обама туралы былай деді: "Обама билікке келгеннен бері Иранмен диалог туралы айтқан. Не болды, осы қара "негр" Ирандағы үкіметті ауыстыру туралы сөйлеп жатыр?" Бұл расистік мәлімдеме көптеген ирандық саясаткерлер тарапынан кеңінен айыпталды.
Larijani has stated on Barack Obama that "Since Obama came to office he spoke of dialogue with Iran, What has happened that this black "nigger" is talking about regime change in Iran". This racist statement was widely condemned by many Iranian politicians.