Кіріспе

Жоқ. Бұл 1400 жылдан 1499 жылға дейінгі (803 хижри – 905 хижри) мұсылман әлеміндегі маңызды оқиғалардың кестесі.

Алтын Орда

шамамен 1400 жыл: Темур Қутлуг қайтыс болып, оның орнына Шади Бег келеді. 1407 жыл: Шади Бег тақтан түсіріліп, Едигу Пулад ханды оның ізбасары етіп қояды.

Мамлюк империясы

1400 ж. Буржи мамлюктері Сирияны Тамерланға жоғалтады.

Осман империясы

1402–1403: Беязид I Анкара шайқасында жеңіліп, Тамерланға тұтқынға түседі. Беязид I-нің ұлдары Османдық тәжін бағындыру үшін күрескенде билеушілік таққа отыру кезеңі басталады.

Тимуридтер империясы

1405 ж. Тамерлан қайтыс болып, оның орнын ұлы Шахрух басады.

Алтын Орда

1410: Пулад хан Тимурдың пайдасына тақтан түсірілді. 1412: Тоқтамыштың ұлдарынан алғаш рет Жалал ад-Дин хан билікке келді, Тимур тақтан түсірілді. 1413: Жалал ад-Дин хан өзінің бауыры Кәрім Бердидің пайдасына тақтан түсірілді. 1414: Кәрім Бердидің орнына Кебек таққа отырды. 1416: Кебек хан, Кәрім Берди мен Жалал ад-Дин ханның бауыры Еремферденнің пайдасына тақтан түсірілді. 1419: Еремферден өлтірілді; Орда билігі Доулат Берди мен Олуғ Мохаммад арасында бөлісті.

Осман империясы

1413: Үкіметсіздік кезеңі аяқталып, Мехмед I сұлтан болады.

Ноғай Ордасы

1419: Эдиге Олуғ Мохаммедтің қолынан қаза табады, ол оның орнына хан болып келіп, Алтын Ордамен қайта біріктіреді.

Алтын Орда

1420 ж. Даулат Берди Сарайды жаулап алып, ықпалын Қырым түбегінен тысқары жерлерге кеңейтеді. 1423 ж. Барақ Даулат Берди мен Олуғ Мохаммадты жеңіп, Орданы бағындырады. Олуғ Мохаммад Литваға қашып кетеді. 1427 ж. Ұлы Витауттың көмегімен Олуғ Мохаммад пен Даулат Берди Барақтан жеңіліп, оны өлтіреді.

Қара Қойынұлы

1420 ж. Қара Юсуф қайтыс болып, оның орнын ұлы Қара Искендер басады.

Марокко

1420 ж. Әбу Саид Осман қаза тауып, оның шағатай ұлы Абдул Хақ таққа отырды.

Тунисі

1424 ж. Хафсидтер билікке келді. 1429 ж. Хафсидтер Мальта аралына шабуыл жасап, аралды жаулап алмаса да, 3000 құлды тұтқынға алды. Христиан кемелеріне қарсы пираттық, әсіресе Абдул-Азиз II (1394–1434) билігі тұсында күшейді.

Өзбектер

1425: Әбул Хайр Кіші жүзді бағындырады.

Ақ Қойұнлы

1434: Қара Осман қайтыс болып, орнына Әли Бег келді. 1438: Әли Бектің ағасы Хамза оны тақтан түсірді.

Алтын Орда

1432: Даулат Берді өлтіріледі және Хажы I Ғырай Қырымды жаулап алып, Қырым хандығын құрады. 1437: Олуғ Мохаммад Саид Ахмад I тарапынан жеңіліске ұшырады, ол Орданы өзіне бағындырды.

Қара Қойынұлы

1434: Қара Искандар тағынан түсіріліп, орнына ағасы Жахан Шах келді.

Қазан хандығы

1438: Олуғ Мұхаммед Қазан хандығын құрды.

Мамлюк империясы

1438: Барсбай қайтыс болады, ал оның ұлы Жамалуддин Юсуф Сайфуддин Ғақмұқ жасаған төңкеріс салдарынан билікке келуден алшақтатылады.

Тунисі

1434: Абдул Фарис қырық жылдық билеуден кейін қайтыс болады, және оның орнына Әбу Абдулла Мұхаммед келеді. 1435: Әбу Абдулла Мұхаммед Әбу Омар Осман иемдігіне беріліп, тақтан түсіріледі.

Өзбектер

1430: Әбул Хайр Хорезмді басып алады.

Ақ Қойұнлы

1440: Хамза Әли Бегтің ұлы Жахангир тарапынан құлатылды.

Осман империясы

1444: Скандербег Албанияда Лежеде Осман империясына қарсы лига құрды. Мурад II Варна шайқасында крестшілерден жеңілгеннен кейін, өз ұлы Мехмед II-нің пайдасына ерікті түрде тақтан бас тарды. 1446: Мурад II таққа қайта келді. 1448: Османдықтар Косово шайқасының екіншісінде жеңіске жетті. Сербия аннексияланды, ал Босния вассалдыққа тәуелді болды.

Тимуридтер империясы

1446: Шахрух қайтыс болып, оның орнын Улуғ Бег басады. 1449: Улуғ Бег қайтыс болып, оның орнына 'Абдул Латиф келеді.

Өзбектер

1449: Әбул Хайр Фарғананы жаулап алады.

Ақ Қойұнлы

1453: Жахангир қайтыс болып, оның орнын ұлы Ұзын Хасан басады.

Ұлы Орда

1459: Күшік Мұхаммед қайтыс болып, оның орнына ұлы Махмұд келеді.

Мамлюк империясы

1453: Ғақмұқ қайтыс болады, оның орнын ұлы Фахруддин Осман басады, бірақ оны Сейфуддин Инал құлатып жібереді.

Осман империясы

1451: Мурад II қайтыс болып, оның орнын ұлы Мехмед II билейді. 1453: Константинополь жаулап алынды. 1456: Валахия тәуелді мемлекетке айналды.

Тимуридтер империясы

1450: Абд әл-Латиф қаныпешене болып, оның орнына Әбу Саид келеді.

Осман империясы

1462: Албания қосылды.

Мамлюк империясы

1461: Сайфуддин Инал қайтыс болды, және оның орнын ұлы Шахабуддин Ахмад басады, бірақ ол Сайфуддин Хушкадаммен құлатылады.

Ұлы Орда

1465: Максмуд ағасы Ахмат ханнан тайып, Астрахан хандығын құрды.

Қара Қойынұлы

1467: Жахан шаһ өзінің қарсыласы, Ақ Қоянлының басшысы Ұзын Хасан ұйымдастырған шабуылда қаза тапты. Ақ Қоянлы кейіннен Қара Қоянлыны жаулап алады.

Марокко

1465: Абдул-Хақ қаныпешене өлтіріліп, Маринидтер әулетінің билігі аяқталады. Шариф Мұхаммед әл-Жати билікке келеді.

Мамлюк империясы

1465: Хушкадам қайтыс болып, оның орнына ұлы Сайфуддин Ел Бей келеді, бірақ оны Темур Буға тақтан түсіреді. 1468: Темур Буғаны Қайтбай биліктен ығыстырды.

Қазақ хандығы

1465: Қазақ ақсүйектері Әбу Саид Жәнібек хан мен Керей хан өзбек билеушісі Әбул Хайр ханға қарсы шығып, өздерінің тәуелсіз мемлекеті – Қазақ хандығын құрды.

Өзбектер

1468: Әбул Хайр хан қайтыс болып, оның орнына ұлы Хайдар сұлтан келді.

Ақ Қойұнлы

1467: Қара Көюнлу қосылып алынды. 1468: Тимуридтер Қарабақ шайқасында жеңіліске ұшырады. Ақ Көюнлу одан кейін Парсы және Хорасанды билеушісіне айналды.

Тимуридтер империясы

1469: Әбу Саид қайтыс болды; Тимурид мемлекеті ыдырай бастады. Хусейн Байқара Ұлы Хорасанды билік етуде сақтап тұрды.

Марокко

1472: Шариф Мұхаммед әл-Жати Мұхаммед әл-Шейх тарапынан құлатылып, Ваттасид әулеті орнатылды.

Қазақ хандығы

1473: Қазақ хандығының тұңғыш ханы Керей қайтыс болады, оның орнына Әбу Саид Жәнібек хан хандықтың екінші ханы болып келеді.

Осман империясы

1473: Мехмед II Отлук Белі шайқасында Ақ Койунлу сұлтаны Ұзын Хасанды жеңіп шықты. 1475: Қырым хандығы жаулап алынып, қарастырылған мемлекетке айналды. Венеция жеңіліске ұшырады, Осман империясы Эгей теңізіне ие болды.

Ақ Қойұнлы

1478: Ұзын Хасан қайтыс болады, оның орнын ұлы Халил ибн Ұзын Хасан басады. 1479: Халил Хасанды оның інісі Якуб ибн Ұзын Хасан тақтан түсіреді.

Ұлы Орда

1480: Ахмат хан қаза тауып, оның орнына ұлы Саид Ахмад II келеді. 1481: Саид Ахмад II ағасы Муртадамен құлатылды.

Қазақ хандығы

1480: Әбу Саид Жәнібек хан қайтыс болып, оның орнына Керей ханның ұлы, оның сіңлісінің ұлы Бурундук хан болды.

Осман империясы

1481: Мехмед II қайтыс болып, орнына Беязид II келді. Кен Сұлтан көтеріліс жасады.

Өзбектер

1488: Хайдер сұлтан қайтыс болып, оның орнына туысы Шейбани хан келді.

Тунисі

1488: Әбу Омар Осман қайтыс болып, оның орнына Әбу Зикрия Яхья келді. 1489: Әбу Зикрия Яхьяны Әбу Мүмин тақтан түсірді.

Тунисі

1490: Әбу Мүмин тақтан түсіріліп, Әбу Зәкрия Яхья билікке қайта оралады.

Иберия

1492 ж. Гранада Испания тарапынан жаулап алынды, Испаниядағы 800 жылдық мұсылман үкімшілігіне нүкте қойылды.

Ақ Қойұнлы

1493: Яқуб ибн Ұзын Хасан қайтыс болып, оның орнын ұлы Байсоңқұр ибн Яқуб басады. 1495: Байсоңқұрды оның туысы Рустам ибн Мақсұд құлатты. 1497: Мақсұдты оның туысы Ахмад Гөвде ибн Мұхаммед құлатты.

Мамлюк империясы

1496 ж. Қайтбай тақтан бас тарды және оның орнын ұлы Насыр Мұхаммед биледі. 1498 ж. Насыр Мұхаммед тақтан түсіріліп, орнына Захир Канаух келді.

Өзбектер

1499: Шайбани хан Мауараннахрды бағындырады.

Ұлы Орда

1499: Мұртада қайтыс болып, оның орнына Саид Ахмад III келеді.

Осман империясы

1499: Османдық флоты Зонкио шайқасында венециялықтарды жеңіске жетті.